Archives par mot-clé : littérature

The Republic of Ngô Đình Diệm: Birth, Rituals, and Nationalism – Coord. Dieu Nguyen

[ndlr] Programme du panel sur la Première République du Viêt-Nam.

Panel presentation :

The Republic of Vietnam, founded in 1955, has attracted an intense scholarly scrutiny dominated by North American works which focus on the question of the Vietnam War. Our panel, though addressing the same political phenomenon, stresses the socio-cultural and individual angle. Ninh Xuan Thao takes us to the final year of the State of Vietnam. Nguyen Thi Dieu opens a window into the Diệm-imposed rituals of commemoration of the Republic’s first anniversary that reflected a certain conception of the Vietnamese nation. Pascal Bourdeaux introduces the Vietnamese sculptor, Paul Nguyen Van The, author of the Trung Queens statue, and discusses the artist’s familial archives. François Guillemot addresses the suicide of the novelist, Nhat Linh, contextualizing it within the framework of non-Communist nationalism. Nguyen Phuc Anh presents the Vietnamese priest-philosopher, Luong Kim Dinh, who articulated a much contested and largely forgotten civilizational formulation.  

★ ★ ★

 

Résumé du panel :

La République du Vietnam fondée en 1955 a fait l’objet d’une intense recherche dominée par les spécialistes Nord-Américains qui ont examiné ce phénomène politique principalement sous l’angle du conflit américain. Notre panel traite du même phénomène politique mais adopte une approche qui privilège le socio-culturel et le singulier. Ninh Xuan Thao nous fait revenir à la période charnière de « la dernière année d’existence de l’Etat du Vietnam (1954-1955).» Nguyen Thi Dieu montre comment les rites imposés par le régime Ngô lors de la célébration du premier anniversaire de la République reflètent une certaine vision de la nation vietnamienne. Pascal Bourdeaux nous parle du sculpteur Nguyen Van The, auteur de la statue des Reines Trung et présente les archives familiales ; François Guillemot revisite la question du suicide de l’écrivain Nhat Linh dans le contexte d’“un nationalisme non-communiste.” Nguyen Phuc Anh évoque Luong Kim Dinh, prêtre-philosophe vietnamien, auteur d’une formulation civilisationnelle originale aujourd’hui méconnue et oubliée.

Subject : : Panel
Language of text : English
For presentations in a panel: name of the coordinator : Coordinator : Nguyễn Thị Điểu (Department of History, Temple University, Philadelphia, PA, USA)
Topics : H – The Republic of Ngô Đình Diệm: Birth, Rituals, and Nationalism
Keywords : Bảo Đại ; Lương Kim Định ; Ngô Đình Diệm ; Nguyễn Văn Thế ; Nhất Linh ; State of Vietnam ; Republic ; Việt ; Hòa Hảo ; Cao Đài ; Bình Xuyên ; nationalism ; identity ; arts ; literature ; philosophy ; rites ; commemoration

Source : Congrès Asie 2017

Image « à la une » : Cảnh sát và dân chúng biểu tình ủng hộ chính phủ Ngô Đình Diệm 9-1963. © 1963 Life sur Blog : Một số hình ảnh cũ đảo chánh năm 1963

 

Tzvetan Todorov, essayiste et historien des idées, est mort

[ndlr] Triste disparition d’un grand chercheur dont les travaux ont accompagné le séminaire Mémoires d’Indochine.

Tzvetan Todorov, essayiste et historien des idées, est mort

Français d’origine bulgare, né à Sofia en 1939, il était un théoricien de la littérature et a notamment travaillé sur le rapport des Occidentaux à l’altérité et sur l’expérience totalitaire.

L’essayiste et historien des idées Tzvetan Todorov est mort à 77 ans, a-t-on appris mardi 7 février. « Infinie tristesse d’apprendre la mort de Tzvetan Todorov, penseur de la liberté », a réagi Sandrine Tolotti, ex-rédactrice en chef du bimestriel littéraire Books, dont M. Todorov était membre du comité éditorial.

Lire la suite : Le Monde, 07/02/2017.

Pour en savoir plus :

  • Le philosophe et historien Tzvetan Todorov est mort, L’Express, 07/02/2017. L’essayiste franco-bulgare est décédé à 77 ans. Tzvetan Todorov avait quitté la Bulgarie dans les années 60 afin d’échapper au communisme. Il a notamment travaillé sur la pensée humaniste et sur le totalitarisme.
  • Disparition d’un humaniste : Tzvetan Todorov, Les Inrocks, 07/02/2017. Le philosophe et historien des idées Tzvetan Todorov est mort à l’âge de 77 ans. De la théorie poétique à la critique politique de son temps et à l’éloge des insoumis, il ne cessa de déployer une pensée profondément humaniste.
  • L’essayiste Tzvetan Todorov est mort, Télérama, 07/02/2017. […] Auteur de plus d’une quarantaine d’essais, il avait notamment publié Face à l’extrême, la vie morale dans les camps de concentration (1994),  La Vie commune, réflexion sur la nature sociale de l’homme (1995), Mémoire du mal, tentation du bien (2001), Les Ennemis intimes de la démocratie (2012). Son dernier ouvrage, Insoumis, était paru à l’automne 2016.
  • Agnès Bozon-Verduraz, Tzvetan Todorov, ou la lucidité de l’exilé, Télérama, 07/02/2017. L’intellectuel est mort le mardi 7 février à Paris à l’âge de 77 ans. Touche-à-tout des sciences humaines, cet enfant de Bulgarie était aussi dur avec la dictature qu’il était exigeant de la démocratie. Nous republions un entretien datant de 1996, paru à l’occasion de la sortie de son livre “L’Homme dépaysé”. Et plus de vingt ans après, ses paroles sonnent toujours aussi juste.
  • David Caviglioli et Grégoire Leménager, Mort de Tzvetan Todorov, le fantastique humaniste, BibliObs, 07/02/2017. Dans la vie intellectuelle française, Tzvetan Todorov, mort dans la nuit du 6 au 7 février à l’âge de 77 ans, a occupé une place singulière. On n’a jamais pu le rattacher à un camp. Il ne figure pas dans le panthéon de la French Theory. Très anti-communiste, notamment à cause de son parcours personnel, il a fait partie du moment antitotalitaire, sans devenir un «nouveau philosophe».

Image « à la une » : © 1996 ULF ANDERSEN / Aurimages / AFP

Tạp chí Văn (1964-1975) – Nguyễn Đình Vượng : un panorama des idées littéraires et philosophiques au Sud Viêt-Nam

Une seconde revue littéraire a profondément marqué le paysage culturel du Sud Viêt-Nam pendant la période de la guerre. Son fondateur, l’écrivain Nguyễn Đình Vượng, amoureux des lettres, fut une des figures clés de l’édition avant 1975. Rappel succinct de l’histoire éditoriale de la revue Văn.

La revue Văn [Lettres] a été éditée de 1964 à 1975 pendant la période de la République du Viêt-Nam quasiment pendant la même période que la revue concurrente Văn học que nous avons présenté succinctement dans un précédent billet. L’autorisation de publication (n° 64/BTT/ND) a été délivrée le 4 décembre 1963, soit un mois et trois jours après la chute du régime du Président Ngô Đình Diệm. Le premier numéro de la revue paraît le 1er janvier 1964 à Saigon et le dernier le 26 mars 1975, un mois avant la chute.

van_nguyendinhvuong
Le numéro Giai Pham Van 37 publié en 1974 en hommage à l’éditeur.

Dirigée par Nguyễn Đình Vượng et gérée de 1964 à 1971 par l’écrivain Trần Phong Giao1, la revue Văn édita quelques 210 titres en numérotation continue de 1964 à 1972 puis 57 numéros supplémentaires spécifiés « Giai Phẩm » [Œuvres littéraires] lorsque la revue adopta son nouveau titre Giai phẩm Văn. Ainsi, 267 titres ont été édités entre 1964 et 1975. A cette série continue, il faut ajouter une autre collection, dédiée plus particulièrement aux œuvres des écrivains, intitulée Tp-san Văn, et comprenant elle-même quelques trente titres entre janvier 1966 et février 1968 soit pendant les deux ans de son existence.

Nguyễn Đình Vượng était très actif dans le domaine de l’édition. Il fonda et dirigea plusieurs autres titres de revue comme la série Văn Uyển [Chronique littéraire] qui devint Tân Văn [Nouvelles Lettres].

Le premier (1964) et le dernier numéro (1975) de Văn. Au milieu image du logo emblématique de la revue.

Au total, le contributeur « quan mac co » du forum Diễn Đàn Sách Xưa [DDSX] qui a entrepris un travail de compilation de données sur le travail éditorial de Nguyễn Đình Vượng estime que 379 titres ont été édités sous ces diverses appellations avant la chute de Saigon le 30 avril 19752. Le siège social et l’imprimerie de la revue se trouvaient au 38 rue Phạm Ngũ Lão dans l’actuel quartier routard et ce jusqu’à la fin de la guerre3.

Tổng kết sơ bộ về VĂN của Nguyễn Đình Vượng – Trần Phong Giao (Nguyễn Xuân Hoàng/ Mai Thảo)

  • Văn (bán nguyệt san) & Văn (giai phẩm): 210 + 57 = 267 số
  • Đặc san Văn (phê bình & nghiên cứu văn học) + Tân Văn: 7 + 22 = 29 số
  • Tủ sách phổ thông (tác phẩm do Văn xuất bản trong hai năm 1966-1967): khỏang 30 số
  • Văn Uyển + Tân Văn: 22 + 31 = 53 số

Tổng cộng: 379 số (sai số +/- 2)

van_couvÉchantillon de couvertures de Văn : la littérature hongroise, japonaise ou sud-américaine côtoie les poètes vietnamiens. Source : « huyvespa » DDSX

Selon Nguyễn Chí Kham, la revue était très appréciée des étudiants et se retrouvait vite épuisée dès la première semaine de vente4. Revue bimensuelle, chaque année 24 numéros était édités comprenant un numéro double pour le nouvel an lunaire. Chaque numéro possédait plus de cent pages5 et, toujours selon Nguyễn Chí Kham, elle était tiré à 4000 exemplaires avant que la guerre et la situation économique du Sud m’impactent son tirage et sa diffusion. Cependant, le tirage restait conséquent si l’on se réfère à la publication du dernier numéro paru le 26 mars 1975 tiré à 6000 exemplaires6.

van_014tuongniemnhatlinh

Deux numéros de Văn consacrés à Nht Linh : le n° 14 publié un an après le suicide de l’écrivain et le n° 156, un numéro souvenir publié en 1970. En 1966 fut également publié un recueil de mémoires intitulé « Chân dung Nht Linh » [Portrait de Nht Linh].

La charte graphique de la revue fut modifiée à trois reprises. Deux fois au tout début de sa parution puis à partir du n° 25 correspondant au numéro spécial dédié à Albert Camus. Son logo (lettres blanches sur fond de couleur) très identifiable était présent sur la couverture jusqu’au dernier numéro de mars 1975.

En termes de contenu, la revue Văn apparaît comme beaucoup plus internationale que Văn học. Elle laisse une large place aux grands auteurs étrangers, français, américains, japonais ou latino-américains. Bien entendu, ancrée dans son temps, elle édita également de nombreux numéros dédiés aux jeunes auteurs vietnamiens à travers des numéros thématiques sur les Jeunes plumes, la littérature et la guerre, les écrivaines Nguyễn Thị Hoàng, Nguyễn Thị Thụy Vũ, Nhã Ca…7.

