Archives de catégorie : Archives

Inside BGI social history (1927-1976)

[ndlr] Projet de l’Institut d’Asie Orientale coordonné par François Guillemot.

Les Brasseries et Glacières d’Indochine (BGI), fondées sous la colonisation française en 1927 par la maison Denis Frères (Bordeaux), ont connu une expansion économique importante au Viêt-Nam. Le départ de la France de Saigon en 1956 dans le contexte de la division du pays entre 1955 et 1975 n’a pas interrompu sa production.

A partir d’une documentation unique constituée d’une partie du fichier du personnel de la société, le projet vise à établir une histoire sociale et cartographique de la BGI. Cette documentation nous permettra d’étudier l’évolution du personnel, ses origines sociales et ses déplacements au Sud Viêt-Nam dans les années soixante et soixante-dix.

Le projet vise ainsi à restituer l’évolution et le rayonnement de cette société sous la République du Viêt-Nam jusqu’à la réunification, date à laquelle la société change de nom pour Brasseries et Glacières Internationales.

Si vous avez travaillé dans cette société pendant la période de la République du Viêt-Nam, n’hésitez pas à nous contacter : francois.guillemot@ens-lyon.fr

The Brasseries et Glacières d’Indochine (BGI), founded under French colonization in 1927 by Denis Frères (Bordeaux), has experienced significant economic expansion in Vietnam. The departure of France from Saigon in 1956 in the context of the division of the country between 1955 and 1975 did not interrupt its production.

Based on a unique documentation consisting of the company’s personnel file, the project aims to establish a social and cartographic history of the BGI. This documentation will allow us to study the evolution of the staff, their social origins and their movements in South Vietnam in the 1960s and 1970s.

The project thus aims to reconstruct the evolution and influence of this company in the Republic of Vietnam until reunification, when the company changed its name to Brasseries et Glacières Internationales

If you worked in this company during the period of the Republic of Vietnam, please do not hesitate to contact us: francois.guillemot@ens-lyon.fr


Archive of FULRO Colonel Kosem to Shed New Light on Insurgency [VOA]

[ndlr] Signalement d’un article présentant un fonds d’archives d’un chef militaire cambodgien qui pourrait permettre de mieux comprendre l’histoire du FULRO, le mouvement insurrectionnel montagnard des hauts-plateaux du Viêt-Nam. Article de Aun Chhengpor et Nov Povleakhena pour VOA Khmer.

Les Kosem was involved in the now-defunct United Front for the Liberation of Oppressed Races, better known by its acronym, FULRO.

On an overcast afternoon last week, rain lashed the roofs of the modest villas of Phnom Penh’s well-to-do Boeung Keng Kang neighborhood.

At one house, decorated with antiques and handmade wooden furniture, portraits of a smiling man in a paratrooper’s uniform is on display.

The man was Les Kosem, born an ethnic Cham in the 1920s, who later rose to become one of Cambodia’s highest-ranking generals during the Second Indochina War.

His complicated relationship with the resistance movements of the highland peoples of Vietnam, the Cham in Cambodia and Khmer in the Mekong region, made him one of the most controversial of Cambodia’s decorated military leaders over the years leading up to the Khmer Rouge takeover in 1975.

Kosem was involved in the now-defunct United Front for the Liberation of Oppressed Races, better known by its acronym, FULRO. The group sought greater autonomy for the Cham Muslims and Hindus of Cambodia, for the Khmer people living to the south in modern-day Vietnam, and for the Montagnard hill people.

Lire la suite : VOA, 12/05/2018.

Illustration « à la une » :  Le colonel Les Kosem en uniforme, non datée, offerte au Centre de documentation des archives cambodgiennes par son épouse © Les Kosem Collection/Documentation Center of Cambodia Archives.

Les fonds sonores et les fonds spécialisés et précieux sur l’Asie

Les 20-22 juin 2018 se sont déroulées les 12e Journée DocAsie consacrées cette année aux  fonds sonores et aux fonds spécialisés et précieux sur l’Asie. L’ensemble des communications est disponible aujourd’hui sur le site du réseau. C’est l’occasion de découvrir de nouvelles ressources en bibliothèque ou des plateformes en ligne.

Concernant l’Indochine, nous attirons votre attention sur le fonds Jules Harmand de la Bibliothèque nationale universitaire de Strasbourg, présenté ci-après par Claude Lorentz :

Jules Harmand (1845-1921) : Médecin, explorateur et diplomate français, Commissaire général du gouvernement au protectorat du Tonkin (1883), consul général à Calcutta (1885), gérant de la légation à Santiago du Chili (1894), chargé de reprendre les négociations frontalières avec le Siam (1894), ministre plénipotentiaire à Tokyo (1894-1905) au moment des conflits sino-japonais puis russo-japonais. Président de la Société de géographie à partir de 1912.

