Archives par mot-clé : décès

Lý Tống, disparition de « l’Aigle Noir » (1945-2019)

La communauté vietnamienne exilée évoque la disparition de l’aviateur Lý Tống, alias Aigle Noir, son héros anticommuniste surnommé « le James Bond vietnamien ». Nous avions consacré quelques pages sur les actions de subversion de Ly Tong dans notre mémoire de maîtrise et nous l’avions rencontré à Montréal en 1999. Lire le parcours de ce personnage téméraire et haut en couleurs dans les articles ci-après.

Hoài Hương, « Lý Tống, ‘James Bond Việt Nam,’ qua đời ở tuổi 73 », VOA, 07/04/2019.

« Lý Tống, người hùng cướp máy bay để chống chủ nghĩa cộng sản, từ trần », RFA Vietnam, 08/09/2019.

Phụng Linh Gửi đến BBC từ Nam California, « Lý Tống, phi công Ó Đen của VNCH qua đời », Hai Ngoai Phiem Dam, 06/04/2019. Orange County Register có bài « Ly Tong is a hero, symbol, renegade », và còn nhiều bài khác nữa. Cũng không thiếu người cho Tống là kẻ ngông cuồng, nhưng điều ai cũng đồng ý là không mấy ai quyết lòng theo đuổi tưởng chống Cộng đến cùng như ông.

« Anh hung Ly Tong qua doi, » Thoi Bao The Vietnamese Newspaper, 07/04/2019.

« Lý Tống ! Anh Là Ai ? Một Thời Oanh Liệt », Tin Hôm Nay, 22/05/2012. Récapitulatif.

Ly Tong, South Vietnamese Legend Who Hijacked Planes to Fight Communism, Dies at 74

Ly Tong, a South Vietnamese Air Force veteran who dropped anti-Communist leaflets over Vietnam from hijacked planes long after the war’s end, playing out the fantasies of many defeated soldiers of the south, died on Saturday in San Diego. He was 74. His family said the cause of death was lung disease. A man who never accepted defeat, Mr. Ly Tong considered it his personal mission to take back his country from the Communists, who have ruled it since winning the Vietnam War in 1975.

“I have the duty to liberate my country!” he exclaimed in an interview more than 30 years later. “You cannot enjoy yourself when your whole country is in pain, in torture.”

Mr. Ly Tong became a hero to many Vietnamese refugees in 1992, when he hijacked a commercial airliner after takeoff from Bangkok, ordered the pilot to fly low over Ho Chi Minh City — known as Saigon, South Vietnam’s capital, before the Communist victory — and dumped thousands of leaflets calling for a popular uprising. He then strapped on a parachute and followed the leaflets down to certain capture. He was released six years later in an amnesty and returned to the United States, where he had become a citizen after the war.

In 2000, under the guise of taking flying lessons in Thailand, Mr. Ly Tong made a second trip over Ho Chi Minh City, sending down a new cascade of leaflets, which he had signed “Global Alliance for the Total Uprising Against Communists.” He was arrested on his return to Thailand and spent six years in prison for hijacking. He was not armed, and no one was hurt on either of his flights. “The only thing that matters is the Communists still control my country,” he shouted through a double screen of wire mesh during an interview at Bangkok’s central jail. “I’m a pilot. This is what I can do.” He timed his second flight to coincide with President Bill Clinton’s historic visit to Vietnam, the first by an American president since the end of the war. Soon after Mr. Ly Tong scattered his leaflets, Mr. Clinton was in Hanoi, the capital, where he delivered a very different message: “The history we leave behind is painful and hard. We must not forget it, but we must not be controlled by it.”

As the years passed and a new generation of Vietnamese-Americans accepted the unsentimental facts of history, the veterans’ fantasies of liberation became relics of that distant war. But at the end of his life, it became clear that the legend of Mr. Ly Tong — who proved time and again his loyalty to a country that no longer existed — still compelled devotion. As word spread that his health was failing, visitors converged on his hospital room in San Diego — as many as 200 people on one recent weekend.

Écouter la suite sur : YouTube

Nguyen Van Huy : Po Dharma không còn nữa

A l’occasion de la disparition du chercheur Po Dharma, spécialiste de l’histoire du Champa, Nguyen Van Huy rappelle son parcours biographique partagé entre engagement politique et recherche académique. Né en 1945 dans la province de Ninh Thuân au Viêt-Nam, Po Dharma est décédé le 21 février 2019 à Toulouse.

