Archives par mot-clé : guerre du Viêt Nam

Nguyen Ky Nguyen : Saigon après 1975 – Une histoire oubliée [parution]

NguyenKyNguyen_SaigonAprès1975[ndlr] Paru en décembre 2013. Présentation de l’éditeur et aperçu sur Google Books.

L’auteur, né en 1959 à Saigon, a vécu sa jeunesse pendant la période la plus violente de la guerre, celle de l’offensive de 1972 aboutissant à La Conférence de Paris, jusqu’à la chute de Saigon le 30 avril 1975.

Ce livre nous parle de sa ville natale sous la nouvelle ère communiste, avec ses mutations, ses déportations, son épuration de la classe intellectuelle. Nguyen Ky nous livre des anecdotes de vie et dévoile à travers ses yeux d’adolescent les affrontements des adultes face à leur conscience devant les sentiments d’abandon et leur participation à la destruction de toute une jeunesse.

A la fin de la guerre, Nguyen Ky fut envoyé dans un camp de rééducation en automne 1975. C’est en mars 1977 qu’il put s’exiler en France où il réside depuis, exerçant à Bordeaux une carrière scientifique universitaire.

Il a publié en 2010 son premier volume autobiographique La mémoires des Âmes croisées (Éditions Baudelaire) qui retrace la vie de la jeunesse de Saigon entre 1972 et 1975.

* * *

Điểm yếu của điệp viên Phạm Xuân Ẩn [VietnamNet]

PhamXuanAn[ndlr] Entretien avec le Professeur Larry Berman sur « les points faibles » de l’espion vietnamien Pham Xuan An (1927-2006). A lire sur VietnamNet en complément de la biographie publiée en 2007 (Perfect Spy).

Một vài lần trong cuộc đời của một điệp viên, ông ấy đã cứu những người Mỹ và người Việt phía Cộng hòa, điển hình là trường hợp bác sĩ Trần Kim Tuyến. Đó là điểm yếu khiến ông ấy gặp rắc rối sau này.

LTS: Bản đầy đủ của cuốn sách với tựa đề khá dài « X6 – Điệp viên hoàn hảo – Cuộc đời hai mặt phi thường của Phạm Xuân Ẩn » đã gây được sự chú ý lớn tại Việt Nam và Mỹ. Như một hồi kí của điệp viên Phạm Xuân Ẩn dưới góc nhìn của nhà sử học danh tiếng Larry Berman, « X6 – Điệp viên hoàn hảo » đã giải mã khá nhiều cho người Mỹ về một người anh hùng của Việt Nam và vẫn đang là dấu hỏi của CIA đến tận bây giờ.

Sau khi sự kiện 11/9 xảy ra, người Mỹ rất quan tâm tới trường hợp của Phạm Xuân Ẩn và rất muốn biết cách nào ông đã xâm nhập sâu vào thế giới báo chí cao cấp Mỹ, lấy được những thông tin tối mật mà không hề bị lộ thân phận cho đến tận giờ phút cuối cùng.

Giáo sư Larry Berman tin rằng ông thật may mắn khi được Phạm Xuân Ẩn trao gửi những thông tin và tâm sự quý giá lúc cuối đời – dù Berman biết ông chỉ có được một phần trong rất nhiều những biến cố, suy tư trong cuộc đời Phạm Xuân Ẩn.

Ông chia sẻ suy nghĩ với Tuần Việt Nam.

Lire la suite : VietnamNet, 05/03/2014.

Lê Lan Anh : En terre ennemie + entretien avec l’auteure [2013]

LeLanAnh_EnTerreEnnemie[ndlr] Annonce de la traduction française du roman vietnamien Ở đất kẻ thù paru en 2007 au Viêt-Nam. Présentation de l’éditeur.

Le commandant James McClean, Jim, de la Marine américaine, est abattu au-dessus du Nord-Viêtnam. Blessé, il est gardé pendant vingt heures dans la maison de Monsieur Bi, et soigné par sa fille, Na. Le roman relate le parcours de ces trois personnages, et leur rencontre. Tout les sépare, la langue, la culture, la guerre. Mais la vie commune les oblige à des relations où le naturel affleure. Bi, plein de la haine dictée par l’hostilité de classe, a des gestes où perce sa nature humaine, vaine et compatissante.

