Tous les articles par indomemoires

Nguyen Quoc-Thanh : La culture maritime vietnamienne, le syncrétisme religieux des pêcheurs au sein de l’Asie du Sud-est

[ndlr] Une séance de séminaire à ne pas manquer.

Vendredi 8 novembre 2019 de 14h à 15h30

Salle de réunion de l’Institut d’Asie Orientale (D4.070)

« La culture maritime vietnamienne, le syncrétisme religieux des pêcheurs au sein de l’Asie du Sud-est »

Quoc-Thanh Nguyen, chercheuse associée à l’IAO

Résumé : La culture maritime vietnamienne actuelle porte l’empreinte des plus importants courants culturels qui ont traversé le Vietnam les siècles passés. De nos jours, les cultes célébrés par les pêcheurs sont également marqués par ces courants. Animisme, Bouddhisme, Hindouisme voire Islam, les croyances des pêcheurs vietnamiens embrassent divers horizons et, en retour, ces dernières les enrichissent et les singularisent de la population de l’hinterland. Alors que le Vietnam tout entier se tourne aujourd’hui vers la modernité, les pêcheurs résistent, entretiennent et protègent leurs croyances séculaires : ainsi chez eux subsistent des pratiques oubliées par beaucoup de Vietnamiens.

Source : IAO

Cảnh sát Anh: ’39 nạn nhân là người Việt Nam’ [BBC]

[ndlr] Pour suivre l’actualité sur les 39 victimes vietnamiennes du camion frigorifié de Londres, le programme vietnamien de la BBC a ouvert une page spéciale “En direct”.

Lien : https://www.bbc.com/vietnamese/live/vietnam-50221355

Illustration “à la une” : Autel familial dressé la mémoire de Phạm Thị Trà My (26 ans), district de Can Lộc, province de Hà Tĩnh, 26/10/2019. © AFP

« MÉMOIRES D’INDOCHINE » 2019 : SÉANCE 6

Année universitaire 2019-2020 / Master Asie Orientale Contemporaine (ASIOC) / Semestre 1

ENS de Lyon / Sciences Po Lyon

“Décoloniser l’histoire de l’Indochine”

★ ★ ★

Combattants du FULRO © DR

Sulbalterns of Indochina?”

Cette séance s’intéressera au concept de “subaltern studies” rapporté à l’Indochine. Qui est concerné par cette catégorie et comment s’est-elle construite ? La réponse à la première partie de cette question est ardue car plusieurs niveaux d’implication dans la guerre ou la révolution peuvent être identifiés. Qui est le subalterne de qui ? Si l’on considère la guerre et les hiérarchies de commandement qu’elle suppose, une stratigraphie peut être dessinée en partant du bas vers le haut. “Travailleurs civiques”, “Jeunesses de choc” nous verrons comment ces catégories ont été élaborées par l’historiographie vietnamienne pour organiser la guerre de réunification et lui conférer une certaine mémoire.

Quid des ethnies minoritaires prise dans l’enclume de l’histoire ? Nous reviendrons sur le cas du FULRO, mouvement armé de résistance montagnarde dont l’existence a bousculé les pouvoirs vietnamiens centraux au Nord comme au Sud. Finalement quelle est la voix des groupes sociaux les plus marginalisés au regard de l’histoire officielle et de la mémoire ?

Séance 6 : mercredi 6 novembre 2019 – salle R20 de l’ENS de Lyon

Lectures requises :

Marjolaine Fourton, “Les Subaltern Studies : principes fondateurs et postérité d’un projet historique”, Mémoires d’Indochine, 08/02/2016 : https://indomemoires.hypotheses.org/21436

Michelle Zancarini-Fournel, « À propos du “retard” de la réception en France des Subaltern Studies », Actuel Marx, 2012/1 (n° 51), p. 150-164.  URL : https://www.cairn.info/revue-actuel-marx-2012-1-page-150.htm

Exposé de Raphaël Louvet

Thomas Brisson, Décentrer l’Occident. Les intellectuels postcoloniaux, chinois, indiens et arabes, et la critique de la modernité, Paris, La Découverte, 2018. Présentation éditeur.

Image “à la une” : Suffragettes indiennes (Indian suffragettes on the Women’s Coronation Procession, London, 17th June 1911) © Heritage Images/Getty Images. Source : The New Woman’s Work: Past, Present, and Future

Ngô Bảo Châu : Phải bịt tai, bịt mắt lại mới không nhận thấy khí hậu đang thay đổi

[ndlr] La réaction du mathématicien vietnamien Ngô Bao Châu face à la submersion d’une grande partie du Sud Viêt-Nam en 2050. Source : page Facebook de l’auteur.

Tôi đã gần 50 tuổi, chủ yếu sống xa Việt Nam gần 30 năm nay. Tôi cảm nhận được rõ 30 năm nữa là như thế nào. Đó chỉ là lâu hơn ngày mai, tuần tới, tháng sau, năm sau một chút. Nó luôn xảy ra sớm hơn ta nghĩ. Khi nó xảy ra rồi thì ta chỉ còn cách tự hỏi ta đã làm gì với 30 năm.

Khi con tôi nói với tôi rằng nó sẽ không có con vì tương lai sẽ rất tồi tệ, tôi đã nghĩ rằng trong con mắt của trẻ vị thành niên, cuộc sống luôn có mầu bi kịch. Bây giờ tôi không nghĩ như thế nữa. Phải bịt tai, bịt mắt lại mới không nhận thấy khí hậu đang thay đổi, thiên nhiên đang thay đổi. Môi trường cho cuộc sống duy trì và nảy nở đang thay đổi. Và theo chiều hướng không tốt cho cuộc sống.