Parmi les auteurs français, on retrouve les philosophes et écrivains suivants : Simone de Beauvoir (n° 78), Albert Camus (n° 2, 25), André Gide (n° 94), André Malraux (n° 21), Guy de Maupassant (n° 12), André Maurois (n° 19, 119), Jacques Prévert (n° 23), Marcel Proust (n° 85), Arthur Rimbaud (n° GP40), Francoise Sagan (n° 45), Jean-Paul Sartre (n° 17, 152), Saint-Exupéry (n° 48), Stendhal (n° GP21) ;

Couvertures de Van (1964-1965) : numéro 2 spécial Camus, n° 17 (Sartre), n° 23 (Prévert), n° 25 (de nouveau Camus), n° 45 (Sagan) et n° 48 (Saint-Exupéry). Source : DDSX

Parmi les auteurs européens (allemands, anglais, italiens, russes…) : Heinrich Boll (n° GP5), Bertolt Brecht (n° 113), Fédor Dostoievsky (n° GP4), Eugene Evtouchenko (n° 97), Graham Greene (n° 59), Hermann Hesse (n° 70), Franz Kafka (n° 39, GP12), Thomas Mann (n° 96), Somerset Maugham (n°51), Alberto Moravia (n° 9), Boris Pasternak (n° 83), Luigi Pirandello (n° 55), Alexander Solzhenitsyn (n° 130, 163, GP1), Anton Chekhov (n° 53), Stefan Zweig (n° 7) ;

Couvertures des numéros consacrés à Stefan Zweig (n° 7), R. Tagore (n° 15) et Franz Kafka. Source : DDSX

Parmi les auteurs américains : Erskine Caldwell (n° 88), William Faulkner (n° 37), Ernest Hemingway (n° 41), Norman Mailer (n° 116), Carson McCullers (n° 103), John Steinbeck (n° 30), John Updike (n° 65), Tennessee Williams (n° 81), Richard Wright (n° 61) et quelques Sud-Américains : M.A. Asturias (n° 109), Pablo Neruda (n° 191), et un numéro thématique « Các Nhà Văn Mỹ Châu La Tinh » (n° GP2).

Trois écrivains américains : John Steinbeck, Erskine Caldwell et Ernest Hemingway. Source : DDSX

Parmi les auteurs japonais : Shintaro Ishihara (n° 57), Yasunari Kawabata (n° 122, 140), Akutagawa Ryunosuke (n° 167), Naoya Shiga (n° 191) et l’écrivaine Sata Ineko (n° 183). L’auteur indien Tagore (n° 15) très prisé au Viêt-Nam bénéficia également d’un numéro spécial.

van_kawabataNuméro spécial dédié à l’écrivain japonais  Yasunari Kawabata. Source : DDSX

Tout comme dans le revue Văn học éditée à la même époque à saigon, la revue Văn offrit une place de choix aux auteurs vietnamiens d’avant guerre. On peut citer :

Bích Khê (n° 64), Bùi Giáng (n° GP15), Tchya Đái Đức Tuấn (n° 117, 159), Đinh Hùng (n° 91, 112), Đông Hồ (n° 145, 186), Hàn Mặc Tử (n° 73-74, 179), Hoàng Đạo (107-108), Hồ Biểu Chánh (n° 80), Hồ Dzếnh (n° GP9), Khái Hưng (n° 22), Lê Văn Trương (n° 29), Nguyễn Bính (n° 60, 189), Nguyễn Đình Vượng (n° GP37), Nguyễn Đức Quỳnh (n° GP39), Nguyễn Gia Thiều (n° GP19), Nhất Linh (n° 14, 156), Phạm Duy Tốn (169), Quách Tấn (n° 161), Tản Đà (n° 35, 60, 175), Thạch Lam (n° 36, 60), Thanh Tâm Tuyển (GP24), Triều Sơn (n° 34), Võ Hồng (n° GP32), Võ Phiến (n° GP42), Vũ Khắc Khoan (n° GP22), Vũ Trọng Phụng (n° 67), Y Uyên (n° 129).

Écrivains et poètes vietnamiens : Triều Sơn, Tản Đà et Thạch Lam. Source : DDSX

Les auteurs vietnamiens de la période de la guerre sont plus particulièrement représentés dans la série Tp-san Văn éditée de 1966 à 1968. On y retrouve la prose des figures marquantes contemporaine de l’époque : Duy Lam, Duyên Anh, Du Tử Lê, Dương Nghiễm Mậu, Hồ Hữu Tường, Mai Thảo, Nguyễn Đình Toàn, Nguyễn Mạnh Côn, Nguyễn Thị Hoàng, Nhã Ca, Viên Linh, Võ Hồng, Vũ Hạnh, Y Uyên…

van_tuongniemlevantruongNuméro en souvenir de l’écrivain Lê Văn Trương. Source : DDSX

Mais d’une façon générale, la revue rassemblait des auteurs de toutes les régions du Viêt-Nam comme le rappelle la liste établie par Nguyễn Chí Kham dans son article :

Qui tụ ở đây có đủ các nhà văn ba miền Vũ Hoàng Chương, Ðông Hồ, Vũ Bằng, Lê văn Trương, Nguyễn Mạnh Côn, Võ Phiến, Linh Mục Thanh Lãng, giáo sư Nguyễn Văn Trung, Mai Thảo, Doãn Quốc Sỹ, Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Nguyên Sa, Thanh Tâm Tuyền, Thảo Trường, Vĩnh Lộc, Văn Quang, Phan Du, Võ Hồng, Ðặng Tiến, Trần Thiện Ðạo, Tô Thùy Yên, Nguyễn Hiến Lê, Nguyễn Minh Hoàng, Vũ Ðình Lưu, Nguyễn Ðình Toàn, Tuấn Huy, Viên Linh, Ðỗ Quí Toàn, Phạm Công Thiện, Cung Trầm Tưởng, Nguyễn Xuân Hoàng, Hoàng Ngọc Biên, Dương Nghiễm Mậu, Thanh Nam, Phan Lạc Phúc, Phan Lạc Tiếp Huỳnh Phan Anh, Nguyễn Quốc Trụ, Nguyễn Mộng Giác, Tạ Ký, Trần Dzạ Từ… Về các nhà văn nữ, có Túy Hồng, Nhã Ca, Trùng Dương, Nguyễn Thị Hoàng, Nguyễn Thị Thụy Vũ8.

Échantillon de couvertures de numéros thématiques de Văn : Jeunes plumes (n° 6), Littérature et guerre (n° 18), L’écrivain Khái Hưng (n° 22), Soljenitsyne, Le lettré Nguyễn Du (n° 43) . Source : DDSX

Le forum Diễn Đàn Sách Xưa fourni une liste quasi exhaustive des numéros cette revue. Nous recompilons ci-après les données des contributeurs « thino » et « quan mac co » en y ajoutant la série Tp-san Văn9.

Mục lục VĂN

(d’après les données de « quan mac co » et de « thino » sur DDSX)

1964 (1ère année, 24 numéros)

#1 – Tuyển tập Thơ Văn
#2 – Đặc biệt về Albert Camus
#3 – Giai phẩm Xuân Giáp Thìn – Tuyển tập Thơ Văn
#4 – Tuyển tập Thơ Văn
#5 – Những tiếng nói mới trong văn học
#6 – Tuyển tập Thơ Văn – Những cây bút trẻ
#7 – Đọc văn Stefan Zweig
#8 – Tuyển tập Thơ Văn
#9 – Đọc văn Alberto Moravia
#10 – Văn hóa Phật giáo
#11 – Những cây bút trẻ đang lên
#12 – Đọc văn Guy de Maupassant
#13 – Thơ văn nữ lưu
#14 – Tưởng niệm Nhất Linh
#15 – Tưởng niệm Tagore
#16 – Tuyển tập thơ văn – Đêm tóc rối của Dương Nghiễm Mậu
#17 – Đặc biệt: Jean-Paul Sartre
#18 – Thơ văn có lửa
#19 – André Maurois tự thuật
#20 – Tuyển tập Thơ Văn
#21 – Đọc văn André Malraux
#22 – Tưởng niệm Khái Hưng
#23 – Đọc thơ Jacques Prévert
#24 – Đọc văn Marie Noel

1965 (2e année)

Changement de charte graphique, le nouveau logo Văn sur fond rouge

#25 – Số đặc biệt Đệ Nhất chu niên – Albert Camus
#26 & 27 – Giai phẩm Xuân Ất Tỵ
#28 – Tuyển tập Thơ Văn
#29 – Tưởng niệm Lê Văn Trương
#30 – Đọc văn John Steinbeck
#31 – Tuyển tập Thơ Văn
#32 – Một tác giả: Erskine Caldwell. Một tác phẩm: Kinh nghiệm đời văn
#33 – Đọc văn Lâm Ngữ Đường
$34 – Truy niệm Triều Sơn
#35 – Tản Đà
#36 – Tưởng niệm Thạch Lam
#37 – Đọc văn William Faulkner
#38 – Tuyển tập Thơ Văn
#39 – Tìm hiểu Franz Kafka
#40 – Tuyển tập Thơ Văn
#41 – Đọc văn Ernest Hemingway
#42 – Hà Nội, quê hương trong trí nhớ
#43 – 200 năm Nguyễn Du
#44 – 200 năm Nguyễn Du [2]
#45 – Giới thiệu Francoise Sagan
#46 – Tuyển tập Thơ Văn
#47 – Giải Nobel Văn chương 1965
#48 – Kỷ niệm Đệ Nhị chu niên – Đọc văn Saint-Exupéry

1966 (3e année)

#49 & 50 – Giai phẩm Xuân Bính Ngọ
#51 – Đọc văn Somerset Maugham
#52 – Tuyển tập Thơ Văn
#53 – Đọc văn Anton Chekhov
#54 – Tuyển tập Thơ Văn
#55 – Đọc văn Luigi Pirandello
#56 – Tuyển tập Thơ Văn
#57 – Đọc văn Shintaro Ishihara
#58 – Tuyển tập Thơ Văn
#59 – Đọc văn Graham Greene
#60 – Tản Đà, Thạch Lam, Nguyễn Bính
#61 – Đọc văn Richard Wright
#62 – Tuyển tập Thơ Văn
#63 – Tuyển truyện Đại Hàn
#64 – Tưởng niệm Bích Khê
#65 – Đọc văn John Updike
#66 – Tuyển tập Thơ Văn
#67 – Tưởng niệm Vũ Trọng Phụng
#68 – Đọc văn Quỳnh Dao
#69 – Tuyển tập Thơ Văn
#70 – Đọc văn Hermann Hesse
#71 – Tuyển tập Thơ Văn
#72 – Mùa giải thưởng Văn chương

1967 (4e année)

#73 & 74 – Tưởng niệm Hàn Mặc Tử
#75 & 76 – Giai phẩm Xuân Đinh Mùi
#77 – Đầu Xuân Lộc Mới (Tuyển tập)
#78 – Đọc Simone de Beauvoir, nữ văn sĩ thời danh Pháp
#79 – Tuyển tập Thơ Văn
#80 – Tưởng niệm Hồ Biểu Chánh
#81 – Đọc văn Tennessee Williams, kịch tác gia lẫy lừng Hoa Kỳ
#82 – Nắng Hè (Tuyển tập)
#83 – Đọc văn Boris Pasternak, văn hào Nga, giải Nobel Văn chương 1958
#84 – Tuyển tập Thơ Văn
#85 – Đọc văn Marcel Proust, nhà văn kinh điển lớn của Pháp
#86 – Viết về Thơ
#87 – Tuyển tập Thơ Văn
#88 – Đọc văn Erskine Caldwell, tiểu thuyết gia thời danh Hoa Kỳ
#89 – Mây mùa Thu (Tuyển tập)
#90 – Tưởng niệm Hồ Thích, tư tưởng gia Trung Hoa
#91 – Thương nhớ Đinh Hùng
#92 – Tuyển tập Thơ Văn
#93 – Viết về Hội họa
#94 – Tưởng niệm Andre Gide, văn hào Pháp, giải Nobel Văn chương 1947
#95 – Mưa cuối mùa (Tuyển tập)
#96 – Đọc Thomas Mann, văn hào Đức, giải Nobel Văn chương 1929 (số Giáng Sinh)