Source : L’Harmattan

Texte original en ligne : Viet Nam Thu Quan (préface de Chu Lai)

 

Voir aussi dans la presse vietnamienne :

* * *

Post-Vietnam military herbicide exposures in UC-123 Agent Orange spray aircraft

[ndlr] La question de la toxicité sur le long terme de l’Agent orange est de nouveau d’actualité avec la publication d’une nouvelle étude scientifique publiée dans la revue Environmental Research. Résumé (article en accès réservé).

AgentOrange

Graphical abstract

During the Vietnam War, approximately 20 million gallons of herbicides, including ~10.5 million gallons of dioxin-contaminated Agent Orange, were sprayed by about 34 UC-123 aircraft subsequently used by the United States Air Force Reserves (~1971-1982) without decontamination. After many years without monitoring, tests revealed the presence of dioxin. All but three aircraft were smelted in 2009. Current Air Force and Department of Veterans Affairs policies stipulate that « dried residues » of chemical herbicides and dioxin in the post-Vietnam war use of the aircraft had not lead to meaningful exposures to flight crew and maintenance personnel, who are thus ineligible for Agent Orange-related benefits or medical examinations and treatment. We used three complementary approaches for modeling potential exposures to dioxin in these aircraft, based on the sparse monitoring data available, and found the body-burden for dermal-oral exposure for flight crew and maintainers exceeded existing guidelines. The surface wipe samples taken by the Air Force exceeded Army screening level guidelines. Two models show that the surface residues led to airborne contamination and dioxin dust adsorption. Thus inhalation, ingestion and skin absorption in aircrew and maintainers were likely to have occurred during post-Vietnam use of the aircraft. Current Air Force and Department of Veterans Affairs policies are not consistent with the available industrial hygiene measurements or with widely accepted models for semivolatile organic compounds like dioxin.

  • Ref. : Peter A. Lurker, Fred Berman, Richard W. Clapp, Jeanne Mager Stellman, « Post-Vietnam military herbicide exposures in UC-123 Agent Orange spray aircraft », Environmental Research, Volume 130, April 2014, Pages 34–42.

Source : Science Direct

Pour en soir plus :

Hadès, la mécanique orange [documentaire 2012]

[ndlr] Message de Richard Pottier.

NguyenThiVon_AgentOrange
Nguyen Thi Von, originaire de la province de Ninh Binh, partie en 1965 sur le front de guerre à l’âge de 16 ans. Engagée pour construire les premières portions de la Piste Ho Chi Minh.

L’Institut d’ethnologie de Strasbourg est fier de vous recommander cet excellent reportage sur les ravages de l’agent orange au Vietnam réalisé en 2012 (tournage en 2011), dont l’un des deux réalisateurs, Caroline Delerue, est actuellement étudiante de l’Université de Strasbourg (Licence d’ethnologie, enseignement à distance).

Hadès, la mécanique orange
(reportage sur les ravages de l’agent orange au Vietnam)

Film 26 mn de Caroline Delerue et Maël Lê-Hurand

Sélection aux Festivals:

  • Traces de vie, Clermont-Ferrand 2012
  • Film Nature et de l’environnement, Mûrs-Érigné 2012

Synopsis

Entre 1961 et 1971, l’armée américaine a procédé à des épandages massifs de défoliants sur le Vietnam, essentiellement de l’« agent orange » qui contenait de la dioxine, un produit chimique particulièrement toxique. Plus de 40 ans après, les conséquences sont toujours terribles pour la population et l’environnement.

Le Viêt-Nam est aujourd’hui un pays en plein boom économique. Au-delà des paysages idylliques et des motos qui envahissent les villes, il y a l’envers du décor et le passé qui ressurgit. Ce film nous plonge dans l’univers de ces victimes, l’exclusion sociale qui en découle et la situation du handicap dans le pays.

Portrait d’une génération qui n’a pas connu la guerre mais qui en subit encore les conséquences. (enquête et tournage effectués en 2011).