Cái viễn cảnh 30 năm toàn bộ các tỉnh miền tây nơi 20 triệu người đang sinh sống sẽ ngập dưới nước biển có làm cho ta thức tỉnh không? Đấy không chỉ là nội dung của một bài báo trên Nature mà là cái chúng ta nhìn thấy hàng ngày với nạn sụt lở ngày một trầm trọng ở đồng bằng sông Cửu Long.

Đã đến lúc hay chưa đặt yêu cầu môi trường lên như một trong những ưu tiên như một trong những ưu tiên cao nhất: Ưu tiên như để dành tiền để phòng xa chuyện sức khoẻ cho người thân, cho con cái đi học, có nhà cửa xe cộ tiện nghi, ưu tiên như có bảng cân đối kinh doanh ở chỗ làm, có tiền hàng tháng chảy vào tài khoản?

Đã đến lúc hay chưa điểm lại hành vi của chúng ta trong cuộc sống hàng ngày: Túi nilon, ống hút nhựa có cần cho cuộc sống của chúng ta hay không, chúng ta có cần nhiều quần áo giầy dép đến mức đấy hay không, chúng ta có cần tiêu thụ lượng thực phẩm có nguồn gốc động vật lớn như hiện nay hay không.

Tôi đã biết một cuộc sống không có túi nilon, ống hút nhựa, mỗi năm may ra có được một cái áo mới, một tháng được phân phối ba lạng thịt. Tôi không muốn quay lại cuộc sống đó nhưng tôi hiểu rằng đa số những tiện nghi mà tôi được hưởng là không cần thiết để duy trì cuộc sống của tôi và tôi cần sẵn sàng buông bỏ nếu cái giá cho tiện nghi của tôi chính là cuộc sống của thế hệ tương lai.

Đã đến lúc hay chưa điểm lại xem trong cuộc sống xã hội bao nhiêu phần thời gian và năng lượng chúng ta dành cho môi trường? Liệu có nên dành ít nhất 5% thời gian xã hội cho việc giữ gìn môi trường chung hay không. Bạn đã bao giờ có can đảm nhắc nhở một người không quen vừa xả rác vô ý thức hay chưa. Lần cuối cùng bạn trồng cây là khi nào?

Đã đến lúc hay chưa nhà nước, chính phủ phải đánh giá mức độ ảnh hưởng môi trường của các chính sách do mình đưa ra? Ví dụ như tăng trưởng nhiệt điện từ 10% trước 2010 đến 45% của tổng sản lượng điện có đúng không, có ảnh hưởng môi trường đến mức độ nào?

Nhà nước, chính phủ đã có chiến lược dài hạn đối phó với tình hình nước biển dâng, nước ngọt cạn ở đồng bằng sông Cửu Long hay chưa?

Bình Luận từ Facebook

Source : Bao Tiên Dân, 30/10/2019.

Illustration “à la une” : carte de la nouvelle projection de la montée des eaux dans le sud du Viêt-Nam © CNN

Le Sud du Viêt-Nam submergé en 2050 ?

[ndlr] Un article de la revue Nature revoit à la hausse l’impact de la montée de la mer sur les côtes et le risque de submersion de plusieurs grandes villes d’Asie. Dans cette perspective à horizon 2050, une grande partie du delta du Mékong disparaitrait sous les eaux. L’urgence climatique n’est pas un vain mot.

Scott A. Kulp1 & Benjamin H. Strauss, “New elevation data triple estimates of globalvulnerability to sea-level rise and coastalflooding”, Nature, 2019. https://doi.org/10.1038/s41467-019-12808-z

Denise Lu and Christopher Flavelle, “Rising Seas Will Erase More Cities by 2050, New Research Shows”, New York Times, 29/10/2019. Extrait :

L’impact sur le sud du Viêt-Nam, projection 2050 © NYT

Southern Vietnam could all but disappear.

The first map shows earlier expectations of submerged land by 2050. But the new outlook, the second map, indicates that the bottom part of the country will be underwater at high tide.

More than 20 million people in Vietnam, almost one-quarter of the population, live on land that will be inundated.

Much of Ho Chi Minh City, the nation’s economic center, would disappear with it, according to the research, which was produced by Climate Central, a science organization based in New Jersey, and published in the journal Nature Communications. The projections don’t account for future population growth or land lost to coastal erosion.

Source : NYT

La réponse de Mme Huynh Thi Lan Huong, directrice de l’Institut vietnamien de météorologie, d’hydrologie et du changement climatique : Mekong Delta extinction an extreme prediction: Vietnam expert, VnExpress, 02/11/2019.

MàJ 04/11/2019.

Camion charnier : les 39 victimes pourraient être vietnamiennes (Euro News)

[ndlr] Après la découverte près de Londres d’un camion réfrigéré contenant 39 cadavres (31 hommes et huit femmes), des questions surgissent sur leur nationalité et leur provenance. La blogosphère vietnamienne est sous le choc et pose une question : “Pourquoi des jeunes quittent encore aujourd’hui le Viêt-Nam, pays en paix ? Inquiétude chez les familles vietnamiennes dont les enfants sont partis clandestinement.