Po Dharma tên thật là Quảng Văn Đủ, sinh năm 1945 (trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp ghi năm sinh của ông là 1948) tại thôn Chất Thường (paleiBaoh Dana), xã Phước Hậu, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận là một nhà nghiên cứu văn hóa sử người Chăm.

Sau khi gia nhập tổ chức Fulro tại Campuchia năm 1968, ông Quảng Đại Đủ đổi tên thành Po Dharma. Po theo tiếng Phạn cũ là tên gọi tôn kính một cấp lãnh đạo hay một chức sắc, Dharma ở đây không mang nghĩa Phật giáo mà chỉ là ký hiệu tiếng chăm của tên Đại Đủ. Từ đó Po Dharma trở thành tên gọi chính thức của Quảng Đại Đủ trong mọi giao dịch và tác phẩm nghiên cứu. Tại Pháp, tên chính thức của ông la Po Dharma Quang.

Xuất thân từ một gia đình nông dân gồm 7 anh chị em, Po Dharma là người duy nhất trong gia đình tốt nghiệp đại học. Tháng 9/1972 ông được đưa sang Pháp du học và theo đuổi nghiệp nghiên cứu sử và văn hóa người Chăm vùng Phan Rang cho đến khi từ trần.

Sinh trưởng trong lãnh thổ của vương triều Panduranga-Champa cũ (Ninh Thuận và Bình Thuận ngày nay), Po Dharma đã dành trọn thời gian của đời mình để nghiên cứu và phục hồi bản chất chăm trong lãnh vực lịch sử và văn hóa. Ông là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu trong lãnh vực này.

Trong thời gian còn là học sinh, từ 1966 đến 1968, Po Dharma là thành viên tích cực trong phong trào bảo vệ văn hóa chămpa trong môi trường Việt Nam ở Phan Rang. Trốn sang Campuchia tháng 9/1968, Po Dharma tham gia phong trào Fulro và là thành viên tích cực của lực lượng này tại xứ Chùa Tháp. Tốt nghiệp trường liên quân Cao Miên (Ecole Militaire Interarmes du Cambodge) năm 1969 và sau nhiều thương tích trong chiến đấu võ trang, tháng 9/1972 Po Dharma được chính quyền Lon Nol cho sang Pháp du học. Năm 1978 ông tốt nghiệp cử nhân tại Phân khoa Lịch sử và văn tự học (Sciences historiques et philologiques) thuộc Đại học Sorbonne, năm 1980 đậu cao học tại Trường Cao đẳng thực hành (Ecole pratique des hautes études-EPHE) vànăm 1986 tốt nghiệp tiến sĩ tại Đại học Paris-III (Sorbonne).

Năm 1972, Po Dharma gia nhập Trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp (Ecole française de l’Extreme-Orient-EFEO) với tư cách là cộng tác viên kỹ thuậtchuyên về lịch sử và nền văn minh Chămpa và năm 1982 trở thành thành viên khoa học biên chế của trường. Năm 1987, ông được gửi sang Mã Lai để mở và tổ chức điều hành chi nhánh của trường EFEO tại Kuala Lumpur. Trở về lại Paris năm 1993, Po Dharma là giảng viên tại Trường Cao đẳng khoa học xã hội (Ecole des hautes études en sciences sociales-EHESS).

Năm 1999, Po Dharma được cử làm giám đốc chi nhánh của trường EFEO tại Kuala Lumpur. Năm 2003, ông lên chức Phó Giáo sư của trường EFEO và giảng dạy tại nhiều trường đại học Pháp (EFEO, EHESS, INALCO) và nước ngoài như đại học Malaya, đại học Kebangsaan (Mã Lai), đại học Tokyo (Nhật Bản), đại học Bắc Kinh, Quảng Châu, Quảng Tây (Trung Quốc). Ông cũng thường có mặt trên các diễn đàn khoa học quốc tế ở Châu Âu, Châu Á và Châu Mỹ để trình bày những đề tài liên quan đến Chămpa.

Về hưu năm 2016, Po Dharma đã cùng gia đình dọn nhà từ Sarcelles, một thành phố ngoại ô phía bắc Paris, về Toulouse, một thành phố nắng ấm miền Nam nước Pháp dưới chân núi Pyrénées.

Nguyễn Văn Huy

Lire la suite : Thông Luân

Đầu ngõ có lò ung thư [RFA]

[ndlr] La problématique de l’explosion des cancers au Viêt-Nam est de nouveau mise en avant dans un article du blog de Radio Free Asia. Le point sur ce fléau et les remèdes en matière de santé publique.

