Archives par mot-clé : histoire

George Dutton – 2017 Premio Fondaçaõ Oriente (Oriental Foundation Prize)

[ndlr] Annonce de Judith A. N. Henchy sur le Vietnam Studies Group : « Congratulations to VSG member Professor George Dutton of UCLA, who was awarded the Portuguese Orient Foundation (Fondaçaõ Oriente) Prize 2017 for his book on Philiphê Bỉnh, “A Vietnamese Moses ».


Professor George Dutton’s latest book, “A Vietnamese Moses” receives the 2017 PREMIO FONDAÇAÕ ORIENTE (ORIENTAL FOUNDATION PRIZE)

Professor George Dutton’s latest book, A Vietnamese Moses (UC Press, 2017) has just received the 2017 Premio Fondaçaõ Oriente (Oriental Foundation Prize) for the best book on a topic related to the history of the Portuguese overseas empire in Asia. The prize is administered by the Portuguese Marine Academy on behalf of the Fondaçaõ Oriente, both of which are based in Lisbon, Portugal.

Source : UCLA

Vencedores  do Prémio “Fundação Oriente”/2017 

Em 29 de novembro o júri decidiu, por maioria, atribuir ex aequo o prémio “Fundação Oriente” /2017, no valor de cinco mil euros, aos trabalhos “A governação de Timor no século XVIII” e “A Vietnamese Moses”, da autoria de José Vilas Boas Tavares e George E. Dutton, respetivamente.

Source : Academia Marinha

 

Giáo sư Nguyễn Thế Anh : Theo dòng lịch sử [Tạp chí Xưa và Nay]

[ndlr] Présentation de l’ouvrage du professeur Nguyên Thê Anh, Directeur d’études émérite de l’EPHE dans le numéro 494 de la revue vietnamienne Tạp chí Xưa và Nay (4-2018), p. 54-55, recension de Nguyen Duy Long.

Cliquez sur l’image pour l’agrandir

François Guillemot : Le « Renouveau » vietnamien, bilan provisoire [Fils Rouges Vietnam]

[ndlr] Résumé de notre intervention à la conférence Fils Rouges Vietnam du samedi 30 juin 2018.

Dans cette présentation succincte de trente minutes, l’auteur balaie 30 ans de la politique vietnamienne du « Renouveau » (Đổi Mới) en partant de la chute de Saigon. L’objectif de cette introduction générale est d’offrir aux étudiants une grille de compréhension et un cadre de réflexion sur cette politique vietnamienne à travers ses forces et ses faiblesses, ses réussites et ses défis en cours et à venir. Décrétée lors du VIe congrès du Parti communiste vietnamien en décembre 1986, le Đổi Mới, véritable « révolution dans la révolution », a façonné le Viêt-Nam actuel autant par son ouverture que ses limites. L’intervention sera suivi d’un débat avec le public.

Pour approfondir :

  • Brocheux, Pierre, Histoire du Viêt Nam contemporain . La nation résiliente (Fayard, 2011)
  • Catherine Earl, Vietnam’s New Middle Classes, Gender, Career, City (NIAS Press, 2014).
  • Christopher Goscha, The Penguin book of Modern Vietnam (Penguin, 2016).
  • François Guillemot, Viêt-Nam, fractures d’une nation. Une histoire contemporaine de 1958 à nos jours (La Découverte, 2018).
  • Pamela D. McElwee, Forests are Gold. Trees, People, and Environmental Rule in Vietnam (University of Washington Press, 2016).
  • Minh T. N. Nguyen, Vietnam’s Socialist Servants. Domesticity, Class, Gender, and Identity (Routledge, 2015).
  • Keith W. Taylor, A History of the Vietnamese (Cambridge University Press, 2013).
  • Benoît de Tréglodé (dir.) Histoire du Viêt-Nam de la colonisation à nos jours (Editions de la Sorbonne, 2018).
  • Benoît de Treglodé & Stéphane Dovert (dir.), Viêt Nam contemporain (Les Indes savantes / Irasec, 2009, nouvelle édition).
  • Documents IRASEC en ligne (Hien Do & Pham Quang Minh, Leroy Nguyen, Vigne…)
  • Articles « Viêt-Nam », de Gédéon/Guillemot dans L’Asie du Sud-Est (Irasec, 2011-2016).