1968 (5e année)

#97 – Giới thiệu Eugene Evtouchenko, thi sĩ thời danh Nga-sô
#98 & 99 – Giai phẩm Xuân Mậu Thân
#100 & 101 – Viết trong khói lửa (Tuyển tập)
#102 – Mịt mờ thức mây (Tuyển tập)
#103 – Tưởng niệm Carlson McCullers, nữ văn sĩ danh tiếng Hoa-kỳ
#104 – Trên vai Việt Nam (Tuyển tập)
#105 – Đọc truyện Quách Lương Huệ, nữ văn sĩ thời danh Trung-hoa
#106 – Mảnh vụn trong hồn người (Tuyển tập)
#107 & 108 – Tưởng niệm Hoàng Đạo
#109 – Giới thiệu M.A. Asturias, nhà văn Guatemala, giải Nobel Văn chương 1967
#110 – Ngày trở lại Huế (Tuyển tập)
#111 – Mồng Một tháng Tám (Tuyển tập)
#112 – Giỗ đầu Đinh Hùng
#113 – Giới thiệu Bertolt Brecht, kịch tác gia bậc nhất nước Đức
#114 – Những cây bút trẻ (Tuyển tập)
#115 – Mở mắt nhìn quê hương (Tuyển tập)
#116 – Giới thiệu Norman Mailer, nhà văn nổi loạn xứ Hoa-kỳ
#117 – Thương nhớ Tchya Đái Đức Tuấn
#118 – Lối về chợ Trúc (Tuyển tập)
#119 – Tưởng niệm André Maurois, nhà văn lớn nước Pháp
#120 – Đêm Bethléem (Tuyển tập Giáng sinh)

1969 (6e année)

#121 – Kỷ niệm Đệ Ngũ chu niên. Casey Calvert, nhà văn xứ Cuba
#122 – Mùa đông trong trí nhớ (Tuyển tập). Kawabata, nhà văn Nhật giải Nobel 1968
#123 & 124 – Giai phẩm Xuân Kỷ Dậu
#125 – Đầu Xuân Lộc Mới (Tuyển tập)
#126 – Như nước trong nguồn (Tuyển tập). Stefan Zweig, nhà văn Đức
#127 – Đầu mùa nắng lửa (Tuyển tập). Jakov Lind, nhà văn Đức
#128 – Số đặc biệt : Léon Tolstoi, văn hào Nga
#129 – Thương nhớ Y Uyên
#130 – Mặt trời tháng Tư (Tuyển tập). A. Solzhenitsyn, nhà văn Nga
#131 – Lệ đá đêm sâu (Tuyển tập). G.C. Infante, nhà văn xứ Cuba
#132 – Phượng trong thành nội (Tuyển tập)
#133 – Về nhánh sông xưa (Tuyển tập). Klaus Rochter, nhà văn Đức
#134 – Sầu xưa chín rụng (Tuyển tập). I.B. Singer, nhà văn Do-thái
#135 – Tuyển tập văn mới
#136 – Trên ngọn sầu đông (Tuyển tập)
#137 – Người đàn bà thành Prague
#138 – Những cây bút trẻ (Tuyển tập)
#139 – Nói với mùa thu (Tuyển tập). Tiber Déry, nhà văn Hung-gia-lợi
#140 – Số đặc biệt: Kawataba Yasunari
#141 – Phiến đá chưa mòn (Tuyển tập). John Cheever, nhà văn Hoa-kỳ
#142 – Đường bay của nghệ thuật (họa và thơ)
#143 – Mưa khóc tan mùa (Tuyển tập). Rafael Steinberg, nhà văn Hoa-kỳ
#144 – Bình an dưới thế, số đặc biệt Giáng sinh

1970 (7e année)

#145 – Tưởng niệm Đông Hồ
#146 & 147 – Giai phẩm Xuân Canh Tuất
#148 – Đầu Xuân Lộc Mới (Tuyển tập trẻ)
#149 – Tuyển tập Thơ Văn
#150 – Số đặc biệt : Vũ Hoàng Chương
#151 – Tuyển tập Thơ Văn. Bernard Malamud, nhà văn Hoa-kỳ
#152 – Số đặc biệt : Jean-Paul Sartre (Pháp)
#153 – Trong nỗi buồn vàng (Tuyển tập trẻ)
#154 – Số đặc biệt : Mừng Phật đản 2514
#155 – Tuyển tập Thơ Văn. Irwin Shaw, nhà văn Hoa-kỳ
#156 – Số đặc biệt : Hoài niệm Nhất Linh
#157 – Số đặc biệt : Simone de Beauvoir (Pháp)
#158 – Mưa chưa dứt hạt (Tuyển tập trẻ)
#159 – Số đặc biệt : Hoài niệm Tchya Đái Đức Tuấn
#160 – Tuyển tập Thơ Văn. Dylan Thomas, nhà văn Anh-cát-lợi
#161 – Số đặc biệt : thi sĩ Quách Tấn
#162 – Tuyển truyện Á châu
#163 – Tuyển tập Thơ Văn. Alexander Solzhenitsyn, nhà văn Nga-sô
#164 – Đi giữa mùa Thu (tuyển tập trẻ)
#165 – Tuyển truyện Phi Châu da đen
#166 – Tuyển tập Thơ Văn. Irwin Shaw, nhà văn Hoa-kỳ
#167 – Tuyển tập Thơ Văn. Akutagawa Ryunosuke, nhà văn Nhật-bản
#168 – Tiếng hát lên trời, tuyển tập. Số đặc biệt mùa Giáng sinh

van_1970-1972Couvertures de Van de 1970, 1971, 1972, de gauche à droite et de haut en bas, numéros 153, 204, 176, [?], 172 et 179 dédié au poète Han Mac Tu. Source : « huyvespa » DDSX

1971 (8e année)

#169 – Tưởng niệm Phạm Duy Tốn
#170 & 171 – Giai phẩm Xuân Tân Hợi
#172 – Đầu Xuân Lộc Mới (Tuyển tập trẻ)
#173 – Tuyển truyện « Gió Đông » của các nhà văn Á châu (tập 2)
#174 – Tuyển tập Thơ Văn
#175 – Số đặc biệt : Viết về Tản Đà
#176 – Bóng tối vây quanh (Tuyển tập trẻ)
#177 – Tuyển tập Thơ Văn
#178 – Tuyển truyện Nga-la-tư
#179 – Số đặc biệt : Viết về Hàn Mặc Tử
#180 – Tuyển tập Thơ Văn. Alexis Tolstoi, nhà văn Nga
#181 – Khi mùa mưa tới (Tuyển tập trẻ)
#182 – Tuyển tập Thơ Văn. Slawomir Mrozeki, kịch tác gia Ba-lan
#183 – Tuyển tập Thơ Văn. Sata Ineko, nữ văn sĩ Nhật-bản
#184 – Tuyển truyện Hung-gia-lợi
#185 – Tuyển tập Thơ Văn
#186 – Tưởng niệm Đông Hồ
#187 – Tuyển tập các tác giả trẻ
#188 – Tuyển Tập Thơ Văn (Kim bổ sung từ số này)
#189 – Viết Về Nguyễn Bính
#190 – Tuyển Tập Thơ Văn
#191 – Nhà văn Nhật Naoga Shiga – Pablo Neruda
#192 – Giáng sinh 1971

1972 (9e année)

#193 – Kỷ Niệm Đệ Bát Chu Niên
#194 & 195 – Giai phẩm Xuân Nhâm Tý
#196 – Số Đầu Năm Nhâm Tý
#197 – Sáu Truyện Ngắn Mới
#198 – Số Đặc Biệt Về Thơ
#199 – Số Đặc Biệt Về Hội Họa
#200 – Số Đặc Biệt Về Sân Khấu
#201 – Tuyển Tập Thơ Văn
#202 – Sáu Nhà Văn Trẻ
#203 – Tuyển Truyện Ý Đại Lợi
#204 – Tùy Bút, Bút Ký, Hồi Ký
#205 – Tuyển Tập Thơ Văn
#206 – Các Nhà Văn Nữ
#207 – Tuyển Tập Thơ Văn
#208 – Truyện Ngắn Hồi Giáo
#209 – Tuyển Tập Thơ Văn
#210 – Tuyển Tập Thơ Văn
Giai phẩm Văn [GP]#1 – A. Soljenitsyne – diễn từ Nobel văn chương 1970 – Ngày 28/9/1972
[GP#2] – Các Nhà Văn Mỹ Châu La Tinh – 13/10/1972
[GP#3] – Giai Phẩm Văn số 3 (Tuyển tập thơ văn) – 26/10/1972
[GP#4] – Văn hào Fédor Dostoievsky – 14/11/1972
[GP#5] – Heinrich Boll Và Quỳnh Dao – 27/11/1972
[GP#6] – Giáng Sinh 1972 – 12/12/1972

1973 (10e année)

[GP#7] – Xuân Quý Sửu 73 – 10/01/1973
[GP#8] – TT Thơ văn Tân niên – 15/01/1973
[GP#9] – Nhà thơ Hồ Dzếnh – 12/02/1973
[GP#10] – TT Thơ văn – 24/02/1973
[GP#11] – Văn chương trong thời bình – 16/3/1973
[GP#12] – Rainer Rilke/ Franks Kafka – 31/3/1973
[GP#13] – Tưởng niệm Doãn Dân – 17/4/1973
[GP#14] – Tuyển tập tháng năm – 02/5/1973
[GP#15] – Đặc biệt nhà thơ Bùi Giáng – 18/5/1973
[GP#16] – Hiện tượng sách dịch – 8/6/1973
[GP#17] – Tháng sáu mùa hạ – 25/6/1973
[GP#18] – Năm nhà văn nữ Việt Nam – 13/7/1973
[GP#19] – Ôn như hầu Nguyễn Gia Thiều – 30/7/1973
[GP#20] – Tuyển tập tháng 8 – 16/8/1973
[GP#21] – Nhà văn Stendhal – 1/9/1973
[GP#22] – Vũ Khắc Khoan – 24/9/1973
[GP#23] – Tuyển tập tháng 10 – 12/10/1973
[GP#24] – Thanh Tâm Tuyển – 9/11/1973
[GP#25] – […]
[GP#26] – Giáng Sinh 73 và Patrick White Nobel 73 – 1/12/1973
[GP#27] – […]

1974 (11e année)

[GP#28] – 1/1974
[GP#29] – […]
[GP#30] – Tuyển tập đầu năm Giáp Dần – 1/2/1974
[GP#31] – […]
[GP#32] – Võ Hồng – 15/3/1974
[GP#33] – Tuyển tập tháng 3 – 23/3/1974
[GP#34] – 3 nhà văn Hoa Kỳ – 18/4/1974
[GP#35] – […]
[GP#36] – Tám Người Tên Tuổi – 1/5/1974
[GP#37] – Tưởng Mộ Nguyễn Đình Vượng – 15/5/1974
[GP#38] – Tuyển tập thơ văn – 8/6/1974
[GP#39] – Vĩnh biệt nhà văn Nguyễn Đức Quỳnh – 25/6/1974
[GP#40] – Rimbaud – 15/7/1974
[GP#41] – […]
[GP#42] – Tiểu thuyết và văn chương Võ Phiến – 1/8/1974
[GP#43] – Ba Nhà Thơ Tiền Chiến – 15 /8/1974
[GP#44] – Tuyển Tập Thơ Văn – 1/9/1974
[GP#45] – Tuyển Tập Thơ Văn – 15/9/1974
[GP#46] – Tuyển Tập Thơ Văn – 1/10/1974
[GP#47] – Chương trình quốc văn lớp 12 – 19/10/1974
[GP#48] – Vấn Đề Văn Học – 1/11/1974
[GP#49] – […]
[GP#50] – Những bài thơ tình Việt Nam hay nhất – 5/12/1974
[GP#51] – Giáng Sinh năm 74 – 23/12/1974

Van_DocVoPhien
Le Giai phẩm Văn 42 d’août 1974 consacré à Võ Phiến.

