Archives de catégorie : Ressources

Nguyệt san Cấp tiến : đi tìm Chủ nghĩa quốc gia cấp tiến [1969]

En 1969, sous la seconde République du Viêt-Nam, l’intellectuel et homme politique Nguyễn Ngọc Huy ouvre le débat sur « La nécessité d’un nationalisme de progrès » (Chủ nghĩa quốc gia cấp tiến).

La revue du Mouvement national-progressiste (National Progressive Movement, Phong trào Quốc gia Cấp tiến) sert de tribune à la discussion.

nguyetsancaptien_5-1969 nguyetsancaptien_5-1969_p-75

Sur la vie politique de Nguyen Ngoc Huy, voir : Guillemot, François (2015), « An Intellectual through Revolution, War, and Exile. The Political Commitment of Nguyen Ngoc Huy (1924-1990) », in Nathalie Huynh Chau Nguyen (ed.), New Perceptions of the Vietnam War. Essays on the War, the South Vietnamese Experience, the Diaspora and the Continuing Impact, Jefferson (NC), McFarland, 2015, pp. 41-71.

FG

Ngo Dinh Diem : Nationalisme et démocratie [Appel au peuple, 9 mai 1955]

[ndlr] Six mois avant la fondation de la République du Viêt-Nam (Sud) le 26 octobre 1955, discours de Ngo Dinh Diem sur sa conception du nationalisme.

« Le nationalisme qui se livrerait à la réaction est condamné à la mort, comme le nationalisme qui s’allie avec le Communisme est voué à la trahison ».

ngodinhdiem_quoctruongvietnamtudo_1956

Chers Compatriotes,

J’ai adressé le 8 mai un message à nos amis du Monde Libre. Il m’a paru en effet nécessaire que par ma voix, vos aspirations soient une fois de plus exprimées, votre détermination comprise, et votre cause entendue.

Pendant longtemps, on a vidé un mot qui vous était cher de tout son sens, c’est celui d’indépendance.

A présent, on abuse d’un autre mot : c’est celui de nationalisme.

Il ne suffit pas d’avoir peur du communisme, de vivre au dessous du 17e parallèle, de posséder des intérêts importants, pour se dire nationaliste.

Le Viêt-Nam ne sera jamais une Nation, il n’y aura jamais au Viêt-Nam de véritable nationalisme si certains de ses fils tentent de consolider à leur seul profit, les vestiges d’un régime périmé, et si d’autres servent une idéologie absolument étrangère à nos traditions spirituelles.

Le nationalisme que vous honorez de servir, le nationalisme irréductible de nos pères est un nationalisme essentiellement fondé sur la volonté de rejeter toute domination, et de préserver notre union dans ce que nous avons de commun et de plus sacré : notre terre, nos héros, notre sang.

Le nationalisme qui se livrerait à la réaction est condamné à la mort, comme le nationalisme qui s’allie avec le communisme est voué à la trahison.

Le nationalisme n’aurait aucun sens s’il n’apportait pas à nos compatriotes une libération définitive, s’il ne consacrait pas une fois pour toutes, leur liberté, s’il ne leur conférait pas une vie au-dessus de toute indignité.

C’est pourquoi, je pense que le nationalisme ne serait qu’un mensonge s’il ne conduit pas à la démocratie.

En vérité, ceux qui redoutent la démocratie sont ceux-là seuls qui ont mauvaise conscience. Ceux-là qui ont retardé notre accès à l’indépendance, ceux-là qui nous empêchent de réaliser des progrès sociaux, ceux-là qui intriguent mais n’osent pas présenter publiquement un programme, ici, à Saigon, devant le peuple.

Car en fait, il n’y a pas plusieurs programmes. Il n’y en a qu’un : celui qui préserve notre indépendance, qui fit de notre nationalisme un nationalisme vivant, conforme à nos traditions spirituelles, et par lequel nous accèderons tous, ensemble, à la démocratie.