Lectures en complément :

Nicholas Chapman, The Beginning of a Political Doi Moi? Takeaways From the VCP’s Seventh Plenum, The Diplomat, 15/05/2018. The Vietnam Communist Party steps up efforts to reform its inner workings.

Nguyên Quynh – Hoàng Phuong/CVN, L’intégration mondiale, clé du succès économique, Le Courrier du Vietnam, 24/06/2018. C’est l’intégration internationale qui a permis au Vietnam d’obtenir des résultats encourageants, surtout dans le secteur économique. Mais si celle-ci peut créer des opportunités, elle est également source de défis. Recommandations d’économistes et de dirigeants.

VNA/CVN, IDE au Vietnam: 30 ans d’attraction, Le Courrier du Vietnam, 05/07/2018. La conférence bilan des 30 ans d’attraction des investissements directs étrangers (IDE) au Vietnam aura lieu le 4 octobre prochain.

World Bank, Country Partnership Framework for the Socialist Republic of Vietnam for the period FY18-FY22, 4 May 2017.

Illustration « à la une » : détail d’une affiche de propagande © FG / Virtual Saigon

MàJ : 10/07/2018

Emmanuel Poisson : Quan và Lại ở Miền Bắc Việt Nam [parution]

[ndlr] Signalement de la réédition en vietnamien de l’ouvrage de référence d’Emmanuel Poisson. Présentation de l’éditeur.

Quan Và Lại Ở Miền Bắc Việt Nam

Từ ba thập niên trở lại đây, nếu như xã hội học lịch sử về các nền văn minh Đông Á đạt được tiến bộ đáng kể, thì chủ yếu là trong việc nghiên cứu các tầng lớp bình dân hay tầng lớp tư sản lớn thời hiện đại. Ngược lại, tầng lớp thượng lưu xưa, những giai cấp hay thành phần xã hội thống trị, vẫn còn nằm quá lâu trong bóng tối, bắt đầu từ các quan chức cao cấp của các nước thuộc văn minh Trung Hoa, chưa bao giờ trở thành đối tượng nghiên cứu có qui mô lớn, kể từ những nghiên cứu của Ch’ü T’ung-tsu (Cù Đồng Tổ), Étienne Balazs và Robert Hartwell, cho đến những khảo cứu gần đây của Pierre-Étienne Will, Paul Smith và Christian Lamouroux, nếu không kể đến các công trình Trung Hoa và Nhật Bản [1] .

Về chế độ quan trường nhà nước ở Đông Nam Á, cụ thể là ở Việt Nam xưa, hiểu biết của chúng ta đặc biệt hãy còn khiêm tốn. Bằng chứng là những hình ảnh tập thể ngày nay vẫn luôn chịu ảnh hưởng của cách đọc và những định đề thừa kế của nền sử học thuộc địa và các nhà truyền giáo, cũng như nền sử học mang đậm tính dân tộc chủ nghĩa của Việt Nam thế kỷ XX. Những nhận định này, trừ một vài biệt lệ đáng kể và sự khác biệt của một số người khởi xướng trong các thế kỷ XVIII và XIX, còn thì thường được diễn giải, thậm chí là áp đặt, theo mô hình khuôn mẫu của một nền quan lại thối nát và bất lực, trì trệ và xơ cứng, tê liệt trong bảo thủ, cứng nhắc và cổ lỗ. Nói chung, những cuộc điều tra về truyền thống hành chính Viễn Đông chỉ bó hẹp, ít ra là đến thời gian gần đây, trong các quan lại chính thức, và nhiều khi chỉ là mô tả thiết chế của cách thức đào tạo và tuyển dụng – bằng con đường thi cử hay bằng xuy cử – cũng như sự vận hành của bộ máy hành chính mà bản thân nó khá phức tạp.