1975 (12e année)

[GP#52] – 1/1975
[GP#53] – Xuân Ất Mão – 24/1/1975
[GP#54] – Văn chương nữ giới – 14/2/1975
[GP#55] – […]
[GP#56] – Triển Vọng mới năm 1975 – 4/3/1975
[GP#57] – Văn học và nghệ thuật Việt Nam ở hải ngoại – 26/3/1975 [dernier numéro]

van_couv-2Échantillon de couvertures de Van : numéro spécial pour le nouvel an lunaire (n° 170-171), pour Noël  (n° 144) ou le poète Vu Hoàng Chuong (n° 150), suivi de quelques numéros mélange. Source : « huyvespa » DDSX

D’après « quan mac co », la série Tp-san Văn éditée de 1966 à 1968 rassemble environ 30 titres parmi lesquels :

Mục lục Sách phổ thông do VĂN xb:

SÁCH HAY – IN ĐẸP – GIÁ RẺ

(éditée de janvier 1966 à février 1968)

Tháng 01-66 : Tuổi nước độc, truyện dài Dương Nghiễm Mậu
Tháng 02-66 : Bay đêm, truyện dài Saint-Exupéry, Lê Huy Oanh dịch
Tháng 03-66 : Con yêu con ghét, tập truyện Nguyễn Mạnh Côn
Tháng 04-66 : Thân phận con người, Akutagawa Ryunosuke, Diễm Châu dịch
Tháng 05-66 : Viên đạn đồng chữ nổi, truyện dài Mai Thảo
Tháng 06-66 : Chân dung Nhất Linh, hồi ký của 8 tác giả
Tháng 07-66 : Chân dung nàng thơ, truyện Robert Nathan, Hoàng Ưng & Trần Phong Giao dịch
Tháng 08-66 : Phấn đấu, truyện Dương Nghiễm Mậu
Tháng 09-66 : Mặt trời mù, Curzio Malaparte, Bửu Ý dịch
Tháng 10-66 : Thị trấn miền Đông, tân truyện Viên Linh
Tháng 11-66 : Hồi ký viết dưới hầm, Fyodor Dostoyevsky, Thạch Chương dịch
Tháng 12-66 : Ngôi trường đi xuống, truyện Vũ Hạnh
Tháng 01-67 : Chuyến thư miền Nam, Saint-Exupéry, Nhã Điển d.
Tháng 01-67 : Chị em Hải, truyện Nguyễn Đình Toàn
Tháng 02-67 : Bóng tối thời con gái, truyện Nhã Ca
Tháng 02-67 : Của chuột và người, John Steinbeck, H.N. Khôi & N.P. Bửu Tập dịch
Tháng 03-67 : Một cái chết rất dịu dàng, Simone de Beauvoir, Vũ Đình Lưu dịch
Tháng 04-67 : Khuôn mặt, tập truyện Thanh Tâm Tuyền
Tháng 05-67 : Một kiếp giang hồ, truyện Hermann Hesse, Võ Toàn dịch
Tháng 06-67 : Mưa không ướt đất, tập truyện Trùng Dương
Tháng 07-67 : Thời nhỏ trong gia đình Luvers, truyện Boris Pasternak, Mặc Đỗ dịch
Tháng 08-67 : Ngày qua bóng tối, Nguyễn Thị Hoàng
Tháng 09-67 : Tâm cảnh 1, truyện André Maurois, Mặc Đỗ dịch
Tháng 10-67 : Tâm cảnh 2, truyện André Maurois, Mặc Đỗ dịch
Tháng 11-67 : Gia đình tôi, tập truyện Duy Lam
Tháng 12-67 : […]
Tháng 01-68 : Người về đầu non, truyện Võ Hồng
Tháng 02-68 : Vỡ mộng, truyện André Gide, Bửu Ý dịch

tapsan_vanAperçu des titres publiés et à paraître dans la série Tp-san Văn (en 1966)

Les autres séries éditées par Nguyễn Đình Vượng sont Văn Uyển (citée plus haut), cette revue comprenant 22 titres. Elle devient Tân Văn à partir du n° 23 (1967) et poursuivit la numérotation continue de Văn Uyển sur 31 numéros. Au total, cette série comptabilise 53 numéros à laquelle s’ajouterait quelques numéros de plus publiés à partir de 1972 (voir la Table ci-dessous).

mucluc_sachvanTable générale des publications des revues Văn Uyển – Tân Văn – Văn arrêtée au 31 mars 1973 (cliquer sur l’image pour l’agrandir). Số Văn Giai phẩm ngày 31/03/1973 này đăng mục lục Văn Uyển – Tân Văn – Văn. Source : « joankim » DDSX

Pendant les douze années de son existence, la revue Văn fut une fenêtre sur le monde des Lettres en phase avec les grands auteurs de son époque. Elle offrait un « panorama des idées contemporaines » pour reprendre le titre d’un ouvrage collectif publié en 1957 sous la direction de Gaëtan Picon10. Ainsi, les étudiants pouvaient lire des traductions des romans d’André Gide ou de Curzio Malaparte, et faire connaissance avec la philosophie de Camus ou celle des existentialistes Merleau-Ponty et Sartre…11.

J’ai souvent évoqué en cours la différence de culture entre le Nord communiste et le Sud capitaliste pendant la période de la guerre. La pluralité intellectuelle offerte aux étudiants du Sud à travers les grandes revues Bách Khoa, Văn ou Văn học. La revue Văn est représentative de cette offre faite aux étudiants du Sud. L’attrait qu’elle suscitait auprès d’eux atteste du succès de ce paradigme d’ouverture au monde dans un pays en guerre et dans un contexte de Guerre froide (décelable d’ailleurs dans le choix de certains auteurs, cependant non systématique). Elle témoigne de fait du patrimoine culturel remarquable de la défunte République du Viêt-Nam.

Après la chute de Saigon, cette revue comme bien d’autres fut mise à l’écart et cessa d’être éditée. De nombreux écrivains prirent le chemin de l’exil (Mai Thảo, Nguyễn Mộng Giác, Nhã Ca, Viên Linh…), d’autres furent emprisonnés et certains comme Nguyễn Mạnh Côn devaient décéder dans les camps de rééducation. Grâce à la témérité des écrivains exilés, la revue devait reparaître en 1982 dans une nouvelle série en Californie. Elle put ainsi renaître de ses cendres et poursuivre une publication régulière jusqu’à la disparition progressive de ses gérants12.

François Guillemot, 06/12/2016. MàJ 08/12/2016.

Principale source :  Diễn Đàn Sách Xưa

 

Notes

  1. Il fut remplacé par les deux écrivains Nguyễn Xuân Hoàng et Mai Thảo []
  2. Cf. le billet de « quan mac co » en date du 12/10/2012 []
  3. Cf. Nguyễn Chí Kham, « Nhớ về tạp chí Văn », Người Việt, reproduit sur le forum Diễn Đàn Sách Xưa, 20/02/2010 []
  4. Nguyễn Chí Kham, art. cit. []
  5. entre 110 et 130, voire 150 pour la série Tp-san Văn en nous basant sur les numéros 29, 103 et 150 que nous avons consultés []
  6. Cf. les trois photos de Vũ Hà Tuệ, « Tạp chí Văn số ngày 26-3-1975 » sur Diễn Đàn Sách Xưa []
  7. Voir sur ce sujet, la table ronde publiée dans la revue Văn et dont le texte est reproduit sur le blog de l’écrivain Trần Hoài Thư : « Tạp chí Văn nói chuyện về các nhà văn nữ (TQBT 61)« , 1/10/2014 []
  8. Nguyễn Chí Kham, art. cit. []
  9. Les autres séries Văn Uyển et Tân Văn seront présentées dans un autre billet []
  10. Cf. Picon, Gaëtan (dir.), Panorama des idées contemporaines, Paris, Éditions Gallimard, Le point du jour, 1957. Nouvelle édition revue et augmentée en 1968 []
  11. Des collections partielles de la revue sont disponibles en France à la Bulac à Paris (de 1967 à 1975 avec des lacunes) et la Bibliothèque universitaire de Nice (n° 55, 1966 au n° 210, 1972 avec 20% de lacunes), voir sur le SUDOC []
  12. Nous en reparlerons dans un prochain billet []

Tạp chí Văn học (1962-1975) – Phan Kim Thịnh (chủ trương biên tập) : aperçu historique et production éditoriale

Pour les recherches sur la vie politique et culturelle au Sud, pendant la période de la République du Viêt-Nam (1955-1975), les grandes revues littéraires et/ou culturelles comme Bách Khoa (1957-1975), Phổ Thông (Nguyễn Vỹ, 1958-1975), Tập san Sử Địa (1966-1975), Văn (Nguyễn Đình Vượng, 1964-1975), Văn Hóa Nguyệt San (1952-1974)…, sont des instruments de travail incontournables. Dans ce premier billet qui en appellera d’autres, nous présentons succinctement ci-après la revue littéraire Văn học.

La revue Văn học [Littérature] a été éditée de 1962 à 1975 pendant la période de la République du Viêt-Nam. L’autorisation de publication (n° 5.585/CDV/TT/BC/I) a été délivrée le 28 octobre 1962 sous le régime du Président Ngô Đình Diệm1. Le premier numéro de la revue paraît le 1er novembre 1962 à Saigon2.

vanhoc_151
Phan Kim Thinh publia régulièrement des articles dans sa revue, ici le n° 151 consacré aux emblèmes nationaux © dien dan sach xua / « giay goi xoi »

Fondée par Phan Kim Thịnh, elle fut dirigée par cet écrivain (chủ trương biên tập) et gérée par Mmes Nguyễn Thị Ngọc Liên et Nguyễn Phương Khanh3. La revue a émergé au sein du mouvement étudiant de l’époque comme une tribune mensuelle dédiée à la jeunesse étudiante puis elle est devenue une revue bimensuelle culturelle presque exclusivement consacré à la littérature.

Son histoire éditoriale a connu deux étapes principales et plusieurs formats : du n° 1 (01-11- 1962) au n° 72 (01-05-1967), elle fut éditée sous le format 15×25 avant d’adopter à partir du n° 73 (01-06- 1967) jusqu’au n° 86 (01-01-1969) un format plus petit de 14×20. Selon nos propres mesures, les autres numéros publiés de 1969 à 1975 sont au format 14×20 ou 15×20. A partir de septembre 1964, elle devint bimensuelle paraissant les 1er et 15 du mois. Jusqu’en 1975, 203 numéros sont parus, le dernier numéro consacré à Lamartine paraissant le 26 mars 1975. La revue comprend le plus souvent 96 p.4

En termes de contenu, la première période de grand format entre 1962 et 1969 du n° 1 au n° 86 est marquée par une diversité de thématiques. On y aborde aussi bien des sujets culturels que politiques ou sociaux. On y présente les œuvres littéraires nouvelles publiées pendant cette période. La seconde période de 1969 à 1975, à partir du n° 87 (01-03-1969) propose des numéros thématiques sur la littérature populaire, la littérature étrangère, la littérature d’avant-guerre et celle publiée pendant la période de la guerre. Elle propose également des numéros spécifiques consacrés à un auteur vietnamien ou étranger, numéros comprenant généralement une présentation de l’auteur de ses œuvres et une critique à travers une série d’articles. Comme la revue littéraire Văn concurrente éditée à la même époque, Văn học a publié de nombreux numéros thématiques consacrés à des écrivains et poètes renommés.

