Tous les articles par indomemoires

Viêt-Nam, Binh Thuân : après le réveil, la colère du peuple ?

[ndlr] La grande manifestation nationale du dimanche 10 juin 2018 s’est poursuivie le 11 juin dans un climat de violence dans la province de Binh Thuan. En particulier, à Phan Ri une explosion de colère a fait battre en retraite les forces de sécurité (CRS locaux) chargées  de la répression. Le siège de la Sécurité publique de la province de Binh Thuan a été incendié. Images et documentaires de VOA.

    Giáo sư Tạ Văn Tài: Biểu tình là ‘dấu hiệu cho nhà cầm quyền phải tỉnh ngộ

    Dân Bình Thuận cảnh báo ‘lại biểu tình’ nếu bị ‘truy bắt’

    Biểu tình ở Bình Thuận, chính quyền vỡ trận

    Biểu tình trên cả nước
    Image « à la une » © 2018 VOA

Emmanuel Poisson : Quan và Lại ở Miền Bắc Việt Nam [parution]

[ndlr] Signalement de la réédition en vietnamien de l’ouvrage de référence d’Emmanuel Poisson. Présentation de l’éditeur.

Quan Và Lại Ở Miền Bắc Việt Nam

Từ ba thập niên trở lại đây, nếu như xã hội học lịch sử về các nền văn minh Đông Á đạt được tiến bộ đáng kể, thì chủ yếu là trong việc nghiên cứu các tầng lớp bình dân hay tầng lớp tư sản lớn thời hiện đại. Ngược lại, tầng lớp thượng lưu xưa, những giai cấp hay thành phần xã hội thống trị, vẫn còn nằm quá lâu trong bóng tối, bắt đầu từ các quan chức cao cấp của các nước thuộc văn minh Trung Hoa, chưa bao giờ trở thành đối tượng nghiên cứu có qui mô lớn, kể từ những nghiên cứu của Ch’ü T’ung-tsu (Cù Đồng Tổ), Étienne Balazs và Robert Hartwell, cho đến những khảo cứu gần đây của Pierre-Étienne Will, Paul Smith và Christian Lamouroux, nếu không kể đến các công trình Trung Hoa và Nhật Bản [1] .

Về chế độ quan trường nhà nước ở Đông Nam Á, cụ thể là ở Việt Nam xưa, hiểu biết của chúng ta đặc biệt hãy còn khiêm tốn. Bằng chứng là những hình ảnh tập thể ngày nay vẫn luôn chịu ảnh hưởng của cách đọc và những định đề thừa kế của nền sử học thuộc địa và các nhà truyền giáo, cũng như nền sử học mang đậm tính dân tộc chủ nghĩa của Việt Nam thế kỷ XX. Những nhận định này, trừ một vài biệt lệ đáng kể và sự khác biệt của một số người khởi xướng trong các thế kỷ XVIII và XIX, còn thì thường được diễn giải, thậm chí là áp đặt, theo mô hình khuôn mẫu của một nền quan lại thối nát và bất lực, trì trệ và xơ cứng, tê liệt trong bảo thủ, cứng nhắc và cổ lỗ. Nói chung, những cuộc điều tra về truyền thống hành chính Viễn Đông chỉ bó hẹp, ít ra là đến thời gian gần đây, trong các quan lại chính thức, và nhiều khi chỉ là mô tả thiết chế của cách thức đào tạo và tuyển dụng – bằng con đường thi cử hay bằng xuy cử – cũng như sự vận hành của bộ máy hành chính mà bản thân nó khá phức tạp.