Kết quả của những nghiên cứu hiện có là đáng kể. Nhưng nói thật ra, những công trình nghiên cứu trong tay ta, có ý định khoanh lại diện mạo xã hội học của chế độ hành chính xưa và nay, trong hai lĩnh vực dân sự và quân sự, vẫn còn ít, và hơn nữa, trong trường hợp Việt Nam, thường bỏ qua tầm vóc hiện đại, thực tế hơn người ta vẫn nói. Còn những công trình tìm cách đi sâu vào cơ chế vận hành giữa bộ máy hành chính và các thành phần xã hội mà nó cai trị, đặc biệt là những thuộc viên đảm nhiệm công việc thường ngày, “hệ thống lại viên” mà công trình này nhắc đến, thì lại càng hiếm hơn. Đấy là chưa nói đến khía cạnh địa lý lịch sử của nền hành chính vẫn còn ít được biết đến, chí ít thì cũng chưa có gì chắc chắn. Đấy là những chủ đề cơ bản của cuốn sách tiên phong này. Nó đề cập trong bối cảnh xứ Bắc Kỳ, khi kết thúc nền độc lập của Đại Nam (tên gọi thời đó của nước Việt Nam ngày nay), và trong bốn thập niên đầu của nền bảo hộ Pháp, giai đoạn bản lề trong đó công thức chính trị của chế độ thuộc địa ở Đông Dương đang được tìm kiếm và hoàn thành việc chuyển từ “chế độ quan lại thời chinh phục” sang một “chế độ quan lại thời quản lý”.

Những đóng góp của công trình này là khá mới mẻ. Trước hết là sự phong phú của tư liệu đầu tay, bằng chữ Hán, chữ Việt hay chữ Pháp, đã được khai thác kiên nhẫn, tập hợp và xử lý ở đây. Đặc biệt đấy là những phông riêng của kinh lược Bắc Kỳ và phông của thống sứ Bắc Kỳ được bảo quản tại Lưu trữ Quốc gia Hà Nội, mà những hồ sơ hành trạng đã cung cấp nhiều yếu tố phong phú cho công trình lịch sử đầu tiên mang tính xã hội học về chế độ quan lại Bắc Việt Nam đầu thế kỷ 20 này. Dưới ánh sáng nguồn tư liệu của triều đình và những công trình gần đây của các nhà sử học Việt Nam, hai chương đầu cuốn sách dựa vào việc nghiên cứu cực kỳ chính xác tính phức tạp của cấu trúc hành chính xưa, về cách thức đào tạo và tập sự, về thể thức chi trả lương bổng và thang bậc thăng tiến, về nền văn hoá riêng biệt và truyền thống triều đình trong việc cải tổ thường xuyên dưới các triều Lê và Nguyễn.

Source : Nhà Xuất Bản Tri Thức

Philippe Papin : Les fraternités [parution]

[ndlr] Notre collègue et ami Philippe Papin propose un roman mémoriel de l’Indochine au Vietnam. Présentation de l’éditeur.

Un vieil homme s’en retourne au Vietnam, son pays natal, afin de comprendre les drames de son histoire familiale et personnelle.

Ni autochtone, ni colonial, c’est lui, Do Thai de son nom de guerre, le Juif français persécuté qui a rallié le communisme avant d’achever sa course en paria du Parti.

Source : Les Belles Lettres

Appel à contribution : « Histoire à vendre » – Extrême-Orient, Extrême-Occident [2019]

[ndlr] Appel à contribution lancé par la revue Extrême-Orient, Extrême-Occident.

La revue Extrême-Orient, Extrême-Occident lance un appel à contributions pour son numéro 43 sur « Histoire à vendre » à paraître à l’automne 2019. Les articles doivent être envoyés à Matthias Hayek, Pierre-Emmanuel Roux, et Isabelle Charleux (matthias.hayek@univ-paris-diderot.fr, pierreemmanuel.roux@univ-paris-diderot.fr, isacharleux@orange.fr).

Un document séparé contenant les coordonnées de l’auteur, un résumé et des mots-clés en français et en anglais, doit accompagner l’envoi du texte. Les consignes de format sont attachées en fichier joint. Les articles sélectionnés par le comité de rédaction seront soumis à deux experts (anonymement). La rédaction se réserve le droit de demander des corrections et des modifications. Les textes peuvent être envoyés jusqu’au 15 novembre 2018.