La devise de la revue rappelle l’évolution du contenu présenté aux lecteurs. Le n° 10, paru au mois d’août 1963, affiche sous le titre « Tribune des étudiants du Viêt-Nam libre » (Diễn đàn sinh viên Việt Nam tự do) accompagné des termes « Mensuel Culture Société Arts » (Nguyệt san Văn hóa, Xã hội, Nghệ thuật). Le n° 27 du 1er novembre 1964 affiche sous le titre « Mensuel Culture Société Politique » (Ban nguyệt san Văn hóa, Xã hội, Chính trị). Les numéros suivants la revue se stabilise autour des termes « Essai, Culture, Société, Politique, Arts » (Biên khảo, Văn hóa, Xã hội, Chính trị). Le n° 62 ajoute le terme « Revue » (Tạp chí) devant les mentions de contenu. Sur le n° 65 du 1er octobre 1966, le terme « Politique » disparaît de la devise. A partir de la nouvelle mouture de 1969, elle se stabilise de nouveau autour des mots clés « Critique, Création, Arts » (Phê bình, Sáng tác, Nghệ thuật) jusqu’au n° 103 qui adopte les termes « Recherche, Critique, Création » (Nghiên cứu, Phê bình, Sáng tác) puis lorsque la collection Giai Phẩm apparaît, est ajoutée à ces trois mots clés la dernière devise « Recherche scientifique en sciences humaines » (Nghiên cứu khoa học nhân văn) qui ne change plus jusqu’à la disparition de la revue en avril 1975.

« Nguyệt san Văn hóa, Xã hội, Nghệ thuật » – « Biên khảo, Văn hóa, Xã hội, Chính trị »

Échantillon de couvertures de la première mouture de la revue Văn học de 1962 à 1969 (source : Diễn Đàn Sách Xưa / coll. « thino ») – Cliquer sur chaque image pour l’agrandir

La liste des thèmes abordés a été publiée, semble t-il régulièrement, en fin de volume sous une rubrique intitulée « Những chủ đề Văn Học đã xuất bản » [Les thématiques publiées par Văn Học]. Selon cette rubrique, les numéros publiés entre 1962 et 1969 soit jusqu’au numéro 86 étaient déjà épuisés en 1973. Quant aux numéros publiés depuis mars 1969, certains commençaient également à cette époque à être épuisés (notamment les numéros 91, 92, 100, 102 et 107). Les numéros publiés entre 1969 et 1975 étaient vendus 80đ, 90đ ou 120đ et jusqu’à 130đ, 150đ pour les numéros spéciaux consacrés au nouvel an vietnamien. En nombre d’exemplaires, le tirage des numéros de la revue apparaît assez variable. Par exemple, le numéro consacré à l’écrivain Nhượng Tống, membre du Parti National (VNQDĐ) a été édité à 10.000 exemplaires (un chiffre plutôt important) sans doute dû à la notoriété de cet auteur. La même année le numéro consacré Trần Trọng Kim, historien renommé et Premier ministre de l’Empire du Viêt-Nam en 1945, a été édité seulement à 2.500 exemplaires.

vanhoc_nhuongtong_1-12-1973
Le numéro consacré à Nhuong Tong édité le 1er décembre 1973 © coll. FG

Pour les écrivains vietnamiens figurant en bonne place dans la revue, on peut citer les auteurs, écrivains et poètes d’avant-guerre (par ordre alphabétique) :

  • Đông Hồ (n° 123), Hàn Mặc Tử (n° 195, 196), Hoàng Cầm (n° 141), Hồ Dzếnh (n° 185), J. Leiba (n° 88), Lê Văn Trương (n° 202), Lưu Trọng Lư (n° 88, 192), Nam Cao (n° 95, 101, 173), Nguyễn Bính (n° 100, 180), Nguyễn Công Hoan, Nguyên Hồng, Nguyễn Tuân (n° 105, 106), Nguyễn Văn Vĩnh (n° 111), Nhất Linh (n° 41, 98, 109), Phạm Quỳnh (n° 158), Phan Chu Trinh (n° 148), Phan Khôi (n° 122, 172, 173), Song An Hoàng Ngọc Phách (n° 113), Tam Lang (n° 132), Tản Đà (n° 98, 110), Thanh Tâm (n° 103, 104), Thế Lữ (n° 191), Tô Hoài (n° 183, 184), Trần Quang Dũng (n° 125, 140), Trần Trọng Kim (n° 171, 172, 173), Tú Mỡ (n° 127), Nữ sĩ Tương Phố (n° 118), Ứng Hòe Nguyễn Văn Tố (n° 177), Văn Cao (n° 115), Vũ Trọng Phụng (n° 44, 94, 114, 170)… ;
  • les lettrés des générations précédentes  : Cao Bá Quát (n° 160), Hồ Xuân Hương (n° 108, 117), Nguyễn Du (n° 34, 193), Nguyễn Đình Chiểu (n° 133)… ;
  • les auteurs de la période de la guerre (n° 91) : Duyên Anh (n° 149), Dương Kiền (n° 87, 93, 134), Dương Nghiễm Mậu (n° 87), Hoàng Hải Thủy (n° 179), Hữu Loan (n° 139), Nguyên Sa (n° 99), Phạm Duy (n° 102), Tam Ích (n° 145), Vũ Hoàng Chương (n° 97)… ;
  • quelques auteurs étrangers célèbres comme Soljenitsyne (n° 181), Quỳnh Giao (n° 156), Pearl Buck (n° 166) ou Han Suyin (n° 186), et même un numéro consacré à Picasso, « le révolutionnaire des couleurs » (n° 175). Parmi les auteurs français on retrouve Baudelaire (n° 168) et Lamartine (n° 203) mais cela reste relativement marginal (voir la liste ci-dessous).

Outre les numéros dédiés à une personnalité du monde des lettres, la revue a publié de nombreux numéros thématiques sur différents aspects de la littérature vietnamienne : littérature et chansons populaire, proverbes, sentences (n° 126, 128, 162, 178) ; la poésie chinoise des Tang (n° 190), la littérature japonaise (n° 90, 144), la littérature africaine (n° 56, 146), la littérature étrangère (n° 92), le journalisme (n° 62, 169)…

vanhoc_156-157
La numérotation disparaît à partir du numéro 157 © dien dan sach xua

L’intérêt de cette revue réside dans ce qu’elle offre un tableau intéressant de la littérature vietnamienne contemporaine et présente des auteurs qui ne sont plus édités aujourd’hui au Viêt-Nam. Suite au changement de régime politique, la revue dut cesser de paraître après la chute de Saigon, le 30 avril 1975.

D’après le forum Diễn Đàn Sách Xưa, dédié à la mis en valeur d’un patrimoine malmené par la guerre et le totalitarisme, Phan Kim Thịnh resta à Saigon après 1975. Il publia à partir de la fin des années 1990 des ouvrages biographiques grand public sous le pseudonyme Lý Nhân Phan Thứ Lang. On peut ainsi compter parmi ses publications au moins trois ouvrages sur des personnalités politiques de premier plan de la période 1945-1975 : un ouvrage sur le destin de Mme Nhu Trần Lệ Xuân-Giấc mộng chính trường [Tran Le Xuan, Le rêve politique] (Á Châu, 1998), un autre sur l’ex-empereur Bao Dai et la princesse Nam Phuong Giai thoại và sự thật về Bảo Đại-vua cuối cùng triều Nguyễn [Anecdotes et vérités sur Bao dai, le dernier empereur de la dynastie des Nguyen] (Nxb Đà Nẵng, 2000) ; Những câu chuyện về cuộc đời Nam Phương hoàng hậu cuối cùng Triều Nguyễn [Recueil d’histoires sur la vie de Nam Phuong, la dernière impératrice de la dynastie des Nguyen], ou encore sur l’ancien Premier ministre de la République du Viêt-Nam Nguyễn Cao Kỳ trở về đất mẹ [Le retour de Nguyen Cao Ky sur la terre natale] (Nxb CAND, 2007). Il a publié également des recueils d’histoires sur la vie culturelle à Saigon notamment Sài Gòn vang bóng, tạp văn (Nxb TP. HCM, 2001) et Sài Gòn-Gia Định một thời để nhớ : tạp văn (Nxb CAND, 2015).

A notre connaissance, aucune bibliothèque de France ne possède une collection complète de la revue Văn học. On peut néanmoins trouver une collection importante (avec 15% de lacunes) à la Bibliothèque universitaire de Nice dans l’ancien fonds Cedrasemi5. La BNF ne possèderait que les numéros 17 et 19 parus en 1964. Dans le catalogue mondial WorldCat, la revue est mentionnée dans le fonds des périodiques de la République du Viêt-Nam à la British Library (St Pancras). Elle est également consultable au Viêt-Nam principalement à Saigon à la Bibliothèque des Sciences sociales (Thư viện Khoa học xã hội) et à la Bibliothèque Générale des Sciences (Thư viện Khoa học Tổng hợp Tp. HCM).

Il est aujourd’hui assez difficile de reconstituer la liste précise des numéros, notamment de retrouver les titres des thématiques abordées et parfois même la date de publication. Toutefois, à partir du n° 87, une liste a été présentée en fin de chaque numéro.

« Phê bình, Sáng tác, Nghệ thuật » + « Nghiên cứu, Phê bình, Sáng tác »

Échantillon de couvertures de la seconde mouture de la revue Văn học de 1969 à 1975 (source : Diễn Đàn Sách Xưa / collection Giấy gói xôi) – Cliquer sur chaque image pour l’agrandir

Nghiên cứu khoa học nhân văn : « Phê bình, Sáng tác, Nghệ thuật »

Échantillon de couvertures de la troisième mouture de la revue Văn học non numérotée et estampillée Giai Phẩm [Œuvres] de novembre 1972 à mars 1975 (source : Diễn Đàn Sách Xưa / collection Giấy gói xôi) – Cliquer sur chaque image pour l’agrandir


MỤC LỤC « VĂN HỌC »

[table provisoire, sera complétée au fil du temps lorsque nous aurons les documents en main]

1 – tháng 11-1962 [premier numéro]

2 – tháng 12-1962

1963

3 – tháng 1-1963

4 – tháng 2-1963

5 – tháng 3-1963

6 – tháng 4-1963

7 – tháng 5-1963

8 – tháng 6-1963

9 – tháng 7-1963

10 – tháng 8-1963 : Những vấn đề của thời cuộc

11 – tháng 9-1963

12 – tháng 10-1963

13 – tháng 11-1963

14 – tháng 12-1963


1964

15 – tháng 1-1964

16 – tháng 2-1964

17 – tháng 3-1964

18 – tháng 4-1964

19 – tháng 5-1964

20 – tháng 6-1964

21 – tháng 7-1964

22 – tháng 8-1964

23 – tháng 9-1964 [devient bimensuelle]

24 – 15 tháng 9-1964

25 – 1 tháng 10-1964

26 – 15 tháng 10-1964

27 – 1 tháng 11-1964 : Số đặc biệt hai năm – Tuổi hùng vĩ của dân tộc

28 – 15 tháng 11-1964

29 – 1 tháng 12-1964

30 – 15 tháng 12-1964


vanhoc_035

1965

31 – 1 tháng 1-1965

32 – 15 tháng 1-1965

33 – [Số Xuân]

34 – 15 tháng 3 -1965 [số về Truyện Kiều]

35 – 1 tháng 4-1965 : Văn chương Truyện Kiều / Cách mạng -Dân ch ? / Văn nghệ sáng tác

36 – 15 tháng 4-1965 : Văn chương chiến tranh, thơ văn chiến tranh

37 – 1 tháng 5-1965 : Nhận định về thi ca, Những vấn đề thời sự, Thi văn sáng tác

38 – 15 tháng 5-1965

39  – 1 tháng 6-1965

40 – 15 tháng 6-1965

41 – 1 tháng 7-1965 : Số đặc biệt về Nhất Linh

42 – 15 tháng 7-1965 : Nghệ thuật và phê bình, Những vấn đề của chúng ta, Sáng tác văn nghệ

43 – 1 tháng 8-1965

44 – 15 tháng 8-1965 : [Vũ Trọng Phụng]

45 – 1 tháng 9-1965

46 – 15 tháng 9-1965

47 – 1 tháng 10-1965 : Huế tháng tám

48 – 15 tháng 10-1965

49 – 1 tháng 11-1965 : Cách mạng Việt Nam đi về đâu ? – Đệ tứ chu niên

50 – 15 tháng 11-1965 : Những giải thưởng văn chương Nobel 1901-1965

51 – 1 tháng 12-1965 : Văn học Sài Gòn thảo luận về ngữ pháp với văn học Hà Nội

52 – 15 tháng 12-1965


1966

53 – […]

54 – […]

55 – Không gian, thời gian – 1 tháng 3-1966

56 – Tiếng nói Da Đen

57 – […]

58 – Mười năm giáo dục Miền Nam

59 – […]

60 – […]

61 – […]

62 – Mười năm tạp chí

63 – […]

64 – […]

65-66 – 1 tháng 10-1966

67 – 15 tháng 10-1966

68 – […]

69 – […]

70 – 1 tháng 12-1966

71 – 15 tháng 12-1966


1967

Pour les deux années 1967 et 1968, la parution semble moins régulière.

