Archives par mot-clé : décès

Võ Nhân Trí (1927-2019)

[ndlr] Nous avons appris la disparition de Võ Nhân Trí, chercheur en économie, spécialiste du Viêt-Nam, son pays natal. Il est décédé à Paris le 3 juin 2019 à l’âge de 92 ans. Nous le croisions de temps à autre dans la salle de lecture du CID Vietnam lorsque ce centre de documentation était encore localisé au 14 rue de Corvisart dans le treizième arrondissement de Paris. M. Trí y décryptait la presse et suivait les programmes en vietnamien de RFI. Son ami, le dissident Vũ Thư Hiên, lui a rendu hommage sur Facebook, texte ci-après.

TIN BUỒN,

Một người bạn chung của chúng ta, ông Võ Nhân Trí, đã chia tay với chúng ta lần cuối vào ngày 3.6.2019 tại Paris, thọ 92 tuổi. Ông từng du học Pháp và Anh, có học vị tiến sĩ Luật (Pháp) và tiến sĩ Kinh tế (Anh).

Với tinh thần yêu nước nồng nàn, ông từng trở về Việt Nam với hy vọng sẽ đem kiến thức học hỏi ở nước ngoài đóng góp vào sự phát triển của tổ quốc. Nhưng như nhiều trí thức khác từ nước ngoài trở về, ông chẳng những không được trọng dụng mà còn bị chính quyền cộng sản coi khinh, chỉ cho làm những công việc ngồi chơi xơi nước.

Chán nản, nhân một dịp được đi họp ở Singapore, năm 1984 ông trở lại châu Âu và từ đó đứng hẳn vào hàng ngũ những người đấu tranh cho việc chung tay xây dựng một nước Việt Nam dân chủ trong tương lai.

Võ Nhân Trí là tác giả nhiều cuốn sách bằng Pháp ngữ về kinh tế Việt Nam (viết riêng và viết chung với nhiều tác giả khác), trong đó có một cuốn bằng tiếng Việt “Việt Nam cần đổi mới thật sự”, nghĩa là phải đổi mới thể chế để có chỗ đứng trong cộng đồng các quốc gia bình thường trên thế giới.

Những người bạn ông và những người cùng chí hướng với ông vô cùng thương tiếc ông.

Source : Facebook

Rappel de ses principaux ouvrages :

  • Vo Nhan Tri & Anne Booth, Recent economic developments in Vietnam, London : University of London, School of Oriental and African Studies, Dept. of Economics, SOAS Working Paper no. 7, 1992, 39 p.
  • Vo Nhan Tri, Vietnam’s economic policy since 1975, Singapore, Singapore Inst. of Southeast Asian Studies 1992.
  • Vo Nhan Tri, Socialist Vietnam’s economy, 1975-85 : an assessment, Tokyo, Japan : Institute of Developing Economies, V.R.F. Series no. 139, [1987].
  • Vo Nhan Tri, “Transformation socialiste de l’économie vietnamienne 1975-1985”, in Nguyen Duc Nhuan, Vo Nhan Tri et al., Le Viêt-Nam post-révolutionnaire. Population, économie, société 1975-1985, Paris, L’Harmattan, coll. Asie Débat 4, 1987, pp. 43-88.
  • Vo Nhan Tri et Nguyen Duc Nhuan, Le Vietnam dix ans après : bilan et perspectives, Paris : La Documentation Française, Problèmes politiques et sociaux : dossier d’actualité mondiale, no. 531 , 1986.
  • Vo Nhan Tri, Croissance économique de la République démocratique du Vietnam, 1945-1965, Hanoi : Éditions en langues étrangères, 1967, 627 p.
  • Vo Nhan Tri, “La politique agraire du Nord-Vietnam”. Tiers-Monde, 1960, tome 1, n°3, pp. 353-372.