—  —  —

Extrait de : « Nationalisme et démocratie (Appel au peuple, 9 Mai 1955) », in La voie de la juste cause (Traduction des principaux discours et déclarations du Président Ngo-Dinh-Diem), Saigon, Service de Presse, Présidence de la République du Viêt-Nam, 1956, pp. 86-87.

John C. Schafer : Võ Phiến and the Sadness of Exile [new edition]

[ndlr] La seconde édition de l’ouvrage de John C. Schafer sur l’écrivain Vo Phien est disponible en ligne sur Digital Commons @ Humboldt State University.

Võ Phiến and the Sadness of Exile describes the life and work of one of the most respected writers in the Vietnamese diaspora. A well-known writer in Vietnam before he sought refuge in the United States in1975, Võ Phiến continued to write in the U.S. He published numerous stories and essays and edited a seven-volume collection of works written in South Vietnam from 1954-1975. In this first book-length study in English of a modern Vietnamese writer, Schafer introduces readers to an author who has much to teach us about war, revolution and exile in a strange land.

schafer_vophienandthesadnessofexileCliquer sur l’image pour accéder au texte en ligne

Le drapeau de la République Démocratique du Viêt-Nam [RDVN / DRV] – 14 septembre 1945

[ndlr] Documents visuels de la séance 2.

Parution dans le Cứu Quốc [Salut National], journal du Front Viêt-Minh, édition du 14 septembre 1945  du schéma du drapeau national et de ses dimensions officielles.

cuuquoc_14-09-1945cuuquoc_banphucsaclenh5_14-09-1945Vue rapprochée des dimensions du pavillon national.

flag_of_north_vietnam_1945-1955Le drapeau du Viêt-Minh, adopté en 1941, est devenu l’emblème officiel de la RDVN entre 1945 et 1955. La forme de l’étoile fut modifiée par décret (249/SL) le 30 novembre 1955 pour prendre la forme du drapeau désormais en vigueur en République socialiste du Viêt-Nam depuis 1976 © Wikimedia

Pour en savoir plus, voir la notice Wikipedia en vietnamien : Quốc kỳ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

The Indochinese Refugee Movement and the Launch of Canada’s Private Sponsorship Program

[ndlr] Signalement d’un numéro spécial sur l’Indochine dans Refuge,  la Revue canadienne sur les réfugiés (Vol. 32, n° 2). Tous les articles sont téléchargeables en PDF.

refugevol-32no-2_uneCliquer sur l’image pour accéder à la revue

Introduction

Michael J. Molloy, James C. Simeon

Articles

Priscilla Koh
Anh Ngo
Anna N. Vu, Vic Satzewich
Michael Casasola
Robert C. Batarseh
Shauna Labman
Giovanna Roma

Book Reviews

Vincent K. Her
Diana M. Dean
Judy Ledgerwood
Antje Missbach
Amar Wahab
Alexandra Kent
 Print Copy
Refuge 32.2 (Special Issue) Print Copy

Image « à la une » : A Vietnamese mother and her children wade across a river, fleeing a bombing raid on Qui Nhon by United States aircraft on Sept. 7, 1965 © Kyoichi Sawada—Bettmann/Corbis

S. E. Bùi Bằng Ðoàn

130723154600_0026 - Copie (3)S. E. Bùi Bằng Ðoàn, Ministre de la Justice. Originaire de la province de Hà-Ðông (Tonkin).

Issu d’ancêtres lauréats des anciens concours et grands mandarins : son père était Tuần-Vũ. Son grand-père, reçu Thủ-Khoa (1er lauréat des concours littéraires triennaux) sous le règne de Minh-Mạng, Tiến-sĩ sous le règne de Thiệu-Trị, était Tổng-Ðốc de Bắc-Ninh sous le règne de Tự-Ðức avec le grade de Thái-tử-Thiếu-bảo.

Reçu Cử-nhơn au concours triennal de 1906.

Entré à l’école des mandarins en 1907, en est sorti diplômé en 1911 avec le numéro 1.