Réalisation / Image : Caroline Delerue et Maël Lê-Hurand
Montage : Mauro Bellanova
Post-production : Caroline Delerue
Son / Photo : Fabien Jouanique

Année de production : 2012

Durée : 26 mn

Nguyễn Thị Mai Hoa : Giúp đỡ quân sự của Liên Xô cho Việt Nam những năm chống chiến tranh phá hoại (1965-1972)

Soldats de la défense aérienne nord-vietnamienne dzavnt une rampe de missile soviétique SA-2  (cliquez pour agrandir)
Soldats de la défense aérienne nord-vietnamienne devant une rampe de missile soviétique SA-2 (cliquez pour agrandir)
© U.S. Air Force photo

[ndlr] Signalement d’un article intéressant et détaillé sur l’aide militaire soviétique à la République Démocratique du Viêt-Nam (Nord Viêt-Nam) entre 1965 et 1972.

Tiến hành kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, trong cuộc đối đầu lịch sử với một đối phương mạnh hơn gấp nhiều lần, có tiềm lực kinh tế, quân sự vượt trội, Việt Nam luôn nhận được sự đồng tình, cổ vũ của các lực lượng khác nhautrên thế giới. Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ không tách rời sự ủng hộ quốc tế to lớn, trong đó có sự giúp đỡ của Liên Xô – quốc gia có nền công nghiệp quốc phòng hùng mạnh với những vũ khí chiến lược tối tân, hiện đại. Viện trợ quân sự toàn diện của Liên Xô, nhất là vào những thời điểm quan trọng của cuộc kháng chiến, đã tăng cường và tạo ra sức mạnh đáng kể cho Quân đội nhân dân Việt Nam.

1. Quyết định tăng cường viện trợ cho Việt Nam

Từ giữa những năm 60 (XX), ở Đông Nam Á diễn ra những thay đổi nhanh chóng. Mỹ tăng cường sự hiện diện, củng cố quyền lực trong khu vực, đẩy mạnh hỗ trợ các nước Đông Nam Á chống lại “nguy cơ của chủ nghĩa Cộng sản”. Trung Quốc – đối thủ cạnh tranh của Liên Xô, một mặt, vừa tiếp tục có thái độ thù địch với Liên Xô, vừa « tìm kiếm quan hệ với Washington để cân bằng địa vị với Liên Xô”[1], đẩy nhanh hòa hoãn với Mỹ; mặt khác, tích cực giúp đỡ Việt Nam chống Mỹ, thông qua Việt Nam mở rộng ảnh hưởng đối với các nước Đông Nam Á. Những sự kiện nêu trên minh chứng cho vị trí địa – chiến lược, địa – chính trị và địa – quân sự quan trọng của Đông Nam Á nói riêng, châu Á nói chung và tác động, ảnh hưởng, buộc Liên Xô phải nhìn nhận, cân nhắc lại quan hệ với khu vực này, khởi động lại chính sách châu Á. Trên con đường khẳng định vị thế, tham gia vào các vấn đề của khu vực, Việt Nam – quốc gia « điểm nóng » là sự lựa chọn thích hợp, « một kênh quan trọng giúp Liên Xô có thể thâm nhập vào Đông Nam Á, cô lập, ngăn chặn chiến lược mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc, không rơi vào thế yếu một khi Trung Quốc hòa hoãn với Hoa Kỳ »[2]. Chuyến thăm của Đoàn đại biểu Liên bang CHXHCN Xô-viết do Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô A.N. Kosygin dẫn đầu đến Việt Nam vào tháng 2-1965 là dấu mốc quan trọng, mở ra bước ngoặt trong quan hệ Việt – Xô với cam kết giúp đỡ toàn diện, cung cấp vũ khí củng cố khả năng phòng thủ của Việt Nam, chống lại sự tấn công bằng không lực của Mỹ. Đó là lựa chọn – như phân tích của Cục tình báo Trung ương Hoa Kỳ, « đảm bảo cho sự có mặt và ảnh hưởng lâu dài của Liên Xô ở Việt Nam (…). Đó cũng là cách Liên Xô giúp đỡ Việt Nam cộng sản chiến thắng – một chiến thắng không gắn với và khuyếch trương uy tín, thanh thế của Trung Quốc »[3].

Lire la suite : Van Hoa Nghe An, 13/02/2014.