Appel à contribution pour le numéro 43 d’Extrême-Orient, Extrême-Occident

Histoire à vendre

La question de la définition de l’identité des groupes sociaux, qu’il s’agisse d’une identité nationale, locale ou régionale, se pose régulièrement dans différentes régions du monde, et plus particulièrement en Asie de l’Est, où, du Japon à la Chine en passant par les deux Corée, la Mongolie ou le Viêt-Nam, le “nationalisme culturel” semble être entré dans une nouvelle phase de renforcement. En témoigne notamment l’utilisation commerciale de l’histoire et du patrimoine historique des pays en question. Au-delà du simple constat de l’intérêt politique évident qu’il y a à mettre en avant une histoire nationale présentée le plus positivement possible, on peut légitimement s’interroger sur les enjeux actuels de ces utilisations toutes diverses dans leurs formes (expositions, commémorations, fictions, documentaires, jeux vidéos, blogs ou sites internet, reconstitutions historiques à but touristique, etc.) que dans leurs objets (figures exemplaires, minorités, victimes et héros). Plusieurs questions pourraient dès lors être posées : qui sont les utilisateurs, et quelles sont les sources des représentations historiques ? Pourquoi certaines périodes sont-elles privilégiées ? Quels sont les rôles respectifs des savants et des pouvoirs publics, des médias et des groupes d’intérêts ?

Enfin, il semble évident que ce phénomène n’est pas sans précédents
historiques eux-mêmes, et il serait intéressant de se pencher sur ces cas passés d’utilisation commerciale de l’histoire, afin de les confronter aux avatars modernes de cette pratique. Ce sont là quelques-unes des interrogations auxquelles le numéro se propose de répondre.

Essays on Vietnam and Thailand during the Second World War (ed. by Masaya Shiraishi and Bruce M. Lockhart)

[ndlr] Parution de la 4e publication du Projet japonais « Comprehensive Study for New Developments in Japan-French-Indochina-Vietnam Relations during the Second World War » coordonné par le professeur Masaya Shiraishi (Waseda University Institute of Asia-Pacific Studies). Photo de couverture et table des matières.

 

Décès de Jayne Susan Werner, spécialiste du Viêt-Nam

[ndlr] Nous répercutons cette triste nouvelle reçue sur le réseau du Vietnam Studies Group (VSG) le 1er février dernier.

A la suite d’une longue maladie, la chercheuse Jayne Werner est décédée en ce début d’année 2018. Spécialiste de l’histoire vietnamienne moderne et contemporaine, elle est l’auteure de plusieurs monographies clés, dont une sur le Caodaïsme sous la colonisation et la guerre et une autre sur le genre à l’époque du Renouveau (depuis 1986). Comme l’indique sa page personnelle en ligne, elle a également co-édité plusieurs autres livres, deux sur la guerre américaine et un second sur les questions de genre.

Sa courte biographie en ligne la resitue dans le paysage international de la Vietnamologie :

Elle fait partie de la génération inaugurale des érudits du Viêt-Nam formés à l’Université Cornell et dans les autres centres de recherche sur l’Asie du Sud-Est aux États-Unis au cours des années 1960. Au cours de sa première année à Cornell, elle est tombée sous le charme des études vietnamiennes et de ce pays, une passion continue. Elle a fait son premier voyage au Viêt-Nam en 1972 et parle le vietnamien et le français.

Elle eut ensuite une longue carrière d’enseignement et de recherche à l’Université de Columbia (1981-2015) puis en tant que Professeure émérite à l’Université de Long Island.

Elle avait récemment publié (2012) avec George Dutton et John Whitmore, un instrument de travail capital sur les sources de la tradition vietnamienne sous la forme d’un « reader » rassemblant les textes clés de cette tradition du Viêt-Nam ancien à l’indépendance nationale. Plusieurs chercheurs lui ont rendu hommage comme George Dutton, son collègue et ami, ou l’historien David G. Marr dont elle était étudiante à Cornell en 1969-1971 dont il souligna la rigueur intellectuelle et son étude pionnière sur le Caodaïsme.

Principaux ouvrages :

Dutton, George ; Werner, Jayne ; Whitmore, John (eds), Sources of Vietnamese tradition, University of Columbia Press, 2012. Cote IAO : 601AV.12/59

Werner, Jayne, Gender, Household and State in Post-Revolutionary Vietnam, Routledge, ASSA Women in Asia Series, 2009. Cote IAO : 104AV.11/79

Bélanger, Danièle & Werner, Jayne (ed.), Gender, Household, State: Dổi Mới in Vietnam, Cornell Southeast Asia Program Publications, 2002.