Thien Do : Vietnamese Supernaturalism

[ndlr] Thien Do (Đỗ Mỹ Thiện) l’auteur de Vietnamese Supernaturalism est récemment décédé. Rappel biographique d’un chercheur très apprécié de ses collègues et ami.es.

Né à Tra On, dans le delta du Mékong, Do Thien était arrivé en Australie en tant qu’étudiant du Plan Colombo en 1962 et il fut diplômé de l’université de Melbourne en tant qu’ingénieur agronome. Dans les années 1990, il a soutenu une thèse de doctorat sur la religion populaire au Vietnam à l’Université Nationale d’Australie puis a enseigné et mené des recherches à l’université de Darwin et à Singapour.

Dans sa recherche, Do Thien s’est inspiré des traditions familiales et de son expérience personnelle en s’appuyant sur les archives et son travail ethnographique sur le terrain. Il rendit compte de sa représentation sensible de divers courants de religiosité dans le delta du Mékong dans son ouvrage devenu une référence Vietnamese Supernaturalism: Views from the Southern Region (Routledge, 2003). Il était une autorité respectée sur la religion vietnamienne ainsi que sur la culture spirituelle et l’histoire populaire de son delta natal, le Mékong.

Il était particulièrement apprécié de ses collègues comme le rappelle Philip Taylor : “Dans ses écrits philosophiques et ses interactions avec ses amis, collègues et étudiants, Do Thien se comportait comme un sage, un gentleman et un esprit léger”.

Ses proches, collègues et amis expriment leurs sincères condoléances à sa famille.

The beliefs and practices surrounding the meanings and symbols of the spirit world in Vietnam are explored in detail in this innovative study on popular religion in the country. The author shows an abiding interest in the ‘subconscious life’ at a grassroots level alongside rational formations of cosmological understanding which effect politics and economics on a national scale. By bringing together oral histories, reports and fiction writing alongside more conventional documented sources, this book reveals an area of history which has been largely neglected.

(Présentation de son ouvrage)

FG d’après VSG

Décès du professeur Ngô Duc Tho (1936-2019)

Message de Philippe Papin, ancien Directeur de l’EFEO et Directeur d’Etudes à l’EPHE, à l’occasion du décès du professeur Ngô Duc Tho.

J’apprends à l’instant, avec beaucoup de tristesse, le décès du professeur Ngô Duc Tho. Je me souviens des heures que nous avons passées ensemble, au bureau ou bien chez lui, et soudain me reviennent à l’esprit son érudition, sa générosité, son humour et, en toute occasion, cette impétuosité qui le caractérisait tant. Ngô Duc Tho en savait trop pour tenir en place. Il fallait qu’il parle, qu’il écrive, qu’il partage. Toujours plongé dans mille projets, cet immense savant brassait les dictionnaires, les cartes et les manuscrits avec une aisance impressionnante, et il les étudiait avec une minutie extraordinaire. Sa bibliographie atteste la contribution hors du commun à l’histoire et à la philologie du Vietnam classique. Sa disparition est une douleur personnelle et, pour la science, une perte irréparable.

J’adresse à la famille du professeur Ngô Duc Tho et à ses proches mes condoléances les plus sincères et le témoignage de ma profonde amitié.

Philippe Papin

École Pratique des Hautes Études

Le professeur Ngô Duc Tho analysant une édition du Đại Việt sử ký toàn thư © DR

Tôi thật đau lòng khi nhận được tin giáo sư Ngô Đức Thọ từ trần. Tôi vẫn nhớ như in những lần tôi gặp giáo sư, khi ở văn phòng, lúc ở nhà ông, nhớ sự uyên bác, tính rộng rãi và hài hước của ông trước mọi hoàn cảnh, nhớ tinh thần đầy nhiệt huyết tiêu biểu cho tính cách của ông.  Ông có quá nhiều tri thức và ông không thể giữ tất cả vốn kiến thức đó cho mình. Ông cần phải nói, phải viết, phải chia sẻ. Ông đắm chìm trong hàng ngàn dự định. Với vốn kiến thức uyên thâm của mình, ông thoăn thoắt tra cứu từ điển, bản đồ và tư liệu để nghiền ngẫm chúng một cách vô cùng tỉ mỉ. Qua những công trình ông đã công bố, chúng ta đủ thấy được những đóng góp vô cùng quý giá của ông vào ngành nghiên cứu lịch sử và văn bản học trong lĩnh vực nghiên cứu Việt Nam học cổ điển. Sự ra đi của ông không chỉ là một mất mát vô cùng to lớn đối với cá nhân tôi mà còn là một mất mát không thể bù đắp được đối với giới nghiên cứu khoa học.