Nommé Tri-huyện à Nam-Định.

A occupé successivement de 1913 à 1925 cinq postes de Tri-huyện et deux de Tri-phủ.

Án-sát (1926), Tuần-phủ p. i. de Cao-Bằng (1928).

Chargé en 1930 des fonctions de Président du Tribunal provincial à Bắc-Ninh, fonctions qui étaient confiées depuis le début de la réforme judiciaire au Tonkin (1917) à des magistrats français ou des administrateurs des Services civils.

Tuần-phủ de Cao-Bằng (1932), de Ninh-Bình (1933).

Ministre de la Justice à Huế depuis mai 1933.

Commandeur du Dragon d’Annam (1934).

Commandeur du Mérite Agricole (1936).

Commandeur du Million d’Éléphants (1939).

Grand Officier de l’Ordre royal du Cambodge (1942).

Officier de la Légion d’Honneur (1942).

Source : Gouvernement général de l’Indochine, Service de l’Information, Souverains et notabilités d’Indochine. Notices par ordre alphabétique, Hanoi, IDEO, 1943, p. 21.

Suite biographique :

BuiBangDoan1889-1955Notice Wikipedia VN :

Bùi Bằng Đoàn (1889-1955)

A partir de novembre 1945, participe au gouvernement provisoire de la RDVN : membre du comité de recherche pour le redressement national puis dirige le Comité de contrôle du gouvernement

En janvier 1946, est élu député de l’Assemblée nationale pour la province de Hà Ðông et en novembre 1946 dirige le Comité permanent de l’Assemblée nationale.

Rejoint le maquis Việt Bắc en 1947-1948.

Décède à Hanoi le 13 avril 1955.

Marié à Trần Thị Đức, il est le père du journaliste Bùi Tín (dissident), de l’entrepreneur Bùi Nghĩa et de huit filles.

S. E. Trương Như Ðinh

SE_TruongNhuDinhS. E. Trương-như-Ðinh, ministre de l’Économie rurale du Royaume d’Annam. Né en 1892 à Hiền-Lương (Thừa-Thiên, Annam), fils de feu S.E. Trương-như-Cương, Ancien Ministre, Président du Conseil de Cơ-Mật.

Reçu Cử-Nhơn (Concours triennal) en 1909.

Ayant subi avec d’excellentes notes aux 3 épreuves du concours Doctorat en 1910 et admis au concours gradué du Collège Quốc-Học (1910).

Nommé Thừa-Phái au Conseil de Cơ-Mật (1914).

Hành-Tấu au Ministère de l’Instruction Publique (1914).

Lãnh-Viên-Ngoại (1915).

Lãnh-Lang-Trung (1916).

Tri-Phủ de Ninh-Hòa (Nha-Trang) (1919).

Tri-Phủ de Tam-Kỳ (Quảng Nam) (1922).

Lang-Trung au Ministère de la Guerre (1924).

Nommé en outre, cumulativement Phó-Sứ au Hộ-Thành (Service de la Police de la Citadelle) (1926).

Trésorier Royal (1926).

Thị-Lang au Ministère de la Guerre et du Service de la Police de la Citadelle (1928).

Tham-Tri titulaire du Ministère des Finances (1933).

Tuần-Vũ de Phú-Yên (1936).

Ministre de l’Économie rurale (1942).

Mission à l’École coloniale en France (1911 à 1913).

Commandeur du Dragon d’Annam (1940).

Officier du Mérite agricole (1941).

Chevalier de la Légion d’Honneur.

Source : Gouvernement général de l’Indochine, Service de l’Information, Souverains et notabilités d’Indochine. Notices par ordre alphabétique, Hanoi, IDEO, 1943, p. 20.