Kết quả của những nghiên cứu hiện có là đáng kể. Nhưng nói thật ra, những công trình nghiên cứu trong tay ta, có ý định khoanh lại diện mạo xã hội học của chế độ hành chính xưa và nay, trong hai lĩnh vực dân sự và quân sự, vẫn còn ít, và hơn nữa, trong trường hợp Việt Nam, thường bỏ qua tầm vóc hiện đại, thực tế hơn người ta vẫn nói. Còn những công trình tìm cách đi sâu vào cơ chế vận hành giữa bộ máy hành chính và các thành phần xã hội mà nó cai trị, đặc biệt là những thuộc viên đảm nhiệm công việc thường ngày, “hệ thống lại viên” mà công trình này nhắc đến, thì lại càng hiếm hơn. Đấy là chưa nói đến khía cạnh địa lý lịch sử của nền hành chính vẫn còn ít được biết đến, chí ít thì cũng chưa có gì chắc chắn. Đấy là những chủ đề cơ bản của cuốn sách tiên phong này. Nó đề cập trong bối cảnh xứ Bắc Kỳ, khi kết thúc nền độc lập của Đại Nam (tên gọi thời đó của nước Việt Nam ngày nay), và trong bốn thập niên đầu của nền bảo hộ Pháp, giai đoạn bản lề trong đó công thức chính trị của chế độ thuộc địa ở Đông Dương đang được tìm kiếm và hoàn thành việc chuyển từ “chế độ quan lại thời chinh phục” sang một “chế độ quan lại thời quản lý”.

Những đóng góp của công trình này là khá mới mẻ. Trước hết là sự phong phú của tư liệu đầu tay, bằng chữ Hán, chữ Việt hay chữ Pháp, đã được khai thác kiên nhẫn, tập hợp và xử lý ở đây. Đặc biệt đấy là những phông riêng của kinh lược Bắc Kỳ và phông của thống sứ Bắc Kỳ được bảo quản tại Lưu trữ Quốc gia Hà Nội, mà những hồ sơ hành trạng đã cung cấp nhiều yếu tố phong phú cho công trình lịch sử đầu tiên mang tính xã hội học về chế độ quan lại Bắc Việt Nam đầu thế kỷ 20 này. Dưới ánh sáng nguồn tư liệu của triều đình và những công trình gần đây của các nhà sử học Việt Nam, hai chương đầu cuốn sách dựa vào việc nghiên cứu cực kỳ chính xác tính phức tạp của cấu trúc hành chính xưa, về cách thức đào tạo và tập sự, về thể thức chi trả lương bổng và thang bậc thăng tiến, về nền văn hoá riêng biệt và truyền thống triều đình trong việc cải tổ thường xuyên dưới các triều Lê và Nguyễn.

Source : Nhà Xuất Bản Tri Thức

Vietnam: le dissident Nguyen Van Dai libéré et exilé en Allemagne [RFI]

[ndlr] Une information assez peu relayée.

Le dissident vietnamien Nguyen Van Dai et son assistante Le Thu Ha ont été libérés jeudi 8 juin après deux ans de détention. Ils ont aussitôt été placés dans un avion pour l’Allemagne. Un nouvel exemple de l’exil forcé des figures critiques du Vietnam.

Sitôt libérés, sitôt exilés. Mais à son arrivée en Allemagne avec son assistante Le Thu Ha, Nguyen Van Dai a prévenu : « Je ne suis pas venu en Allemagne pour y rester sur le long terme (…) Ma mère patrie est le Vietnam, je me battrai pour y retourner. »

Voilà plus d’une dizaine d’années que cet avocat se bat pour ses droits et ceux de son peuple. Il avait déjà été incarcéré pendant quatre ans en 2007 pour ses activités jugées anti-étatiques. Cela ne l’a pas empêché une fois sorti de collaborer à la création d’un groupe d’activistes, le Fraternité de la démocratie. En 2015, il a de nouveau été arrêté alors qu’il se rendait à une réunion avec une délégation de l’Union européenne.

Si son assistante et lui ont été libérés après trois ans de prison, quatre membres de leur groupe sont toujours incarcérés. Selon le comité des droits de l’homme vietnamien, la libération de Nguyen Van Dai et de son assistante n’apporte aucun crédit au gouvernement d’Hanoï. L’association appelle les autorités à cesser « d’utiliser les dissidents comme outils de négociation en vue d’obtenir des avantages commerciaux des pays occidentaux ». Elle condamne également l’exil forcé de nombreuses personnalités critiques du régime.