Qua đây, tôi xin gửi lời chia buồn sâu sắc của một người bạn, một đồng nghiệp và một người học trò tới gia đình và bạn bè thân hữu của giáo sư Ngô Đức Thọ.

Philippe Papin

Trường Cao học Thực hành (EPHE)

Communiqué spécial sur le décès de l’ancien président Lê Duc Anh

[ndlr] Communiqué officiel du Parti Communiste Vietnamien suite au décès du général Lê Duc Anh à l’âge de 99 ans. L’AFP, de son côté, souligne son rôle dans le renversement du régime des Khmers rouges en janvier 1979.

L’ancien membre du politburo, ancien président de la République, Lê Duc Anh, est décédé le 22 avril 2019, à 20h10, à son domicile à Hanoï des suites d’une maladie grave, ont annoncé samedi 27 avril le Comité central du Parti communiste du Vietnam (PCV), l’Assemblée nationale, la présidence de la République, le gouvernement et le Comité central du Front de la Patrie du Vietnam dans un communiqué.

Lê Duc Anh est né le 1er décembre 1920 dans la commune de Lôc An, district de Phu Lôc, province de Thua Thiên-Huê (Centre). Son lieu de résidence permanente: 5A, rue Hoàng Diêu, quartier de Quan Thanh, arrondissement de Ba Dinh, à Hanoï.

Il est devenu membre du PCV en mai 1938. Il était membre du Comité central du PCV (IVe, Ve, VIe, VIIe, VIIIe mandats), secrétaire du Comité central du PCV (VIIe mandat), membre du politburo (Ve, VIe, VIIe, VIIIe mandats), membre permanent du politburo (VIIIe mandat), président de la République (de septembre 1992 à décembre 1997), conseiller du Comité central du PCV (de 1997 à avril 2001), député de l’Assemblée nationale (VIe, VIIIe, IXe législatures).

Il était également chef d’état-major du Commandement du Sud (août 1965), commandant adjoint du Commandement du Sud (1968), commandant adjoint de la campagne Hô Chi Minh et commandant pour le Sud-Ouest (1975), vice-ministre de la Défense et commandant des forces des soldats volontaires vietnamiens au Cambodge (juin 1981), vice-ministre de la Défense et chef d’état-major général de l’Armée populaire du Vietnam (décembre 1986), ministre de la Défense (février 1987).

Durant ses plus de 80 ans d’activités révolutionnaires, Lê Duc Anh a beaucoup contribué à l’œuvre révolutionnaire du Parti et de la nation. Il s’est vu décerner de nombreuses distincitions honoriques du Parti et de l’État vietnamiens. Son décès est une grande perte pour le Parti, l’État et le peuple vietnamiens.

Pour rendre hommage au général Lê Duc Anh, le Comité central du Parti communiste vietnamien, l’Assemblée nationale, la présidence de la République, le gouvernement, le Comité central du Front de la Patrie du Vietnam ont décidé de lui réserver les obsèques nationales.

Le comité d’organisation des funérailles est composé de 39 membres et dirigé par le secrétaire général du PCV et président Nguyên Phu Trong. La visite de condoléances aura lieu de 07h00 à 11h00, le 3 mai 2019, à la Maison funèbre nationale, 5 rue Trân Thanh Tông, à Hanoï. La cérémonie commémorative commencera à 11h00, le 3 mai 2019, à la Maison funèbre nationale, 5 rue Trân Thanh Tông, à Hanoï.