72 – […]

Changement de format du n°73 (1-6-1967) au n°86 (1-1-1969) : 14×20.

73 – 1 tháng 6-1967

74 – […]

75 – […]

76 – […]

77 – […]

78 – […]

79 – […]

80 – […]

81 – […]

82 – […]

83 – […]

84 – […]

85 – […]

Các số Xuân 1969, 1971, 1972…

(source : Diễn Đàn Sách Xưa / collection Giấy gói xôi. Cliquer sur chaque image pour l’agrandir)

…et 1975

vanhoc_xuan1975


1969

86 – […] Văn học – số Xuân Kỷ Dậu

  • Note : du n°87 au n° 176, liste reproduite d’après les indications du numéro consacré à Nhượng Tống paru le 1er décembre 1973 dans les dernières pages de ce numéro.

87 – Tuyển tập truyện ngắn: Dương Kiền – Lý Hoàng Phong – Dương Nghiễm Mậu – Nguyễn Đình Toàn – Vương Thanh

88 – Truyện tiền chiến: Tô Hoài – Nguyên Hồng – Nguyễn Tuân – Hoàng Cầm – Lưu Trọng Lư – Nguyễn Công Hoan – Vũ Trọng Phụng – J. Leiba

89 – Khu rừng mùa xuân: Tập truyện của Vương Thanh

90 – Văn học Nhựt-bản

91 – Thơ, Truyện thời chiến : Dương Kiền – Cung Tích Biền – Ánh Việt – Dương N. Mậu – Đỗ Tiến Đức – Nguyên Sa – Luân Hoán – Lê Vĩnh Thọ – Phùng Kim Chú

92 – Sáu nhà văn quốc tế : William Saroyan – Maxim Gorki – Zobor Déry – Ignazio Silone – Ernest Hemingway

93 – Con đường khổ nhọc : tập truyện của Dương Kiền

94 – 1 tháng 10-1969 : Vũ Trọng Phụng, « Dứt tình » với làng văn 13-10-1939

95 – 15 tháng 10-1969 : Nam Cao, Nhà văn hiện thực của Cách mạng và Kháng chiến

96 – 1 tháng 11-1969 : Mùa hoa nở, Văn thơ kỷ niệm đệ bát chu niên

97 – 15 tháng 11-1969 : Vũ Hoàng Chương, « Ta đợi em từ 30 năm »

98 – 1 tháng 12-1969 : Bệnh tật và cái chết, Những văn thi sĩ Tản Đà – Nhất Linh – Nguyễn Văn Vĩnh – Phạm Quỳnh – Hàn Mặc Tử

99 – 15 tháng 12-1969 : Nguyên Sa, Thi sĩ của tình yêu


1970

100 – 1 tháng 1-1970 : Nguyễn Bính, « Lỡ bước sang ngang »

101 – 15 tháng 1-1970 : Truyện chọn lọc, tám truyện ngắn của Nam Cao

102 – 1 tháng 2-1970 : Phạm Duy, Tâm ca – Du ca và Dân ca

103 – 15 tháng 2-1970 : Thâm Tâm và T.T.K.H.

104 – 1 tháng 3-1970 : Thâm Tâm và tiểu thuyết « Thuốc mê »

105 – 15 tháng 3-1970 : Nguyễn Tuân, « Thiếu » quê hương

106 – Một chuyến đi, Du ký Nguyễn Tuân

107 – Tản Đà

108 – 1 tháng 7-1970 : Huyền thoại Bà Chúa thơ Nôm [Hồ Xuân Hương]

109 – 15 tháng 7-1970 : Hồ sơ cái chết Nhất Linh

110 – Tưởng nhớ thi sĩ Tản Đà

111 – Nguyễn Văn Vĩnh : Kiếp ve sầu

112 – Tiếu lâm ta, tiếu lâm Tây

113 – Song An Hoàng Ngọc Phách : Nạn nhân của Tố Tâm

114 – Vũ Trọng Phụng : Xuân Tóc Đỏ. Mẹ kiếp! Em chã. Biết rồi, khổ lắm, nói mãi!

115 – Văn Cao : nghệ sĩ đa tài

116 – Nguyễn Nhược Pháp và Nguyễn Giang

117 – Dâm và tục trong thơ Hồ Xuân Hương

118 – Giọt lệ của nữ sĩ Tương Phố

119 – Nữ sĩ Ngân Giang : một thi tài bị quên lãng


1971

120 – Xuân 1971 – văn nghệ sĩ tiền chiến

121 – Những vang bóng một thời trong văn chương hoạt kê Việt Nam : Xã Xệ – Lý Toét – Cậu Ấm – Cô Chiêu – Bang Bạnh – Ba Giai – Tú Xuất…

122 – Phan Khôi : nhà ngự sử trên văn đàn VN

123 – Đông Hồ thi gia miền Nam

124 – Văn nghệ sĩ 1971 cười ra thơ

125 – Những bí mật về thi sĩ Trần Quang Dũng

126 – Truyền thuyết những ông Trạng trong thơ văn dân gian

127 – Tú Mỡ: Cha đẻ của Lý Toét

128 – Hài hước trong tục ngữ ca dao Việt Nam

129 – Nữ sĩ Vân Đài : Cô gái Phou-Thai

130 – Hôn nhân dị chủng trong thơ văn hài hước

131 – Bầu cử năm Hợi : Cuộc thảo luận về bầu cử giữa các văn nghệ sĩ

132 – Tam Lang : Kéo xe nửa thế kỷ văn chương

133 – Đồ Chiểu : Ngôi sao sáng trong thơ văn yêu nước

134 – Dương Kiền : Nhà văn trẻ trên sân khấu văn học và chính trị

135 – Bưu hoa và nghệ thuật

136 – Phú Đức : Tiểu thuyết gia miền Nam

137 – Nhà văn và thuốc phiện

138 – Văn nghệ sĩ và thú hát ả đào

139 – Hữu Loan : Một bài thơ 10 năm ngồi tù

140 – Phá tan nghi án thân thế và tác phẩm nhà thơ kháng chiến Quang Dũng

141 – Hoàng Cầm

142 – Bịnh tật và cái chết : Trần Trọng Kim – Đái Đức Tuấn – Đông Hồ và bịnh tật: Nguiễn Ngu Í


1972

143 – Xuân 1972 : Nhà văn nói chuyện chuột

144 – Thơ và tiểu thuyết Nhựt Bản

145 – Tam Ích: Một học giả tự tìm cách chết

146 – Thơ, truyện Phi châu

147 – Rượu qua thơ văn Hoa Việt

148 – Phan Chu Trinh: Ngồi tù làm thơ

149 – Duyên Anh và thế giới tuổi thơ

150 – Những phụ nữ lưu danh trong Thi đàn Việt Nam

151 – Tìm hiểu quốc kỳ và quốc ca Việt Nam

152 – Ái tình và thi sĩ

153 – Khám phá danh tính dịch giả Chinh phụ ngâm

154 – Thi nhân và mùa thu

155 – Nghĩ về tiểu thuyết

156 – Hiện tượng đọc truyện Quỳnh Dao

  • A partir du n° 157 (15-11-1972), la revue se transforme en numéro spécifique (Văn Học Giai phẩm) et n’affiche plus de numérotation. En outre, elle s’aligne sur la loi 007 sur la presse concernant la publication des périodiques6. Les numérotations qui suivent sont données à titre indicatif.

[157] – Ý nghĩa của truyện cười

[158] – Phạm Quỳnh: Công hay tội với văn hóa Việt Nam?

[159] – Phở trong thơ văn dân tộc


1973

[160] – Cao Bá Quát : Nhà thơ bất mãn và nổi loạn

[161] – Những lá thư tình của các danh văn thế giới

[162] – Mùa xuân tìm hiểu tục ngữ ca dao dân tộc

[163] – Truyện mùa cưới

[164] – Con trâu trong thơ văn

[165] – Tìm hiểu tên, bút hiệu của văn nghệ sĩ tiền chiến, hiện đại

[166] – Pearl Buck : Một nữ sĩ Mỹ viết truyện Tàu

[167] – Hà Nội trong ký ức

[168] – Thi sĩ Baudelaire : Thần tượng của thế giới thi ca đã ảnh hưởng đến các nhà thơ tiền chiến Việt Nam như thế nào?

[169] – Vui buồn của người viết báo

[170] – Đêm kịch tưởng niệm Vũ Trọng Phụng

[171] – phát hành ngày 20-08-1973 – Học giả Trần Trọng Kim

[172] – Cuộc bút chiến Trần Trọng Kim, Phan Khôi, Ngô Tất Tố

[173] – Kết thúc cuộc bút chiến Trần Trọng Kim, Phan Khôi, Ngô Tất Tố

[174] – Ngô Tất Tố : Một nhà nho có óc tiến bộ

[175] – Picasso : Nhà cách mạng mầu sắc

[176] – phát hành ngày 01-12-1973 – Nhượng Tống

[177] – Ứng Hòe Nguyễn Văn Tố: Người đính chính những bài văn cổ


1974

[178] – Ngày Tết đọc câu đối

[179] – Nhận định và phê bình giải thưởng văn học nghệ thuật năm 1973

[180] – Nguyễn Bính : nhà thơ bình dân

[181] – Soljenitsyne đã bị tước quốc tịch và trục xuất khỏi Nga-Xô

[182] – Huế trong trí nhớ [accès au pdf en ligne sur le blog de Trần Hoài Thư]

[183] – Tô Hoài và xã hội loài vật

[184] – Tô Hoài (II)

[185] – Hồ Dzếnh với người phụ nữ Việt

[186] – Nữ sĩ Han Suyin

[187] – Văn thơ chiêu hồn thập loại chúng sinh

[188] – Chế Lan Viên: Trong cảnh « Điêu tàn »

[189] – Thơ TTKH

[190] – Chiến tranh trong thơ Đường

[191] – Thế Lữ : nhớ rừng qua mấy vần thơ

[192] – Lưu Trọng Lư : Thi sĩ lãng mạn tiền chiến

[193] – Viết về Nguyễn Du

[194] – Bích Khê : nhà thơ tượng trưng

[195] – Vụ án trích thơ Hàn Mặc Tử

[196] – Hàn Mặc Tử, trăng và thượng đế

[197] – Thi ca tranh đấu chống áp bức


1975

[198] – Thơ văn mùa cưới

[199] – […]

[200] – […]

[201] – […]

[202] – Kỷ niệm Lê Văn Trương

[203] – dernier numéro diffusé le 26 mars 1975 – Lamartine, thi sĩ lãng mạn lớn nhất nước Pháp

vanhoc_203

Ce bref aperçu permet de mieux saisir l’itinéraire de cette revue pendant les 13 années de son existence pendant une période de guerre. Le critique et poète Trần Hoài Thư souligna dans un article mis en ligne le 10 octobre dernier, au moins quatre points forts de la revue que nous rappelons succinctement ci-après :

  • Văn học fut la première revue publiée pendant la période de la guerre qui publia sur ce sujet notamment sur la violence de guerre ;
  • Văn học a publié de nombreux essais de grande valeur et parfois inédit sur la littérature du Nord ;
  • Văn học a su rassembler une grande diversité d’auteurs, de toutes tendances ;
  • Văn học a édité de nombreux numéros thématiques de référence7.