Source : RFI, 09/06/2018.

Image « à la une » : Le dissident vietnamien Nguyen Van Dai lors de son procès à Hanoï, le 5 avril 2018 © Vietnam News Agency / AFP.

Viêt-Nam : le réveil de la rue

[ndlr] Au Viêt-Nam, le projet de création de trois zones économiques spéciales qui pourraient être cédées à la Chine pour une durée de 99 ans est en cours de discussion à l’Assemblée nationale. De nombreux experts économiques et spécialistes ont souligné les dangers potentiels d’un tel projet tant sur les plans économiques, sociaux que stratégiques pour la sécurité nationale. Le 6 juin un appel à manifester a été lancé sur les réseaux sociaux. Bilan provisoire.

Une grande manifestation nationale, pacifique, s’est déroulée le dimanche 10 juin dans les principales villes du Viêt-Nam. Hanoi, Saigon mais aussi Vinh, Danang, Nha Trang, Mytho… Des reportages vidéographiques sur le vif ont envahi la toile. Si Hanoi n’a rassemblé que quelques dizaines de manifestants rapidement réprimés, on observe une forte mobilisation à Saigon, Mytho, dans le diocèse de Vinh, dans la province de Nghê An et surtout à Nha Trang où des milliers de gens sont descendus sur le bord de mer.

Armés de leurs téléphones portables, les citoyens témoignent de la mobilisation tout en commentant les événements. Les images de la répression se diffusent sur la toile.

A l’étranger, à Paris le samedi 9 juin, aux États-Unis, à Washington, au Texas ou à Little Saigon de nombreux Vietnamiens ont également exprimé à la fois leur rejet du projet des zones économiques spéciales et de la dictature politique au Viêt-Nam. Le mouvement de protestation touche aussi les communautés vietnamiennes en Asie, au Japon ou à Taïwan.

Le Viêt-Nam n’avait pas connu une telle mobilisation transnationale depuis les manifestations anti-chinoises de 2014. Il y a quatre ans, ces manifestations concernaient la question de la Mer de Chine méridionale, « Mer de l’Est » pour les Vietnamiens. Aujourd’hui, la rue proteste comme l’implantation d’enclaves chinoises exclusives sur le territoire vietnamien. Ces trois zones économiques spéciales au nord, centre et sud, sont vues comme la démonstration d’une stratégie impérialiste « soft » de la République populaire de Chine au Viêt-Nam.

Il y a quatre ans, la protestation concernait la politique de fait accompli de la Chine sur l’espace maritime commun aux pays d’Asie du Sud-Est. Aujourd’hui, il s’agit d’un choix à prendre par le gouvernement vietnamien qui impacte la société dans son ensemble. Autrement dit, se joue aussi le degré d’allégeance de l’Etat-Parti vietnamien à son homologue chinois.

FG, MàJ 11/06/2018

 

Nha Trang

Saigon


Déploiement policier à Saigon / HCM-Ville

My Tho

Hanoi

Pour suivre l’ensemble de ces manifestations, reportage sur Dân Làm Báo : Việt Nam & Hải ngoại đồng lòng biểu tình chống Đặc Khu Bán Nước

Et pages spéciales sur la BBC (programme en vietnamien) :

Autres pages spéciales :

Công an đàn áp biểu tình phản đối luật Đặc khu và An ninh mạng, RFA, 10/06/2018.

Việt Nam : Biểu tình ở nhiều nơi phản đối dự luật 3 đặc khu, RFI, 10/06/2018.

Việt Nam biểu tình đồng loạt chống Luật Đặc Khu, VOA, 10/06/2018.

A suivre.

Vietnamese see special economic zones as assault from China [SCMP]

[ndlr] La tension monte au Viêt-Nam au sujet du projet de trois zones économiques spéciales que l’opinion publique estime dédiées à la Chine. A lire sur le South China Morning Post. Article de Bennett Murray.