L’enterrement aura lieu à partir de 17h00, le 3 mai 2019, au Cimetière municipal de Hô Chi Minh-Ville. Des hommages seront organisés au même moment au Hall de la Réunification de Hô Chi Minh-Ville, et au siège du Comité populaire de Thua Thiên-Huê.

Ses funérailles seront retransmises en direct par la radio nationale La Voix du Vietnam et la Télévision du Vietnam. Les drapeaux vietnamiens seront mis en berne les 3 et 4 mai 2019, période de deuil national.

VNA/CVN

Source : Le Courrier du Vietnam, 27/04/2019

Lý Tống, disparition de “l’Aigle Noir” (1945-2019)

La communauté vietnamienne exilée évoque la disparition de l’aviateur Lý Tống, alias Aigle Noir, son héros anticommuniste surnommé “le James Bond vietnamien”. Nous avions consacré quelques pages sur les actions de subversion de Ly Tong dans notre mémoire de maîtrise et nous l’avions rencontré à Montréal en 1999. Lire le parcours de ce personnage téméraire et haut en couleurs dans les articles ci-après.

Hoài Hương, “Lý Tống, ‘James Bond Việt Nam,’ qua đời ở tuổi 73”, VOA, 07/04/2019.

“Lý Tống, người hùng cướp máy bay để chống chủ nghĩa cộng sản, từ trần”, RFA Vietnam, 08/09/2019.

Phụng Linh Gửi đến BBC từ Nam California, “Lý Tống, phi công Ó Đen của VNCH qua đời”, Hai Ngoai Phiem Dam, 06/04/2019. Orange County Register có bài “Ly Tong is a hero, symbol, renegade”, và còn nhiều bài khác nữa. Cũng không thiếu người cho Tống là kẻ ngông cuồng, nhưng điều ai cũng đồng ý là không mấy ai quyết lòng theo đuổi tưởng chống Cộng đến cùng như ông.

“Anh hung Ly Tong qua doi,” Thoi Bao The Vietnamese Newspaper, 07/04/2019.

“Lý Tống ! Anh Là Ai ? Một Thời Oanh Liệt”, Tin Hôm Nay, 22/05/2012. Récapitulatif.

Ly Tong, South Vietnamese Legend Who Hijacked Planes to Fight Communism, Dies at 74

Ly Tong, a South Vietnamese Air Force veteran who dropped anti-Communist leaflets over Vietnam from hijacked planes long after the war’s end, playing out the fantasies of many defeated soldiers of the south, died on Saturday in San Diego. He was 74. His family said the cause of death was lung disease. A man who never accepted defeat, Mr. Ly Tong considered it his personal mission to take back his country from the Communists, who have ruled it since winning the Vietnam War in 1975.

“I have the duty to liberate my country!” he exclaimed in an interview more than 30 years later. “You cannot enjoy yourself when your whole country is in pain, in torture.”

Mr. Ly Tong became a hero to many Vietnamese refugees in 1992, when he hijacked a commercial airliner after takeoff from Bangkok, ordered the pilot to fly low over Ho Chi Minh City — known as Saigon, South Vietnam’s capital, before the Communist victory — and dumped thousands of leaflets calling for a popular uprising. He then strapped on a parachute and followed the leaflets down to certain capture. He was released six years later in an amnesty and returned to the United States, where he had become a citizen after the war.

In 2000, under the guise of taking flying lessons in Thailand, Mr. Ly Tong made a second trip over Ho Chi Minh City, sending down a new cascade of leaflets, which he had signed “Global Alliance for the Total Uprising Against Communists.” He was arrested on his return to Thailand and spent six years in prison for hijacking. He was not armed, and no one was hurt on either of his flights. “The only thing that matters is the Communists still control my country,” he shouted through a double screen of wire mesh during an interview at Bangkok’s central jail. “I’m a pilot. This is what I can do.” He timed his second flight to coincide with President Bill Clinton’s historic visit to Vietnam, the first by an American president since the end of the war. Soon after Mr. Ly Tong scattered his leaflets, Mr. Clinton was in Hanoi, the capital, where he delivered a very different message: “The history we leave behind is painful and hard. We must not forget it, but we must not be controlled by it.”