Cette bibliothèque a acquis en 1922 un fonds riche de 660 ouvrages et d’une dizaine de cartes de l’Indochine française de la fin du XIXe siècle.

Signalons également la présentation d’Olivia Pelletier (ANOM) sur « Albert Sallet (1877-1948), un médecin colonial en Indochine » et le contenu de ce  fonds précieux et spécialisé sur la médecine traditionnelle vietnamienne.

Nous ne pouvons résumer ici l’extraordinaire richesse des fonds sonores ou archivistiques présentés lors de ces journées. Chacun peut désormais en prendre connaissance sur le site de DocAsie. Bonne découverte à tous.

FG

ANOM : Dossiers de surveillance sur Nguyên Ai Quôc / Hô Chi Minh

[ndlr] Voici une description détaillée de la documentation disponible sur Nguyên Ai Quôc / Hô Chi Minh aux Archives nationales d’Outre-mer (ANOM) à Aix-en-Provence. Un instrument de recherche réalisé par Olivia Pelletier, conservateur du patrimoine, spécialiste de l’Indochine.

Cet instrument de recherche n’est pas l’inventaire d’un fonds particulier. Il s’agit de la description détaillée des dossiers de surveillance de Nguyen That Thanh alias Nguyen Ai Quoc, le futur Hô Chi Minh, conservés aux Archives nationales d’Outre-Mer. Ces dossiers dont l’ensemble représente plus de 9000 feuillets ont été établis par les différents services de la Sûreté française en Indochine et en métropole entre 1919 et 1955.

La première partie de l’instrument de recherche concerne le dossier (1 article) issu du fonds du Service de Liaison des originaires des territoires français d’outre-mer (SLOTFOM), établi par le service de la Sûreté en métropole entre 1919 et 1927 ; la deuxième partie décrit les documents (7 articles) produits en Indochine et conservés dans le fonds du Service de protection du corps expéditionnaire (SPCE) rattaché au cabinet du Haut commissaire.

Voir aussi : ANOM

Lê Thanh Nghị, « Report on meetings with Party leaders of eight socialist countries » [1965]

[ndlr] Signalement d’une archive en ligne sur le site du Wilson Center.

North Vietnamese Deputy Prime Minister and Politburo member Le Thanh Nghi recounts his discussions with socialist leaders in the summer of 1965, just as the war in the south was heating up.

“Report on Meetings with Party Leaders of Eight Socialist Countries”

During these talks, in each country we focused on providing to the Party and State leaders internal information on the Vietnamese people’s struggle against the American imperialist aggressors and on our Party Central Committee’s assessments and policies. We provided clear explanations of the plots of the American imperialists, described the victories our struggle has won, and explained our strategic resolve to defeat the American imperialists, to defend the North, liberate the South, and to advance toward the peaceful unification of our country. We described our determined resolve to overcome all difficulties and hardships in order to achieve total victory, and we clearly spelled out the certainty of our victory. We also told the Soviet Union and the Eastern European countries that if Vietnam did not resolutely defeat the American imperialist will to commit aggression, the American imperialists would become aggressive and would try to put their foot on our collective heads. They would escalate their acts of aggression and instigate wars against a number of the other fraternal countries, including even the Eastern European countries. We made careful presentations so that the fraternal countries would understand that we were not using only military measures in our struggle and that we were not rigid and machine-like; instead we made it clear that we have a clear and profound understanding of our nation’s most sacred revolutionary mission, which is also a heavy and glorious international duty for us.

In general, in all eight socialist countries that we visited (China, the Soviet Union, Poland, Germany, Bulgaria, Hungary, Czechoslovakia, and North Korea), the Party and State leaders whom we met all indicated that they agreed with our assessments and our analyses; they agreed with the policies and positions of our Party Central Committee; and they said that they would actively support and help us.

[Handwritten: Brother Tuan will type up an official copy, which should be about 20 pages long]

[Handwritten: 24 copies]

Pour citer ce document :

« Lê Thanh Nghị, ‘Report on Meetings with Party Leaders of Eight Socialist Countries’, » 1965, History and Public Policy Program Digital Archive, 8058 – “Báo cáo của Phó Thủ tướng Lê Thanh Nghị về việc gặp các đồng chí lãnh đạo của Đảng và Nhà nước 8 nước xã hội chủ nghĩa năm 1965,” Phủ Thủ tướng, Vietnam National Archives Center 3 (Hanoi). Obtained by Pierre Asselin and translated by Merle Pribbenow.

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/134601

Source : Wilson Center Digital Archive

U.S. Intelligence on Asia, 1945-1991

[ndlr] Un nouveau fonds disponible pour la recherche sur l’Asie contemporaine.