Hunt, David & Werner, Jayne (ed.), The American War in Vietnam, Cornell Southeast Asia Program Publications, 1993.

Luu Doan Huynh & Werner, Jayne S. (ed.), The Vietnam War: Vietnamese and American Perspectives, M.E. Sharpe, 1993. 605AV.03/1134

Werner Jayne Susan, Peasant Politics and Religious Sectarianism: Peasant and Priest in the Cao Dài in Viêt Nam, Yale University Southeast Asia Monograph Series, 1981.

 

Lien vers sa page : http://www.jaynewerner.org/

FG, d’après VSG

Saigon River : colloque de restitution du projet – Hô Chi Minh-Ville 16-17 octobre 2017

[ndlr] Manifestation scientifique France – Viêt-Nam.

Les lundi 16 et mardi 17 octobre 2017, François Guillemot a participé au colloque de restitution du Projet Saigon River. Celui-ci s’est déroulé à l’Université Polytechnique (Dai Hoc Bach Khoa, 268 Ly Thuong Kiet, District 10) à Hô Chi Minh-Ville.

Son intervention, préparée avec Estelle Senna et Laurent Gédéon, s’est appuyée sur deux contributions de la plateforme Virtual Saigon dans le cadre du premier axe du projet : « Évolution de l’hydrosystème de la rivière Saigon en lien avec le développement de la mégalopole d’Hô Chi Minh-Ville ».

La première communication portait sur les défis de l’eau au cours de l’histoire de Saigon prise dans un temps long à travers trois moments clés (l’apport de la marine française, l’urbanisation et la gestion de l’eau sous la colonisation, l’industrialisation du tissu urbain et ses possibles interactions avec le fleuve). La seconde présentait la mise en place du WebSIG dédié au projet, un outil collaboratif de partage des approches scientifiques et des résultats élaboré par Estelle Senna, géomaticienne à l’IAO : http://www.space-in-asia.net/saigon-river/

Abstract 1

The history of Saigon on the long term is closely linked to the river that shares its name. This communication focuses on three main aspects of the interactions between the town and its water network. The first part examines some key elements of the urban history of Saigon. The city’s shape is due to the French military presence in Cochinchina. In 1790, Gia-Dinh is redesigned as a citadel on the Saigon River, and there are still traces in the current urban morphology of the ancient canals. But the master plan is really drawn decades later. From 1862, the French Navy design and build Saigon, as the main naval base and capital for the conquered Cochinchina. The second part presents how the civilian power inherits of this grown-up city, at the turn of the century. The historical archives reveal new concerns and approaches in the management of water. A micro-historical approach allows seizing the making of the city « seen from the bottom ». The construction of the current area of Ben Thanh Market on the Boresse marsh in the early 20th century appears as a good case study. The issues of the early twentieth century echoes, to a certain extent and on different scales, that of the beginning of the twenty-first century. Finally, the last part focuses on the economic function of the Chinese arroyo during the twentieth century. From this local experience, the perspective to nowadays industrial zones of Ho Chi Minh City, is analyzed in terms of specialization and location.

Keywords: Saigon river, urban history, canal, water network, naval base, wetland, marshes, Ben Thanh market, industrial zones, Chinese Arroyo

Abstract 2

Within the framework of the Saigon River project (funded by Région Auvergne-Rhône-Alpes – France) a WebGIS has been made ; from old maps of Saigon to coring locations, it is a digital mapping interface providing access to a part of data produced. This interactive app may then be considered as a way to share the results, but it is not its first aim. This custom-made online tool was created at the early beginning of the project to strengthen the link between the teams. Actually, if disciplines and approaches are different, the space of study is the same. The WebGIS, as “collective container”, has raised cross-disciplinary discussions, everywhere it showed unexpected spatial relations between topics.

Keywords: WebGIS, digital mapping, interactive app, collaborative work, data

Le mardi 17 octobre une présentation générale des trois axes du projet ainsi que des résultats obtenus et des perspectives de recherche a été faite par Émilie Strady (IRD Vietnam).

Pour en savoir plus sur le projet Saigon River (2015-2017) : http://virtual-saigon.net/River/Overview