  • Dernière parution : Nguyễn Thị Mai Hoa, Các nước xã hội chủ nghĩa ủng hộ Việt Nam chống Mỹ, cứu nước, Hà Nội, Nxb. Chính trị quốc gia – Sự thật, 2013.

A propos de Nick Turse : nombre des victimes civiles et militaires des guerres du Viêt-Nam

[FG] Ce billet poursuit la discussion engagée avec Quang Guang (Les Cahiers du Nem) sur le décompte des 3,8 M. de morts pendant les guerres du Viêt-Nam. A ma question posée à Quang sur le décompte des morts qu’il proposait dans son commentaire pour chacune des périodes :

  • Sur la période 1955 à 1964, la moyenne annuelle des pertes est de 130.000 soit 1,3 million.
  • Sur la période 1965 à 1974 on a 170.000 morts par année en moyenne soit 1,7 million.
  • Sur la période 1975-1984 près 81.000 de morts par an soit 810.000.

Je vous livre sa réponse argumentée (publiée avec son autorisation) :

* * *

Ci-après est décrite la manière dont j’ai essayé de recouper les sources :

Je suis d’abord parti d’une note du livre de Nick Turse :

Pages 30-31 [1] : “In recent years, careful surveys, analyses, and official estimates have consistently pointed toward a significantly higher number of civilian deaths.36 The most sophisticated analysis yet of wartime mortality in Vietnam, a 2008 study by researchers from Harvard Medical School and the Institute for Health Metrics and Evaluation at the University of Washington, suggested that a reasonable estimate might be 3.8 million violent war deaths, combatant and civilian.37 »

  • 37. Obermeyer, Murray, and Gakidou, “Fifty Years of Violent War Deaths.”

J’ai ensuite consulté l’étude citée dans la note. Il faut accéder au lien suivant pour avoir accès à l’article complet et non abrégé :

BMJ_ViolentWarDeaths_Vietnam
© BMJ

Cliquez sur l’image pour l’agrandir

Le tableau ci-dessus indique  une moyenne annuelle par décennie du  nombre de victimes ce qui m’a permis de calculer le découpage que je vous ai envoyé.

131×10 + 170×10 + 81×10 = 3.820.000 ce qui cadre bien avec le chiffre donné en introduction de l’article du BMJ :

« From 1955 to 2002, data from the surveys indicated an estimated 5.4 million violent war deaths (95%confidence interval 3.0 to 8.7 million) in 13 countries, ranging from 7000 in the Democratic Republic of Congo to 3.8 million in Vietnam. »

Je me permets de copier coller ici  votre commentaire :

« Pour la dernière période le nombre des morts ne correspond plus à la guerre civile vietnamienne (Nord-Sud) mais à la guerre contre le Cambodge et la Chine. On ne peut donc l’additionner avec la précédente période pour donner 2,1 M. de morts. »

Mr. Turse semble avoir inclus cette période dans sa citation puisqu’il avance le chiffre global de 3.8 millions. Il ne décrit pas de raison particulière pour l’expliquer dans son ouvrage.

Ceci dit, faut-il exclure en totalité les données de la période 1975 -1984 ? Cette  période ne  recoupe-t-elle pas les derniers mois de la guerre ? Et le graphique suivant montre que le pic de victimes a bien lieu en 1975.

BMJ_ViolentWarDeaths_Vietnam_SriLanka
© BMJ

Cliquez sur l’image pour l’agrandir

Je ne sais pas s’il existe en ligne une version détaillée de l’étude du BMJ qui indiquerait le lieu et la cause des décès. Est-ce que les victimes post-1975 (prisonniers des camps de rééducation, boat people, insurrection sud-vietnamienne nationaliste) peuvent être comptabilisées en tant que décès liés à la guerre du Vietnam ?

La période 1955-1963 est pour moi la plus intrigante, elle comptabilise 77% du nombre de victimes de la décennie suivante qui verra pourtant le déclenchement de la guerre totale…

Quang Guang

[1] [ndlr] Dans la première édition américaine (hardback) de cet ouvrage, l’extrait cité se trouvent aux pp. 12-13. Réf. Nick Turse, Kill anything that moves. The real American war in Vietnam, New York, Henry Holt and Company, Metropolitan Books, 2013. Quang Guang s’appuie ici sur la version électronique de l’ouvrage.