Quelques chiffres clés :

  • + de 94.000 décès par an plaçant la RSVN au 78e rang mondial sur 172
  • entre 257 (2017) et 300 morts par jour, un chiffre à la hausse
  • environ 126.000 nouveaux malades par an, + de 189.000 cas par an à partir de 2020 (est.)
  • 35 % des cas de cancers sont liés à l’alimentation

Theo thống kê của Viện nghiên cứu phòng chống ung thư, ước tính Việt Nam có khoảng 94.000 người chết vì ung thư/năm, tỷ lệ tử vong do ung thư tại Việt Nam đứng thứ 78/172 quốc gia được điều tra. Bên cạnh đó vấn đề đáng lo ngại là số người mắc bệnh ung thư ở Việt Nam đang có xu hướng ngày một tăng nhanh. Nếu như năm 2000 Việt Nam có khoảng 69.000 ca ung thư thì năm 2015 lên đến 150.000 ca mới. Ước tính đến năm 2020 số ca ung thư mắc mới ở Việt Nam sẽ xấp xỉ 200.000 người. Như vậy, số ca ung thư tăng dần theo từng năm. Hiện mỗi năm Việt Nam có hơn 126.000 ca mới và khoảng 94.000 người tử vong vì ung thư. 

Theo các chuyên gia, số ca mắc ung thư tăng nhanh trong những năm gần đây do 3 nguyên nhân chính: Thực phẩm bẩn, môi trường ô nhiễm, tuổi thọ tăng, trong đó tác nhân thực phẩm không an toàn đứng hàng đầu, chiếm khoảng 35%. 

Lire la suite : RFA Blog

Voir aussi :

Báo động: 257 người chết vì ung thư mỗi ngày và đang tăng chóng mặt, An Ninh Thu Do, 17/12/2017.

94.000 người chết do ung thư mỗi năm, gấp 9 lần TNGT, VietnamNet, 04/11/2017.

94.000 người chết vì bệnh ung thư/năm, Phap Luat Online, 01/09/2017.



Correspondance internationale : Nguyên Ai Quôc est vivant ! [1933]

Pour clore la discussion du séminaire sur le parcours de Hô Chi Minh, notamment sur sa période à Hong-Kong, nous reproduisons ci-dessous un des rares articles corrigeant l’annonce de sa mort.

Nguyen Ai Quoc est vivant !

On avait lu l’année dernière l’annonce de la mort du courageux militant Nguyen Ai Quoc, fondateur du Parti communiste indochinois.

Or la nouvelle était fausse car nous apprenons que Nguyen Ai Quoc, condamné à deux ans de détention par le Tribunal militaire de Hong-Kong, vient d’être relâché.

Cette annonce de la soi-disant mort de Nguyen Ai Quoc était une odieuse canaillerie des requins de l’Indochine qui ont agi ainsi pour empêcher que la campagne pour la libération de Nguyen Ai Quoc prenne de l’extension.

L’émoi causé par son arrestation avait été considérable parmi tout le peuple opprimé de l’Indochine et l’annonce de sa mort est une manœuvre immonde à l’actif de l’impérialisme français.

Mais maintenant la vie de notre camarade miné par la maladie est à nouveau en danger car on peut lire dans la Volonté indochinoise du 26 mars : « Les autorités anglaises ont fait relâché le dangereux révolutionnaire et obligeront ainsi tous les services d’ordre de l’Indochine à exercer une surveillance excessivement serré en prévision d’un retour possible de Nguyen Ai Quoc en Indochine. »

Le gouvernement français regrette sans doute de n’avoir pas pu s’entendre avec l’impérialisme anglais comme il l’avait fait pour Joseph Ducroux, que la police anglaise remit dans les mains de la police anglaise dans des conditions d’une scandaleuse illégalité.

L’impérialisme français veut donc mettre la main sur notre camarade pour pouvoir le faire mourir en prison ou au bagne.

Il ne faut pas permettre le nouveau crime qui se prépare. Travailleurs qui avez arraché le retour de Ducroux en France, arrachez à l’impérialisme français le droit pour Nguyen Ai Quoc de se rendre en toute liberté là où il veut.

Protestez auprès du ministre Sarraut et du gouverneur Pasquier. Exigez qu’ils laissent Nguyen Ai Quoc libre !

Extrait de Correspondance internationale, n° 45-46, p. 574, 1933. Reproduit dans Nguyen Khoa Diem et al., The Legal Case of Nguyen Ai Quoc (Ho Chi Minh) in Hong-Kong, 1931-1933 (documents and photographs), Hanoi, The National Political Publishers – The Ho Chi Minh Museum, 2006, pp. 226-227.


L’article paru dans Correspondance internationale, n° 45-46, 1933.