S. E. Vi Văn Ðịnh

SE_ViVanDinhTổng-Ðốc en retraite, Membre du Conseil Privé et du Conseil de Protectorat du Tonkin, fils de S. E. le Baron de Tràng Phái Vi văn Lý, Hiệp-Tá-Ðại-Học-Sĩ, Chevalier de la Légion d’Honneur est né le 27 août 1878 à Bản-Chu, village de Khuất-Xá, châu de Lộc-Bình, province de Lạng-Sơn. Issu d’une des familles les plus nobles du pays.

Titulaire du Grade de 7-1 văn-giai, il a été nommé Tri-Châu de Lộc-Bình en 1901, Tri-Phủ de Tràng-Khanh en 1908, Thương-Tá de Lạng-Sơn en 1913, Án-Sát en 1914 et Tuần-Phủ de Cao-Bằng en 1921.

Appelé à servir au Delta comme Tuần-Phủ de Phúc-Yên (1923-1927), de Hưng-Yên (1927-1929), Tổng-Ðốc de Thái-Bình (1929-1937) et de Hà-Ðông (1937-1941), il a été admis à la retraite le 1er août 1941. Il a été promu Hiệp-Tá-Ðại-Học-Sĩ en 1933 et Thái-Tử-Thiếu-Bảo en 1936. Le titre de Baron de An-Phước lui a été décerné le 15 janvier 1940.

Il a été désigné pour aller assister à l’Exposition Internationale de Paris en 1900 et à l’Exposition de Marseille en 1922.

Grand Officier de la Légion d’Honneur.

Grand Officier du Dragon d’Annam.

Grand Officier de l’Ordre du Million d’Éléphants et du Parasol Blanc.

Officier de l’Ordre Royal du Cambodge.

Officier du Mérite Agricole Annamite.

Kim-Khánh de 1ère classe.

Kim-Tiền hors classe.

Palmes académiques.

Ngân-Tiền de 1ère classe.

Médaille coloniale avec agrafe du Tonkin.

Médaille d’Honneur en or de 1ère classe.

Source : Gouvernement général de l’Indochine, Service de l’Information, Souverains et notabilités d’Indochine. Notices par ordre alphabétique, Hanoi, IDEO, 1943, p. 20.

 

70 năm vụ Ôn Như Hầu [12/07/1946]

[ndlr] A lire sur RFA. Article publié à l’occasion du 70e anniversaire de l’affaire dite « On Nhu Hau », une affaire politique rondement menée par le Viêt-Minh pour incriminer le Parti nationaliste du Viêt-Nam en 1946.

Tròn 70 năm kể từ ngày lực lượng Việt Minh tấn công hàng loạt các cơ sở của Quốc dân đảng trên toàn quốc vào ngày 12 tháng 7 năm 1946, trong đó có nhà số 7 phố Ôn Như Hầu, Hà Nội. Quốc dân đảng bị buộc tội âm mưu đảo chính. Hình ảnh Quốc dân đảng trong các tài liệu trong nước là một hình ảnh không tốt. Sau đây là ghi nhận ý kiến từ một phía khác về sự kiện Ôn Như Hầu, cũng như di sản của Quốc dân đảng ngày nay.

Vụ Ôn Như Hầu

Tài liệu được công bố của đảng cộng sản Việt Nam nói rằng tại số 7 Ôn Như Hầu, Hà Nội, có nhiều căn hầm dùng làm nơi giam giữ và tra tấn với nhiều dụng cụ còn dính máu. Khai quật trong vườn chuối có nhiều xác người mà Quốc dân đảng đã thủ tiêu.

Trả lời về thông tin này, ông Trần Tử Thanh, hiện là Chủ tịch Hội đồng đại biểu Quốc dân đảng, hiện sống tại Virginia, Hoa Kỳ cho rằng:

“Lúc đó Việt Nam quốc dân đảng chúng tôi mới nhận trụ sở Ôn Như Hầu mới có vài tháng thôi. Người nhà thầu đến sửa sang trụ sở đó cho Quốc dân đảng làm việc, sau này có kể lại là khi ông ta vào làm việc thì thấy trong khu vười chuối có vài ngôi mộ, hỏi ra thì mới biết là mộ đó của những người Trung Hoa quốc gia họ sang đây bị bệnh chết, rồi chôn ở đó. Dựa vào đó người cộng sản họ dựng nên vụ án, rồi nói rằng trong đó có vũ khí với tra tấn, làm sao mà một cái nhà giữa thành phố Hà Nội lại như vậy. Chuyện đó hoàn toàn không phải là sự thật.”