The South China Sea dispute, along with memories of the 1979 border war, run deep in the Vietnamese national psyche, making SEZs viscerally unpopular.

The Vietnamese government is confronting a rising tide of public anger as its parliament debates a controversial bill to create three new special economic zones (SEZs), raising fears of Chinese encroachment on Vietnamese soil.

Although Vietnam already has 18 SEZs, the new concerns largely stem from a provision that would allow 99-year leases in some cases within the three new zones in Quang Ninh and Khanh Hoa provinces, as well as on Phu Quoc Island. The bill does not explicitly mention any particular country but it is widely presumed China, Vietnam’s largest trading partner, would dominate investments in the SEZs.

Attempting to allay concerns, Prime Minister Nguyen Xhan Phuc announced on Thursday the government would adjust the 99-year time frame but did not elaborate.

Lire la suite : SCMP, 07/06/2018.

Voir aussi : Projet de « 3 zones économiques spéciales chinoises » au Viêt-Nam – Réactions

Image « à la une » : Manifestation anti-chinoise à Hanoi en 2014. La pancarte dit « La patrie avant tout » © DR

Johann Grémont : Maintenir l’ordre aux confins de l’Empire [parution]

[ndlr] Signalement de la publication de la thèse remaniée de Johann Grémont. Présentation de l’éditeur.

Réf. : Johann Grémont, Maintenir l’ordre aux confins de l’Empire. Pirates, trafiquants et rebelles entre Chine et Viêt Nam 1895-1940, Paris : Maisonneuve et Larose nouvelle édition, coll. « Asie en perspective », 2018.

La collection Asie en perspective est dirigée par Eric Guerassimoff et Emmanuel Poisson.

Des manuels de géographie aux planisphères de l’École de la République, l’Indochine coloniale affiche sur des aplats rassurants une autorité dont les contours clairement définis s’appliquent de manière uniforme sur l’ensemble du territoire. En réalité l’affirmation de la France sur les confins du Tonkin à partir des années 1880 fut le fruit d’une entreprise diplomatico-militaire délicate et de longue haleine dans un environnement troublé.

Depuis la moitié du XIXe siècle, la région frontalière bordant le Céleste empire échappe à l’autorité nominale de la cour de Huế qui s’appuyait traditionnellement sur les gardiens traditionnels des marches issus des grands lignages autochtones pour garantir une stabilité mise à mal sous la pression des bandes chinoises. L’autorité des empereurs Nguyễn s’efface au profit de l’ordre colonial, nouveau garant de la paix et de la stabilité sur la frontière sino-vietnamienne.

Épaulés par leurs partisans, les officiers français, basés dans un chapelet de postes, luttent en collaboration avec leurs homologues situés du côté chinois contre toutes les formes de crimes se jouant de la frontière. C’est cette histoire du maintien de l’ordre sur les confins de l’Empire par les autorités coloniales qui est l’objet de ce livre. Fruit d’une thèse de doctorat, il vise à restituer l’architecture destinée à préserver l’ordre public sur la frontière sino-vietnamienne, cerner le dynamisme des illégalismes transfrontaliers, du banditisme aux trafics en passant par les rébellions, et étudier la manière dont les pouvoirs publics tentent d’apporter une réponse à cette criminalité bordant la région frontalière.

L’auteur : Enseignant de formation, Johann Grémont  a vécu et travaillé au Vietnam dans le cadre de la coopération décentralisée. Désormais attaché d’administration centrale, il poursuit ses recherches autour de la frontière et du maintien de l’ordre dans les colonies à la confluence de l’histoire culturelle et quantitative.

Source : Hémisphère éditions

Image « à la une » : Pirates chinois venus en parlementaires à Bao-Ha, tiré de Léon-Xavier Girod, Dix Ans de Haut-Tonkin, édité chez Alfred Mame & fils à Tours, 1899.

Vietnam : la calamité du plastique [No Comment]

[ndlr] A voir sur Euronews. Série No Comment.