Selon Pierre Brocheux, auteur d’une biographie sur Hô Chi Minh qui fait autorité, la négociation serrée en les autorités françaises et britanniques concernant l’extradition de Nguyen Ai Quoc trouve son épilogue grâce à une astuce de maître Loseby, l’avocat de Quoc :

C’est alors que pour dénouer la situation, l’avocat utilisa un leurre : à la fin de l’année 1932, il diffusa la nouvelle de Nguyen Ai Quoc. L’événement en soi était plausible étant donné que l’on disait Quoc tuberculeux. Aussi, peu de gens, si ce n’est personne ne mit en doute l’information. Le Daily Worker et L’Humanité l’annoncèrent ; à Moscou, les Vietnamiens de l’UTO organisèrent une veillée funèbre ; à Paris, Léo Poldès rappela avec émotion le souvenir de Nguyen le Patriote dans son journal Le Faubourg.

Dans le camp opposé, on prit na nouvelle au sérieux. Dans la Revue des Deux Mondes, J. Dorsenne l’avait prédit : « […] le leader annamite, plus encore que par la justice humaine, est condamné par la justice divine. la tuberculose ne pardonne pas et si la décision des juges de Londres n’intervient pas bientôt, Nguyen Ai Quoc, le doux illuminé aux mains teintées de sang, aura probablement vécu… ».

Loseby, avec l’aide, on n’ose dire la complicité, du vice-gouverneur, mit en scène la fuite de Quoc.

Cf. Pierre Brocheux, Hô Chi Minh, du révolutionnaire à l’icône, Paris, Editions Payot & Rivages, Biographie Payot, 2003, p. 94.

Ouvrage publié en 2006 au Viêt-Nam par le Musée Ho Chi Minh rassemblant la documentation sur « le cas juridique Nguyen Ai Quoc » à Hong-Kong. Cote IAO : 603AV.06/236.

Décès de Đỗ Mười, ancien secrétaire général du PCV

Décès de l’ancien Secrétaire général du Parti communiste vietnamien (PCV) à l’âge de 101 ans.

Do Muoi (1917-2018)

Son décès, sans surprise car annoncé dès le 21 septembre le même jour que l’ancien président Tran Dai Quang selon une rumeur persistante de la blogosphère, serait intervenu le 1er octobre 2018 à 23 heures. La mort de l’ancien secrétaire général du PCV, malade depuis longtemps a été constaté à l’hôpital militaire central 108 selon la presse officielle qui a relayé l’information.

Do Muoi, de son vrai nom Nguyen Duy Cong, a été secrétaire général du PCV de juin 1991 à décembre 1997 pendant une période capitale de repositionnement de la RSVN sur le plan régional puis international. L’agence d’information chinoise Xinhua rappelle que l’ancien secrétaire général du PCV « Do Muoi s’était rendu en visite en Chine en 1991, 1995 et 1997 », acteur du rapprochement sino-vietnamien1. Auparavant, il avait été président du Conseil des ministres de la RSVN de 1988 à 1991. De 1997 à 2001, il resta proche de la direction du PCV en tant que conseiller du Comité central du parti.

Né le 2 février 1917 à Dong My Commune, district de Thanh Tri, à Hanoi, Do Muoi s’est construit avec et pour le parti. Il devient membre du Parti communiste indochinois (PCI) en 1939. Depuis la révolution d’Août 1945, son parcours politique est celui d’un compagnon de route du communisme vietnamien et de sa branche la plus conservatrice. Selon l’agence officielle d’information (VNA) :

Il s’est forgé au cours des périodes de résistance, d’édification et de défense de la Patrie pour devenir un dirigeant au caractère ferme, vif, décisif et attaché au peuple2.

Comme pour de nombreux officiels du PCV, sa biographie présente des parties peu développées sur la période de la guerre. Le journaliste Jeremy Grant souligne :

On ne sait rien de son rôle, le cas échéant, dans la guerre du Vietnam. Il existe des preuves qu’il pourrait avoir souffert d’une dépression nerveuse prolongée, faisant la navette en Chine pour son traitement médical3.

Bien qu’il s’agisse de décisions collectives du Politburo, après la chute de Saïgon, son nom reste associé aux campagnes politiques contre « la bourgeoisie citadine » dite X2 et à l’échec des « zones d’économie nouvelle » dans le Sud du pays  poussant des milliers de familles à fuir le pays à la recherche de liberté.