Editor: Matthew M. Aid

MSU Vietnam Group Archive : South Vietnam 1955-1962

[ndlr] Présentation en ligne du centre d’archives sur le Viêt-Nam de l’Université du Michigan (MSU, Michigan State University). Une mine pour la recherche sur la (première) République du Viêt-Nam 1955-1963.

vietnamarchivemsu_banner

MSU Vietnam Group Archive

The MSU Vietnam Group Archive includes roughly 80,000 pages of digitized documents, maps, and images. Most of these materials date from 1955-1962, when Michigan State University led a range of US-funded technical assistance programs in South Vietnam for the purpose of producing a stable non-Communist ally in Southeast Asia.

These materials contain rare and valuable information about politics, economy, and society in South Vietnam during the critical decade from the country’s formation in 1954 to the intensification of the Vietnam War in the mid-1960s. During this time, MSU-led programs in rural development generated significant information about land tenure, crop yields, and market structures in South Vietnam’s rural areas. MSU’s training programs for new political administrators produced hundreds of detailed biographical files on South Vietnamese political classes, with information about their geographic origins, socio-economic backgrounds, and educational histories.  MSU’s police training programs generated detailed material about the structure and administration of the regime’s security forces. Finally, MSU officials also produced a range of research studies and training manuals, as well as collecting a significant amount of local materials such as newspaper clippings, election posters, photographs, and many others.

The MSU Vietnam Group Archive will give students and scholars greater insight into the study of the social and economic history of Vietnam, the transition from colonial to post-colonial states and economies, American development programs in the Cold War era, and the transformation of American higher education in the mid-twentieth century.

Source : Vietnam Project MSU

70 năm vụ Ôn Như Hầu [12/07/1946]

[ndlr] A lire sur RFA. Article publié à l’occasion du 70e anniversaire de l’affaire dite « On Nhu Hau », une affaire politique rondement menée par le Viêt-Minh pour incriminer le Parti nationaliste du Viêt-Nam en 1946.

Tròn 70 năm kể từ ngày lực lượng Việt Minh tấn công hàng loạt các cơ sở của Quốc dân đảng trên toàn quốc vào ngày 12 tháng 7 năm 1946, trong đó có nhà số 7 phố Ôn Như Hầu, Hà Nội. Quốc dân đảng bị buộc tội âm mưu đảo chính. Hình ảnh Quốc dân đảng trong các tài liệu trong nước là một hình ảnh không tốt. Sau đây là ghi nhận ý kiến từ một phía khác về sự kiện Ôn Như Hầu, cũng như di sản của Quốc dân đảng ngày nay.

Vụ Ôn Như Hầu

Tài liệu được công bố của đảng cộng sản Việt Nam nói rằng tại số 7 Ôn Như Hầu, Hà Nội, có nhiều căn hầm dùng làm nơi giam giữ và tra tấn với nhiều dụng cụ còn dính máu. Khai quật trong vườn chuối có nhiều xác người mà Quốc dân đảng đã thủ tiêu.

Trả lời về thông tin này, ông Trần Tử Thanh, hiện là Chủ tịch Hội đồng đại biểu Quốc dân đảng, hiện sống tại Virginia, Hoa Kỳ cho rằng:

“Lúc đó Việt Nam quốc dân đảng chúng tôi mới nhận trụ sở Ôn Như Hầu mới có vài tháng thôi. Người nhà thầu đến sửa sang trụ sở đó cho Quốc dân đảng làm việc, sau này có kể lại là khi ông ta vào làm việc thì thấy trong khu vười chuối có vài ngôi mộ, hỏi ra thì mới biết là mộ đó của những người Trung Hoa quốc gia họ sang đây bị bệnh chết, rồi chôn ở đó. Dựa vào đó người cộng sản họ dựng nên vụ án, rồi nói rằng trong đó có vũ khí với tra tấn, làm sao mà một cái nhà giữa thành phố Hà Nội lại như vậy. Chuyện đó hoàn toàn không phải là sự thật.”

Ông Thanh còn thuật một câu chuyện là đêm hôm trước công an Việt Minh có đến lấy một số tử thi ở nhà xác thành phố, và sau đó đem đến số 7 Ôn Như Hầu, nói là do Quốc dân đảng giết hại.

Cũng theo tài liệu chính thức của Việt Nam thì vụ tấn công trụ sở Quốc dân đảng ở số 7 Ôn Như Hầu, cũng như hàng loạt cơ sở khác là nhằm để đập tan một âm mưu đảo chính lật đổ chính phủ.