Vietnam : la calamité du plastique

Le Vietnam est le quatrième plus grand pays contributeur à la pollution maritime par le plastique, d’après une étude de l’Université de Géorgie.

Célébration des 70 ans du Drapeau Jaune du Vietnam Libre – samedi 9 juin 2018

[ndlr] Annonce de la journée de commémoration de la création du drapeau jaune aux trois bandes rouges il y a 70 ans. Une marche est organisée le samedi 9 juin dans les rues du XIIIe arrondissement de Paris (quartier asiatique) suivi d’une rencontre-débat. Présentation en vietnamien et en français. Texte des associations organisatrices.

Cờ Vàng ba sọc đỏ là lá cờ trong con tim và khối óc của muôn triệu người dân Việt thiết tha với Tự Do, Dân ChủTự Chủ, không chấp nhận sự lấn át đã dần biến thành một hình thức đô hộ của Trung Cộng, không chấp nhận sự kiện bán nước của đảng CSVN đang độc quyền cai trị.

Nhân dịp 70 năm cờ vàng ba sọc đỏ, 1948 – 2018, THSV VN Paris cùng các tổ chức đồng đứng ra tổ chức mùa Vinh Danh 70 Năm Cờ Việt Nam Tự Do.

Ngày thứ bảy 09/06/2018

10g30 – Diễn hành Cờ Vàng tại ( Paris store) 44 avenue d’Ivry – 75013 Paris

13g15 – Ăn trưa, Hội thảo, Văn nghệ tại M.A.S. 10 rue des Terres au Curé – 75013 Paris

Hãy cùng nhau tham dự đông đảo để thành kính tưởng niệm các anh hùng tử sỹ đã hy sinh dưới lá cờ này, khẳng định tiếp tục cuộc đấu tranh cho Việt Nam Tự Do, Dân Chủ,Tự Chủ, và hỗ trợ những nhà tranh đấu quốc nội.

Xin gửi đến quý Bác, các Anh Chị Em lộ trình buổi sáng mùng 9 tháng 6; xin mời các thiếu nữ cùng mặc áo dài quần trắng, và các thanh niên quần xậm áo trắng, cho cuộc diễn hành thật trang nghiêm.

Tổng Hội Sinh Viên Việt Nam tại Paris.

★ ★ ★

Pour des millions de Vietnamiens, le Drapeau Jaune aux trois bandes rouges est le symbole de la Liberté, la Démocratie et la Souveraineté. Il est le refus de toute ingérence étrangère, de la Chine actuellement. Il est l’opposition à l’autocratie du gouvernement de Hanoi, qui jugule le peuple et dilapide le patrimoine vietnamien.

2018 : l’A.G.E.V.P. lance avec de nombreuses associations de la communauté vietnamienne en France, en Europe et dans le monde, une campagne de célébration des 70 ans du Drapeau Jaune du Vietnam Libre.

Samedi 09/06/2018

10h30 : Défilé du Drapeau Jaune, départ 44 avenue d’Ivry, 75013 Paris

13h15 : Déjeuner puis Conférence – Débat – Animations à la M.A.S. 10 rue des Terres au Curé, 75013 Paris

Venez nombreux à cette journée d’action et d’échange.

Rendons hommage aux personnes qui ont donné leur vie pour les Valeurs de ce Drapeau.

Soutenons les hommes et les femmes qui en ce moment, luttent pour la Liberté, la Démocratie et la Souveraineté du Vietnam.

Veuillez trouver ci-joint l’itinéraire du Défilé du matin du 9 juin prochain;  la tenue d’une tunique blanche ou d’une chemise blanche renforcera la solennité de notre Marche.

Association Générale des Etudiants Vietnamiens de Paris –  http://www.agevp.com/ – mail: agevp@agevp.com
132 avenue d’Italie – 75013 Paris
– Défendre la liberté, préserver la culture, préparer la jeunesse –

François Guillemot : « Fragments franco-indochinois des corps amoureux »

[ndlr] Communication dans le cadre de la Journée d’étude « Paradigmes des corps en mouvement » le mercredi 6 juin 2018 organisée par l’UFR STAPS de Lyon, Laboratoire sur les Vulnérabilités et l’Innovation dans le Sport (L-Vis).