Après la décennie noire 1975-1985 sur les plans sociaux, économiques et militaires débouchant sur l’avènement du Renouveau (VIe congrès de décembre 1986), Do Muoi aurait continué à promouvoir la politique d’ouverture économique de son prédécesseur Nguyen Van Linh. Homme d’appareil, son bilan épouse scrupuleusement les changements de décisions du PCV. Il est à ce titre célébré par la presse officielle comme « un communiste exemplaire et loyal »4. Il fut d’ailleurs récompensé pour ses 80 années d’appartenance au Parti5.

L’agence de presse officielle va annoncer dans les heures qui viennent les modalités de ses funérailles.

FG, MàJ 05/10/2018.

Infographie de son parcours sur le site Zing

Notes

  1. Cf. « Vietnam : décès de Do Muoi, ancien secrétaire général du Comité central du PCV », Xinhua, 02/10/2018 []
  2. Cf. « L’ancien secrétaire général Do Muoi, un communiste exemplaire et loyal », Vietnam +, 02/10/2018 []
  3. Jeremy Grant, « Do Muoi, Vietnamese communist leader, 1917-2018 », Financial Times, 01/10/2018 []
  4. Cf. « L’ancien secrétaire général Do Muoi, un communiste exemplaire et loyal », art. cit.  []
  5. Cf. « Vietnam : décès de Do Muoi, ancien secrétaire général du Comité central du PCV », art. cit. []

Lễ An táng Chủ tịch nước Trần Đại Quang [VTV1]

[ndlr] Mise en ligne sur la chaîne du journal Thanh Niên sur YouTube d’une heure de reportage sur les funérailles du président de la RSVN, décédé le 21 septembre 2018. Un deuil national a été décrété les 26 et 27 septembre.

Reportage télévisuel de l’enterrement de Tran Dai Quang dans sa province natale de Ninh Binh. L’Etat-Parti fait appel aux historiens et aux cadres politiques pour honorer sa mémoire. Sur les sites d’opposition et les réseaux sociaux, l’action du président défunt, ancien Ministre de la sécurité publique, est fortement critiquée en particulier la répression de la dissidence sous son mandat écourté.

Pour en savoir plus :

Décès du président Trân Dai Quang: arrêt des activités de distraction durant le deuil nationalLe courrier du Vietnam, 25/09/2018.

Grande procession funéraire à Hanoï pour rendre hommage au président Tran Dai Quang, Paris Match, 27/09/2018.

Hortense de Montalivet, Au Vietnam, le cercueil de Tran Dai Quang posé sur un canon, lors d’une grandiose procession, Huffington Post, 27/09/2018.

Cérémonie commémorative en mémoire du président Trân Dai Quang, Vietnam +, 26/09/2018.

Quang dies and a vacuum opens in Vietnam [Asia Times]

[ndlr] Le décès soudain du président de la RSVN ouvre une période incertaine au sein du cercle très fermé du Polit-Buro vietnamien. Dans cet article renseigné, le journaliste David Hutt revient sur l’action et le rôle de Tran Dai Quang ces deux dernières années. De son côté, la BBC organise une table ronde sur les réactions et les conséquences de cette disparition.

President Tran Dai Quang’s demise will enliven factional rivalry inside the ruling Communist Party ahead of an increasingly uncertain leadership transition

Vietnamese President Tran Dai Quang died on Friday morning after months of public speculation about his poor health, creating a power vacuum in the communist country’s triumvirate leadership structure.

As the former head of the fearsome Ministry of Public Security, Quang was known as a hard-line figure in the ruling Communist Party, but since last year was also seen as a budding rival to the nation’s top politician, Party Secretary General Nguyen Phu Trong.

The cause of Quang’s death was not immediately announced but local media reports quoted a senior healthcare official as saying he suffered from a “serious illness.” Quang was receiving treatment at Hanoi’s Military Central Hospital when he died just after 10am this morning, the reports said.

A member of the Politburo since 1997 and the dominant force within the Ministry of Public Security for the last 15 years, Quang has served as the ceremonial head of the government since becoming president at the January 2016 Party Congress, a quinquennial event.

It was no secret, however, that Quang often butted heads with Trong, who has launched a politicized anti-corruption drive and shifted the Party back towards its ideological roots since the Congress. While neither official had made any public comments about their disagreements, the rivalry had been a rich source of speculation over the last year.

Lire la suite : Asia Times, 21/09/2018. Article traduit en vietnamien sur le site d’information indépendant Viet Nam Thoi Bao de Pham Chi Dung : Chủ tịch nước chết và vùng cấm hé mở

La BBC, programme en vietnamien a organisé aujourd’hui une table ronde sur cette disparition, le legs politique de Tran Dai Quang et ses conséquences.