Ông Trần Tử Thanh không đồng ý:

“Vụ đảo chánh lật đổ chính phủ thì chính ngay ông Võ Nguyên Giáp cũng đã liên hệ với một sĩ quan của Pháp để chính thức xin yểm trợ cho ông ta một số vũ khí tối tân, cũng như một số sĩ quan Pháp, để ông ta tấn công vào các cơ sở của Việt Nam Quốc dân đảng. Thì như vậy làm sao nói Việt Nam Quốc dân đảng liên hệ với Pháp được, tài liệu của những người cộng sản sau này cũng có đề cập đến vấn đề đó.”

Trong giai đoạn 1945-1946, chính phủ Việt Nam tại Hà Nội là một chính phủ có nhiều đảng phái, trong đó có lực lượng Việt Minh do người cộng sản làm nòng cốt. Kết luận về vụ án Ôn Như Hầu, ông Trần Tử Thanh cho rằng nguyên nhân chính là Việt Minh của đảng cộng sản muốn độc chiếm quyền lãnh đạo chính trị:

Chủ nghĩa cộng sản hay con người cộng sản thì khi họ đưa bất cứ vấn đề gì ra thì chúng ta cũng cần phải xét lại. Chắc chắn vụ Ôn Như Hầu phải được sự chuẩn thuận của ông Hồ Chí Minh và bộ tham mưu của ông ta, và đây hoàn toàn là dàn dựng. Ông Hồ Chí Minh đã ký một hiệp định sơ bộ với Pháp, đồng ý cho 15 ngàn quân Pháp trở lại Việt Nam. Và chính phủ Pháp sẽ công nhận ông ta là người chính thức đại diện cho người Việt Nam. Và người Pháp nói là để cho Việt Nam tự do trong Liên hiệp Pháp. Ông Hồ Chí Minh tham quyền hành, muốn đảng cộng sản nắm hết quyền, và khi chính phủ liên hiệp quốc gia và cộng sản được thành lập, ông ta dần dần loại bỏ các thành phần quốc gia, trong đó có các thành viên Quốc dân đảng, Đại Việt, cũng như Việt Nam cách mạng đồng minh hội của cụ Nguyễn Hải Thần. Tức là loại bỏ các thành phần quốc gia ra khỏi chính phủ bằng cách gây nên một vụ án.”

VuAn_OnNhuHau_LeHuuQuaOrdre de mission du 12 juillet 1946 du Ministère de l’intérieur, Service de la Sécurité publique contre le siège du VNQDD à Hanoi. Document mis en ligne sur le site de RFA

Lire la suite : RFA, 11/07/2016.

 

  • Sur cette affaire, voir François Guillemot, Dai Viet, indépendance et révolution au Viêt-Nam. L’échec de la troisième voie (1938-1955), Paris, les Indes savantes, 2012, pp. 334-344.

Image « à la une » : Le siège du VNQDD en 1946 à Hanoi situé au n° 7 de la rue On Nhu Hau © DR

Archives : Collectif intersyndical universitaire d’Action Vietnam Laos Cambodge

[ndlr] Message de Francis Gendreau, secrétaire du Comité pour la coopération scientifique et technique avec le Vietnam (CCSTVN), sur le versement des archives de ce comité aux Archives Nationales à l’attention des chercheurs ou des doctorants. Le CCSTVN (sous l’appellation de Collectif intersyndical universitaire d’Action Vietnam Laos Cambodge) est une association qui a été très active pendant la guerre du Vietnam.

Les archives du Comité pour la coopération scientifique et technique avec le Vietnam (CCSTVN) ont été versées en deux temps aux Archives nationales. D’où deux fonds :

  • Le premier, versé en 2000, concerne les archives du « Collectif intersyndical Vietnam Laos Cambodge » (l’ancêtre du CCSTVN), correspond à la période 1965-1976 et constitue le versement coté 20000529/1 à 8 ; son inventaire est consultable en ligne dans la salle des inventaires virtuelle.
  • Le second versement a été fait en 2009 et concerne la vie du Comité de 1976 (date de sa création) à 2004 ; il est coté 20090217/ 1 à 30 ; son inventaire n’est pas en ligne.

Ces deux versements sont librement consultables aux Archives nationales, au site de Pierrefitte-sur-Seine.

Pour en savoir plus :

Fonds privés ; Collectif intersyndical universitaire d’Action Vietnam Laos Cambodge 1965-1976

Annick Suzor Weiner et Michel Pédoussaut, Le Comité pour la coopération scientifique et technique avec le Vietnam, AAFV, 24/08/2008.

Image « à la une » : Chapeaux de paille pour protéger les enfants contre les éclats de bombe. Carte du Collectif Intersyndical Universitaire d’Action pour la Paix au Vietnam [196-], Fond Bertrand Russell, McMaster University Libraries.