Toutes ses raisons démontrent tout l’intérêt qu’il y aurait à utiliser cette ressource tout comme de nombreuses autres publications politiques et culturelles de valeur publiées pendant la période de la République du Viêt-Nam (1955-1975).

François Guillemot, 16/11/2016. MàJ 01/12/2016.

Sources principales : Numéros de Văn Học consultés & site Diễn đàn sách xưa

Pour en savoir plus sur Phan Kim Thịnh :

 

Notes

  1. D’après le numéro 109 du 15-07-1970 []
  2. Cf. « Những chủ đề Văn Học đã xuất bản » []
  3. Indication de l’ours du numéro édité le 20 août 1973. D’après l’ours du n° 109 de juillet 1970 Nguyễn Thị Ngọc Liên est indiquée directrice de la publication et Nguyễn Phương Khanh, secrétaire de la rédaction []
  4. En nous basant sur les numéros publiés en 1973 []
  5. Indication du SUDOC : du n° 87 (mars 1969) à décembre 1974 [lac.15%] []
  6. D’après « quan mac co » sur Dien Dan Sach Xua []
  7. Tran Hoai Thu, « Hành trình của tạp chí Văn Học (1962-1975)« , 10/10/2016, sur le blog de cet auteur []

Đoàn Cầm Thi, Đọc ‘tôi’ bên bến lạ [parution]

[ndlr] Parution d’une nouvelle étude de notre collègue Đoàn Cầm Thi. Présentation en vietnamien et en français.

DoanCamThi_DocToiBenBenLaĐoàn Cầm Thi, Đọc ‘tôi’ bên bến lạ, Hà Nội, Nhà xuất bản Hội Nhà Văn & Công ty truyền thông Nhã Nam, 283 trang.

Khi nào trong tiếng Việt, từ « tôi » đã xuất hiện với tư cách một đại từ trung lập, một chủ thể theo nghĩa triết học, một cá-nhân-đối-mặt-với-vũ-trụ ? Ý thức về bản thân được thể hiện như thế nào trong các tác phẩm kinh điển ? Cuộc gặp gỡ với văn hóa phương Tây có ảnh hưởng đến các hình thức thể hiện cá nhân trong văn học ? Đó là những câu hỏi mà cuốn sách mới của Đoàn Cầm Thi, Đọc ‘tôi » bên bến lạ, đề cập đến trước khi đi vào khai phá nội dung chính : sự bùng nổ của cái « tôi » trong văn xuôi từ 1986.

Sự bùng nổ của “tôi” trong các tác phẩm đương đại Việt Nam phản ánh cùng lúc thay đổi của xã hội và nỗ lực của văn chương đi tìm một cơ sở mỹ học mới.

Đổi Mới năm 1986 đánh dấu sự lên ngôi ngoạn mục của cái “tôi” trong văn học. Từ thế hệ các tác giả hậu chiến như Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thị Hoài, Bảo Ninh… cho tới các nhà văn của ngày hôm nay như Nguyễn Việt Hà, Nguyễn Bình Phương, Đỗ Kh., Trần Vũ, Thuận, Phong Điệp, Phan Việt, Phan Hồn Nhiên…, văn chương Việt là cuộc phiêu lưu của những cái “tôi” phản anh hùng, vô căn cước, phi bản thể. Những cái “tôi” không độc nhất cũng không đồng nhất, mờ nhạt, cô đơn nhưng đầy ám ảnh của thời toàn cầu hóa.

★ ★ ★

De quand dater la première apparition du « tôi » – le « je » neutre et souverain – dans la langue vietnamienne ? Comment se manifeste la conscience de soi dans les œuvres « classiques » où les sentiments personnels l’emportent souvent sur les devoirs ? Le contact  avec l’Occident  a-t-il provoqué des mutations en matière de l’écriture de soi ? Ce sont les questions que le nouvel ouvrage de Đoàn Cầm Thi, Đọc ‘tôi » bên bến lạ, essaie de répondre avant de s’attaquer au cœur de son propos : l’usage du Moi dans la littérature vietnamienne depuis 1986.

Au-delà des mutations idéologiques et sociales, l’explosion de l’écriture de soi dans le Vietnam contemporain traduit sa quête de nouvelles bases esthétiques autour du sujet.

Le mouvement du Renouveau lancé en 1986 marque l’avènement du Moi. Dans les œuvres des écrivains, de l’après-guerre (Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thị Hoài, Bảo Ninh,…) au XXIe siècle (Nguyễn Việt Hà, Nguyễn Bình Phương, Đỗ Kh., Trần Vũ, Thuận, Phong Điệp, Phan Việt, Phan Hồn Nhiên,…), triomphe l’aventure de personnages d’anti-héros, sans état civil, à l’identité multiple.

D’une approche originale, l’ouvrage de Đoàn Cầm Thi explore différentes formes d’expressions personnelles du Vietnam contemporain.

Source : Academic Grapevine – Publications about Vietnam

Pour en savoir plus autour de cet ouvrage :

A lire également trois entretiens avec l’auteure sur la littérature contemporaine vietnamienne :

MàJ : 04/09/2016.

Call for papers: « Rencontres: A Gathering Voices of the Vietnamese diaspora » – Melbourne, 1-2 December 2016

[ndlr] Appel à communications de Alex Kurmann et Tess Do, The University of Melbourne.

Please find below a call for papers for the colloquium, Rencontres: A Gathering of Voices of the Vietnamese Diaspora, in Melbourne in early December.

Rencontres: A Gathering of Voices of the Vietnamese Diaspora

 

The University of Melbourne, Melbourne, Australia, 1-2 December, 2016

 

Literature of the Vietnamese diaspora in the English and French speaking worlds, as well as scholarship on Franco- and Anglophone Vietnamese writing, flourish for the most part in separation from one another. At present, no substantial work brings these voices into dialogue. This two day colloquium seeks to facilitate such an exchange through a gathering of writers and scholars of the Vietnamese diaspora, its literature and artistic production.

We will host author readings by French, New Caledonian and Australian writers of Vietnamese origin in a public reception in the early evening on 1 December prior to an academic colloquium to take place all day on December 2.

The following writers will present their work at the public lecture: Anna Moï, Thanh-Van Tran-Nhut, Marcelino Truong (France), Jean Vanmai (New Caledonia), Chi Vu, Hoa Pham (Australia).

Topics of interest for scholarly papers include, but are in no way limited to:

  • Connections /comparisons between Vietnamese diasporic literatures and arts
  • Diaspora Literary Studies
  • 1st, 1.5 and 2nd generation writers of the diaspora
  • Narratives of refugee experience
  • Narratives of migration and exile
  • Trends in genre
  • Positions on « Vietnamese Francophone », « Vietnamese  Australian », « Minority » or  « Ethnic » literatures.
  • Post-colonial literature
  • The Vietnam War in literature and artistic production

Please send an abstract of up to 250 words to alex.kurmann@mq.edu.au by September 15.

Brenda M. Boyle and Jeehyun Lim, eds.: Looking Back on the Vietnam War – Twenty-First Century Perspectives

[ndlr] Parution d’un ouvrage collectif dans lequel les perspectives vietnamiennes sont prépondérantes. Présentation de l’éditeur.

LookingBackOnTheVietnamWarMore than forty years have passed since the official end of the Vietnam War, yet the war’s legacies endure. Its history and iconography still provide fodder for film and fiction, communities of war refugees have spawned a wide Vietnamese diaspora, and the United States military remains embroiled in unwinnable wars with eerie echoes of Vietnam.

Looking Back on the Vietnam War brings together scholars from a broad variety of disciplines, who offer fresh insights on the war’s psychological, economic, artistic, political, and environmental impacts. Each essay examines a different facet of the war, from its representation in Marvel comic books to the experiences of Vietnamese soldiers exposed to Agent Orange. By putting these pieces together, the contributors assemble an expansive yet nuanced composite portrait of the war and its global legacies.

Though they come from diverse scholarly backgrounds, ranging from anthropology to film studies, the contributors are united in their commitment to original research. Whether exploring rare archives or engaging in extensive interviews, they voice perspectives that have been excluded from standard historical accounts. Looking Back on the Vietnam War thus embarks on an interdisciplinary and international investigation to discover what we remember about the war, how we remember it, and why.

Contributors

Brenda Boyle, Jeehyun Lim, Yen Le Espiritu, Quan Tue Tran, Viet Thanh Nguyen, Lan Duong, Vinh Nguyen, Robert Mason, Leonie Jones, Heonik Kwon, Diane Niblack Fox, Cathy Schlund-Vials

Table Of Contents

Chronology

Note on the Text

Introduction: Looking Back at the Vietnam War / Brenda M. Boyle and Jeehyun Lim

  • Chapter 1: Vietnamese Refugees and Internet Memorials: When Does War End and Who Gets to Decide? / Yên Lê Espiritu
  • Chapter 2: Broken, but Not Forsaken: Disabled South Vietnamese Veterans in Vietnam and the Vietnamese Diaspora / Quan Tue Tran
  • Chapter 3: What Is Vietnamese American Literature? / Viet Thanh Nguyen
  • Chapter 4: Viet Nam and the Diaspora: Absence, Presence, and the Archive / Lan Duong
  • Chapter 5: Liberal Humanitarianism and Post–Cold War Cultural Politics: The Case of Le Ly Hayslip / Jeehyun Lim
  • Chapter 6: Ann Hui’s Boat People: Documenting Vietnamese Refugees in Hong Kong / Vinh Nguyen
  • Chapter 7: “The Deep Black Hole”: Vietnam in the Memories of Australian Veterans and Refugees / Robert Mason and Leonie Jones
  • Chapter 8: Missing Bodies and Homecoming Spirits / Heonik Kwon
  • Chapter 9: Agent Orange: Toxic Chemical, Narrative of Suffering, Metaphor for War / Diane Niblack Fox
  • Chapter 10: Re-Seeing Cambodia and Recollecting The ’Nam: A Vertiginous Critique of the Military Sublime / Cathy J. Schlund-Vials
  • Chapter 11: Naturalizing War: The Stories We Tell about the Vietnam War / Brenda M. Boyle

Appendix A: Archives

Appendix B: Publications since 2000

Notes on Contributors

Index

Source : Rutgers University Press

Nguyễn Đình Chiểu : Lục Vân Tiên cổ tích truyện [EFEO]

[ndlr] Annonce d’une nouvelle édition trilingue commentée d’une édition inédite du poème épique de Nguyen Dinh Chieu. Présentation de l’éditeur.