« Fragments franco-indochinois des corps amoureux » – François Guillemot (IAO)

Notre communication s’inscrit dans la continuité d’une réflexion précédente sur les rapports sociaux, psychologiques et charnels entre deux altérités : colonisateurs et colonisées pendant la période coloniale et citoyens issus de deux cultures différentes pendant la période postcoloniale. A travers un corpus d’une vingtaine de textes nous mettrons l’accent sur la corporéité en action dans le rapport charnel et amoureux pour souligner les jeux qui se mettent en place. Ces fragments littéraires franco-indochinois permettront d’interroger le corps à corps utopique qui se joue et les limites de la rencontre coloniale ou postcoloniale. Si des universaux de la rencontre existent, ils ne paraissent pas évidents pour les sentiments et la spiritualité du corps.

Extrait de l’argumentaire :

La journée s’articulera sous forme de communications ouvertes mettant en jeu différentes corporéités qui produisent des sensibilités « extra-quotidiennes » (Barba, Savarese, 2008) : corps luttés, corps dansés, corps extrêmes, corps capacitaires, corps transformés, corps handi-ordinaires, corps au-delà, en-deçà ou à côté des limites scientifiquement admises, corps vécu, corps du chercheur lui-même, corps transformés, corps transgressifs, corps désirés, etc. N’est-ce pas à l’épistémologie contemporaine de réfléchir à la pluralité de ces paradigmes du corps, de les solliciter, de les faire se rencontrer et dialoguer ? Les paradigmes des corps en mouvement se déploieront en trois thèmes : corps et techniques nomades, expériences du corps handi-ordinaire et corps transgressifs.

Programme en ligne : L-Vis

Image « à la une » : Nguyên Trung, Femme et cheval © DR

Nhung Tuyet Tran : Familial Properties: Gender, State, and Society in Early Modern Vietnam, 1463–1778 [parution]

[ndlr] Nouvelle parution. Présentation de l’éditeur.

Familial Properties: Gender, State, and Society in Early Modern Vietnam, 1463–1778

Nhung Tuyet Tran

Familial Properties is the first full-length history of Vietnamese gender relations in the precolonial period. Author Nhung Tuyet Tran shows how, despite the bias in law and practice of a patrilineal society based on primogeniture, some women were able to manipulate the system to their own advantage. Women succeeded in taking pragmatic advantage of socioeconomic turmoil during a time of war and chaos to acquire wealth and, to some extent, control what happened to their property.

Drawing from legal, literary, and religious sources written in the demotic script, classical Chinese, and European languages, Tran argues that beginning in the fifteenth century, state and local communities produced laws and morality codes limiting women’s participation in social life. Then in the seventeenth and eighteenth centuries, economic and political turmoil led the three competing states—the Mac, Trinh, and Nguyen—to increase their military service demands, producing labor shortages in the fields and markets of the countryside. Women filled the vacuum left by their brothers, husbands, and fathers, and as they worked the lands and tended the markets, they accumulated monetary capital. To protect that capital, they circumvented local practice and state law guaranteeing patrilineal inheritance rights by soliciting the cooperation of male leaders. In exchange for monetary and landed donations to the local community, these women were elected to become spiritual patrons of the community whose souls would be forever preserved by collective offering.

By tracing how the women, local leaders, and court elites negotiated gender models to demarcate their authority, Tran demonstrates that despite the Confucian ethos of the times, survival strategies were able to subvert gender norms and create new cultural models. Gender, thus, as a signifier of power relations, was central to the relationship between state and local communities in early modern Vietnam. Rich and detailed in its use of documentary evidence from a range of archives, this work will be of great interest to scholars of Southeast Asian history and the comparative study of gender.

Source : University of Hawai’i Press