Ông Thanh còn thuật một câu chuyện là đêm hôm trước công an Việt Minh có đến lấy một số tử thi ở nhà xác thành phố, và sau đó đem đến số 7 Ôn Như Hầu, nói là do Quốc dân đảng giết hại.

Cũng theo tài liệu chính thức của Việt Nam thì vụ tấn công trụ sở Quốc dân đảng ở số 7 Ôn Như Hầu, cũng như hàng loạt cơ sở khác là nhằm để đập tan một âm mưu đảo chính lật đổ chính phủ.

Ông Trần Tử Thanh không đồng ý:

“Vụ đảo chánh lật đổ chính phủ thì chính ngay ông Võ Nguyên Giáp cũng đã liên hệ với một sĩ quan của Pháp để chính thức xin yểm trợ cho ông ta một số vũ khí tối tân, cũng như một số sĩ quan Pháp, để ông ta tấn công vào các cơ sở của Việt Nam Quốc dân đảng. Thì như vậy làm sao nói Việt Nam Quốc dân đảng liên hệ với Pháp được, tài liệu của những người cộng sản sau này cũng có đề cập đến vấn đề đó.”

Trong giai đoạn 1945-1946, chính phủ Việt Nam tại Hà Nội là một chính phủ có nhiều đảng phái, trong đó có lực lượng Việt Minh do người cộng sản làm nòng cốt. Kết luận về vụ án Ôn Như Hầu, ông Trần Tử Thanh cho rằng nguyên nhân chính là Việt Minh của đảng cộng sản muốn độc chiếm quyền lãnh đạo chính trị:

Chủ nghĩa cộng sản hay con người cộng sản thì khi họ đưa bất cứ vấn đề gì ra thì chúng ta cũng cần phải xét lại. Chắc chắn vụ Ôn Như Hầu phải được sự chuẩn thuận của ông Hồ Chí Minh và bộ tham mưu của ông ta, và đây hoàn toàn là dàn dựng. Ông Hồ Chí Minh đã ký một hiệp định sơ bộ với Pháp, đồng ý cho 15 ngàn quân Pháp trở lại Việt Nam. Và chính phủ Pháp sẽ công nhận ông ta là người chính thức đại diện cho người Việt Nam. Và người Pháp nói là để cho Việt Nam tự do trong Liên hiệp Pháp. Ông Hồ Chí Minh tham quyền hành, muốn đảng cộng sản nắm hết quyền, và khi chính phủ liên hiệp quốc gia và cộng sản được thành lập, ông ta dần dần loại bỏ các thành phần quốc gia, trong đó có các thành viên Quốc dân đảng, Đại Việt, cũng như Việt Nam cách mạng đồng minh hội của cụ Nguyễn Hải Thần. Tức là loại bỏ các thành phần quốc gia ra khỏi chính phủ bằng cách gây nên một vụ án.”

VuAn_OnNhuHau_LeHuuQuaOrdre de mission du 12 juillet 1946 du Ministère de l’intérieur, Service de la Sécurité publique contre le siège du VNQDD à Hanoi. Document mis en ligne sur le site de RFA

Lire la suite : RFA, 11/07/2016.

 

  • Sur cette affaire, voir François Guillemot, Dai Viet, indépendance et révolution au Viêt-Nam. L’échec de la troisième voie (1938-1955), Paris, les Indes savantes, 2012, pp. 334-344.

Image « à la une » : Le siège du VNQDD en 1946 à Hanoi situé au n° 7 de la rue On Nhu Hau © DR