As the years passed and a new generation of Vietnamese-Americans accepted the unsentimental facts of history, the veterans’ fantasies of liberation became relics of that distant war. But at the end of his life, it became clear that the legend of Mr. Ly Tong — who proved time and again his loyalty to a country that no longer existed — still compelled devotion. As word spread that his health was failing, visitors converged on his hospital room in San Diego — as many as 200 people on one recent weekend.

Écouter la suite sur : YouTube

Nguyen Van Huy : Po Dharma không còn nữa

A l’occasion de la disparition du chercheur Po Dharma, spécialiste de l’histoire du Champa, Nguyen Van Huy rappelle son parcours biographique partagé entre engagement politique et recherche académique. Né en 1945 dans la province de Ninh Thuân au Viêt-Nam, Po Dharma est décédé le 21 février 2019 à Toulouse.

Po Dharma tên thật là Quảng Văn Đủ, sinh năm 1945 (trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp ghi năm sinh của ông là 1948) tại thôn Chất Thường (paleiBaoh Dana), xã Phước Hậu, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận là một nhà nghiên cứu văn hóa sử người Chăm.

Sau khi gia nhập tổ chức Fulro tại Campuchia năm 1968, ông Quảng Đại Đủ đổi tên thành Po Dharma. Po theo tiếng Phạn cũ là tên gọi tôn kính một cấp lãnh đạo hay một chức sắc, Dharma ở đây không mang nghĩa Phật giáo mà chỉ là ký hiệu tiếng chăm của tên Đại Đủ. Từ đó Po Dharma trở thành tên gọi chính thức của Quảng Đại Đủ trong mọi giao dịch và tác phẩm nghiên cứu. Tại Pháp, tên chính thức của ông la Po Dharma Quang.

Xuất thân từ một gia đình nông dân gồm 7 anh chị em, Po Dharma là người duy nhất trong gia đình tốt nghiệp đại học. Tháng 9/1972 ông được đưa sang Pháp du học và theo đuổi nghiệp nghiên cứu sử và văn hóa người Chăm vùng Phan Rang cho đến khi từ trần.

Sinh trưởng trong lãnh thổ của vương triều Panduranga-Champa cũ (Ninh Thuận và Bình Thuận ngày nay), Po Dharma đã dành trọn thời gian của đời mình để nghiên cứu và phục hồi bản chất chăm trong lãnh vực lịch sử và văn hóa. Ông là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu trong lãnh vực này.

Trong thời gian còn là học sinh, từ 1966 đến 1968, Po Dharma là thành viên tích cực trong phong trào bảo vệ văn hóa chămpa trong môi trường Việt Nam ở Phan Rang. Trốn sang Campuchia tháng 9/1968, Po Dharma tham gia phong trào Fulro và là thành viên tích cực của lực lượng này tại xứ Chùa Tháp. Tốt nghiệp trường liên quân Cao Miên (Ecole Militaire Interarmes du Cambodge) năm 1969 và sau nhiều thương tích trong chiến đấu võ trang, tháng 9/1972 Po Dharma được chính quyền Lon Nol cho sang Pháp du học. Năm 1978 ông tốt nghiệp cử nhân tại Phân khoa Lịch sử và văn tự học (Sciences historiques et philologiques) thuộc Đại học Sorbonne, năm 1980 đậu cao học tại Trường Cao đẳng thực hành (Ecole pratique des hautes études-EPHE) vànăm 1986 tốt nghiệp tiến sĩ tại Đại học Paris-III (Sorbonne).