Réf. : Pascal Bourdeaux & Olivier Tessier (éd.), Histoire de Lục Vân Tiên / Lục Vân Tiên cổ tích truyện / The story of Lục Vân Tiên, Paris : École française d’Extrême-Orient, 2016. 2 vol., 292 p. & 312 p., (vietnamien, français, anglais).

Publication commentée d’un manuscrit enluminé inédit du poème Lục Vân Tiên redécouvert à la bibliothèque de l’Institut de France dans lequel Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888) expose les vertus et les beautés du confucianisme et de la culture populaires du Sud du Viêt Nam.

NguyenDinhChieu_LucVanTien_EFEO2016
Relevant à la fois de l’érudition classique et de la littérature orale du milieu du XIXe siècle, le poème Lục Vân Tiên de Nguyễn Đình Chiểu a intégré de longue date le panthéon des gloires littéraires nationales en ayant su insuffler au classicisme de la culture lettrée vietnamienne des caractéristiques méridionales. Œuvre traduite en français dès 1864, c’est la publication d’Abel des Michels en 1883 qui incita un officier de marine français, Eugène Gibert, en mission à Huê entre 1895 et 1897, à faire réaliser ce manuscrit enluminé par un lettré de cour du nom de Lê Đức Trạch. De retour en France, son commanditaire l’offrit en 1899 à la bibliothèque de l’Institut de France où il a été redécouvert en 2011. Il s’agit de l’unique version illustrée (139 planches polychromes) d’un poème vietnamien intégral connue à ce jour.

La beauté et la valeur littéraires et historiques de ce document unique justifient l’édition d’un fac-similé complété de commentaires au manuscrit. Le volume I, volontairement épuré, présente les planches enluminées en vis-à-vis desquelles paraît l’extrait du poème en version trilingue (français, quốc ngữ, anglais). Le volume II consigne l’ensemble des commentaires (avant-propos, introduction à l’histoire du manuscrit, annotations du poème, transcription inédite de la version du poème enluminé en vietnamien romanisé).

Le Lục Vân Tiên est une œuvre littéraire vietnamienne. Le manuscrit, engendré par le contact franco-vietnamien est une œuvre d’art qui l’est tout autant. La redécouverte récente de ce joyau de la culture populaire du Viêt Nam exigeait sa diffusion auprès des spécialistes et des passionnés d’histoire, de littérature, de philologie et d’art. Ce souhait est en partie réalisé grâce à la publication de cette Histoire de Lục Vân Tiên.

Source : EFEO

Prix Pulitzer 2016 : Viet Thanh Nguyen, The Sympathiser

[ndlr] Le Prix Pulitzer de la fiction 2016 a été décerné à l’écrivain et chercheur Viet Thanh Nguyen (Nguyễn Thanh Việt) pour son premier roman The Sympathizer (publié chez Grove Press, 2015) lors de la cérémonie de remise des prix à New York le 18 avril 2016.

VietThanhNguyen_TheSympathizer

A profound, startling, and beautifully crafted debut novel, The Sympathizer is the story of a man of two minds, someone whose political beliefs clash with his individual loyalties. In dialogue with but diametrically opposed to the narratives of the Vietnam War that have preceded it, this novel offers an important and unfamiliar new perspective on the war: that of a conflicted communist sympathizer.

It is April 1975, and Saigon is in chaos. At his villa, a general of the South Vietnamese army is drinking whiskey and, with the help of his trusted captain, drawing up a list of those who will be given passage aboard the last flights out of the country. The general and his compatriots start a new life in Los Angeles, unaware that one among their number, the captain, is secretly observing and reporting on the group to a higher-up in the Viet Cong. The Sympathizer is the story of this captain: a man brought up by an absent French father and a poor Vietnamese mother, a man who went to university in America, but returned to Vietnam to fight for the Communist cause. Viet Thanh Nguyen’s astonishing novel takes us inside the mind of this double agent, a man whose lofty ideals necessitate his betrayal of the people closest to him. A gripping spy novel, an astute exploration of extreme politics, and a moving love story, The Sympathizer explores a life between two worlds and examines the legacy of the Vietnam War in literature, film, and the wars we fight today.

Viet Thanh Nguyen was born in Vietnam and raised in America. His stories have appeared in Best New American Voices, TriQuarterly, Narrative, and the Chicago Tribune and he is the author of the academic book Race and Resistance. He teaches English and American Studies at the University of Southern California and lives in Los Angeles.

Source : Pulitzer Price

Voir également :

  • Michelle Dean, Viet Thanh Nguyen’s The Sympathizer: from overlooked to Pulitzer winner, The Guardian, 18/04/2016.

Photo « à la une »  : Viet Thanh Nguyen © Pulitzer board / handout / EPA

Imre Kertész (1929-2016)

[ndlr] Signalement d’articles sur la disparition de l’écrivain hongrois, prix Nobel de littérature en 2002. Retour sur le destin d’un écrivain qui traversa deux totalitarismes, de la destruction nazie en Allemagne à la paralysie communiste en Hongrie, menant à une reconnaissance internationale tardive. Un homme de « culture européenne » qui découvrit la littérature derrière le rideau de fer et appréciait La nausée de Sartre ou L’étranger de Camus. Un travail d’une grande acuité sur l’identité et la mémoire.

Kertesz_EtreSansDestin« Je suis donc mort une fois pour pouvoir continuer à vivre – et c’est peut-être là ma véritable histoire ».

« Ce que je voulais décrire, c’est comment, dans un univers concentrationnaire, un adolescent pouvait être méthodiquement spolié de sa personnalité naissante. C’est l’état dans lequel vous vous trouvez lorsqu’on vous a confisqué jusqu’à l’idée même de votre histoire. Un état où il est interdit de se confronter à soi-même. Tout le défi du roman consistait à inventer une langue qui lie ces notions et indique une existence verrouillée. »

« Si l’Holocauste a créé une culture – ce qui est incontestablement le cas -, le but de celle-ci peut être seulement que la réalité irréparable enfante spirituellement la réparation, c’est-à-dire la catharsis. Ce désir a inspiré tout ce que j’ai jamais réalisé.»

«Quand je pense à un roman, je pense toujours à Auschwitz. Même quand je parle de quelque chose de tout à fait différent, je parle d’Auschwitz. Je suis un médium pour l’esprit d’Auschwitz. Auschwitz parle à travers moi. Tout le reste me semble stupide à côté de ça.»

Sabine Audrerie, « Le sujet d’Imre Kertész, c’était la liberté », La Croix, 31/01/2016. Entretien avec son éditeur suédois, Svante Weyler : Son sujet, au-delà des deux grands thèmes que sont l’Holocauste et le communisme, c’était la liberté. Nombre de lecteurs sont entrés dans son travail par « Être sans destin », persuadés qu’ils savaient ce qu’était l’Holocauste, et réalisant après que non.

Bruno Corty, Mort de l’écrivain hongrois Imre Kertész, Nobel de littérature, Le Figaro, 31/01/2016. […] Imre Kertész publie son premier roman, Être sans destin , dans l’indifférence générale, en 1975. Il a alors 46 ans. Il a mis dix ans à l’écrire. C’est un récit sans pathos, distancié, sur ses mois de déportation. Une grande œuvre bouleversante et provocante. […]

Gille Heuré, Imre Kertész, écrivain irréductible, Télérama, 31/03/2016. […] Etre dépossédé de son destin, de son identité, procède des immuables processus des régimes totalitaires. Le problème est ensuite de savoir comment on recouvre son identité et à quel prix. […]

Guy Konopnicki, Mort de Imre Kertész, le dernier juif de Budapest, Marianne, 31/03/2016. […] Imre Kertesh était le dernier témoin de cet espace qui n’a pas fini de hanter la littérature mondiale.

Christine Marcandier, Imre Kertész (1929-2016) : «Je vais continuer à vivre ainsi ma vie invivable», Diacritik, 31/01/2016. […] Le narrateur d’Être sans destin a quinze ans, comme Kertész déporté, il est l’observateur comme étranger à lui-même et au monde de ce qu’il vit. Le récit, descriptif, quasi dépourvu de dialogue, contraint le lecteur à adopter cette même distance. […] Pourtant, comme le rappelle l’écrivain dans Dossier K., il ne faut pas confondre sa vie et son œuvre : si l’homme est né en 1929, l’écrivain est lui né en 1961, quand il commence à écrire Être sans destin. […]

Florence Noiville, L’écrivain hongrois Imre Kertész, Prix Nobel de littérature, est mort, Le Monde, 31/01/2016. […] Un homme libre. Imperméable à toute sorte de pose, sociale ou littéraire : voilà ce qu’aura été Imre Kertész toute sa vie. A travers ses livres traduits tous chez Actes sud, dont Kaddish pour l’enfant qui ne naîtra pas (1995), Liquidation (2004), Le Refus (2002) ; Journal de galère (2010), Le Chercheur de traces (2003)… – l’écrivain se présentait comme quelqu’un qui, « du nazisme au stalinisme, aura accumulé suffisamment de savoir intime sur la dictature » pour la traduire en une expérience créatrice.  […]

Thomas Regnier, Imre Kertész, le juste, est mort, L’Obs, 31/03/2016. […] L’écriture de l’Holocauste comme «lutte»: tout Kertész est dans cette formule. Lutte, parce qu’aux prises avec la page blanche on se réapproprie la littérature, qu’Auschwitz n’a pas anéantie mais qu’il a «mise en suspens». Lutte, parce qu’en évoquant l’Holocauste, entre réalité et fiction, on restitue son universalité à l’événement. […]

Œuvres traduites en français :

  • Kertész, Imre, Kaddish pour l’enfant qui ne naîtra pas, Arles, Actes Sud, 1995. Trad. de « Kaddis a meg nem született gyermekért » par Charles Zaremba et Natalia Zaremba-Huzsvai.
  • Kertész, Imre, Être sans destin : roman, Arles, Actes Sud, 1997. Trad. de « Sorstalanság » par Charles Zaremba et Natalia Zaremba-Huzsvai.
  • Kertész, Imre, Un autre : chronique d’une métamorphose, Arles, Actes Sud, 1999. Trad. de « Valaki más. A változás kronikája » par Charles Zaremba et Natalia Zaremba-Huzsvai.
  • Kertész, Imre, Le refus, Arles, Actes Sud, 2002. Trad. de « A kudarc » par Charles Zaremba et Natalia Zaremba-Huzsvai.
  • Kertész, Imre, Le chercheur de traces, Arles, Actes Sud, 2003. Trad. de « A nyomkereső » par Charles Zaremba et Natalia Zaremba-Huzsvai.
  • Kertész, Imre, Liquidation, Arles, Actes Sud, Babel, 2004. Trad. de « Felszámolás » par Charles Zaremba et Natalia Zaremba-Huzsvai.
  • Kertész, Imre, Le drapeau anglais suivi de Le chercheur de traces et de Procès-verbal, Arles, Actes Sud, 2005. Trad. de « Az angol lobogó », de « A nyomkeresõ » et de « Jegyző̈könyv » par Charles Zaremba et Natalia Zaremba-Huzsvai.
  • Kertész, Imre, Roman policier, Arles, Actes Sud, 2006. Trad. de « Detektívtörténet » par Charles Zaremba et Natalia Zaremba-Huzsvai.
  • Kertész, Imre, Dossier K., Arles, Actes Sud, 2008. Trad. de Charles Zaremba et Natalia Zaremba-Huzsvai.
  • Kertész, Imre, L’Holocauste comme culture : discours et essais, Arles, Actes Sud, 2009. Trad. de Charles Zaremba et Natalia Zaremba-Huzsvai.
  • Kertész, Imre, Journal de galère, Arles, Actes Sud, 2010. Trad. de « Gályanapló » par Charles Zaremba et Natalia Zaremba-Huzsvai.
Image « à la une » : About Imre Kertész, Kaddish.