Năm 1972, Po Dharma gia nhập Trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp (Ecole française de l’Extreme-Orient-EFEO) với tư cách là cộng tác viên kỹ thuậtchuyên về lịch sử và nền văn minh Chămpa và năm 1982 trở thành thành viên khoa học biên chế của trường. Năm 1987, ông được gửi sang Mã Lai để mở và tổ chức điều hành chi nhánh của trường EFEO tại Kuala Lumpur. Trở về lại Paris năm 1993, Po Dharma là giảng viên tại Trường Cao đẳng khoa học xã hội (Ecole des hautes études en sciences sociales-EHESS).

Năm 1999, Po Dharma được cử làm giám đốc chi nhánh của trường EFEO tại Kuala Lumpur. Năm 2003, ông lên chức Phó Giáo sư của trường EFEO và giảng dạy tại nhiều trường đại học Pháp (EFEO, EHESS, INALCO) và nước ngoài như đại học Malaya, đại học Kebangsaan (Mã Lai), đại học Tokyo (Nhật Bản), đại học Bắc Kinh, Quảng Châu, Quảng Tây (Trung Quốc). Ông cũng thường có mặt trên các diễn đàn khoa học quốc tế ở Châu Âu, Châu Á và Châu Mỹ để trình bày những đề tài liên quan đến Chămpa.

Về hưu năm 2016, Po Dharma đã cùng gia đình dọn nhà từ Sarcelles, một thành phố ngoại ô phía bắc Paris, về Toulouse, một thành phố nắng ấm miền Nam nước Pháp dưới chân núi Pyrénées.

Nguyễn Văn Huy

Lire la suite : Thông Luân

Đầu ngõ có lò ung thư [RFA]

[ndlr] La problématique de l’explosion des cancers au Viêt-Nam est de nouveau mise en avant dans un article du blog de Radio Free Asia. Le point sur ce fléau et les remèdes en matière de santé publique.

Quelques chiffres clés :

  • + de 94.000 décès par an plaçant la RSVN au 78e rang mondial sur 172
  • entre 257 (2017) et 300 morts par jour, un chiffre à la hausse
  • environ 126.000 nouveaux malades par an, + de 189.000 cas par an à partir de 2020 (est.)
  • 35 % des cas de cancers sont liés à l’alimentation

Theo thống kê của Viện nghiên cứu phòng chống ung thư, ước tính Việt Nam có khoảng 94.000 người chết vì ung thư/năm, tỷ lệ tử vong do ung thư tại Việt Nam đứng thứ 78/172 quốc gia được điều tra. Bên cạnh đó vấn đề đáng lo ngại là số người mắc bệnh ung thư ở Việt Nam đang có xu hướng ngày một tăng nhanh. Nếu như năm 2000 Việt Nam có khoảng 69.000 ca ung thư thì năm 2015 lên đến 150.000 ca mới. Ước tính đến năm 2020 số ca ung thư mắc mới ở Việt Nam sẽ xấp xỉ 200.000 người. Như vậy, số ca ung thư tăng dần theo từng năm. Hiện mỗi năm Việt Nam có hơn 126.000 ca mới và khoảng 94.000 người tử vong vì ung thư. 

Theo các chuyên gia, số ca mắc ung thư tăng nhanh trong những năm gần đây do 3 nguyên nhân chính: Thực phẩm bẩn, môi trường ô nhiễm, tuổi thọ tăng, trong đó tác nhân thực phẩm không an toàn đứng hàng đầu, chiếm khoảng 35%. 

Lire la suite : RFA Blog

Voir aussi :

Báo động: 257 người chết vì ung thư mỗi ngày và đang tăng chóng mặt, An Ninh Thu Do, 17/12/2017.

94.000 người chết do ung thư mỗi năm, gấp 9 lần TNGT, VietnamNet, 04/11/2017.

94.000 người chết vì bệnh ung thư/năm, Phap Luat Online, 01/09/2017.