Archives par mot-clé : 30 avril 1975

Bản lên tiếng của các tổ chức xã hội dân sự độc lập tại Việt Nam – nhân kỷ niệm 40 năm biến cố 30-04-1975

[ndlr] Déclaration des organisations de la société civile à l’occasion de la commémoration du 30 avril 1975. Une charge sans concession contre le totalitarisme vietnamien et un document à valeur de source historique.

Lich30-04-1975

Bản lên tiếng của các tổ chức xã hội dân sự độc lập tại VN – nhân kỷ niệm 40 năm biến cố 30-04-1975

Kính thưa toàn thể Đồng bào Việt Nam trong và ngoài nước.

Kính thưa các chính phủ dân chủ và các cơ quan nhân quyền quốc tế. 

Cách đây đúng 40 năm, ngày 30-04-1975, kết thúc cuộc chiến huynh đệ tương tàn giữa hai miền Nam Bắc với bao tang thương đổ vỡ, chôn vùi một chính thể dù còn bất toàn nhưng vẫn có tự do no ấm, và mở đầu cho việc áp đặt chế độ cộng sản lên toàn thể đất Việt.

Nhìn lại những gì mà đảng và nhà cầm quyền Cộng sản đã làm trên đất nước VN từ sau ngày bi thảm và tang thương đó đến hiện tại, chúng tôi, các tổ chức xã hội dân sự độc lập trong nước, nhận định rằng đây là 40 năm áp đặt chế độ toàn trị và 40 năm tiêu diệt ý thức con người.

1- 40 năm áp đặt chế độ toàn trị.

Khác hẳn mọi chế độ độc tài trong lịch sử nhân loại (phát xít, quân phiệt, tài phiệt, giáo phiệt…) vốn chỉ chú trọng tới một hai khía cạnh của quốc gia xã hội, chế độ CSVN – như mọi chế độ CS khác – đều mang tính toàn trị, nghĩa là muốn quản lý hết mọi phương diện của đời sống xã hội lẫn cá nhân, từ vật chất đến tinh thần…

a- Toàn trị chính trị:

Đảng CSVN luôn muốn chỉ duy mình cai trị đất nước, không chấp nhận đảng đối lập. Nên sau khi chiến thắng, họ lập tức giam nhốt nhiều năm mọi quân, cán, chính của chế độ cũ và đảng viên các đảng phi Cộng sản; tiếp đến tiêu diệt gọn các nhóm phục quốc bắt đầu xuất hiện rồi còn tạo ra những tổ chức kháng chiến giả hòng gài bẫy người yêu nước. Để chính danh hóa và hợp pháp hóa quyền cai trị độc hữu của mình, Hiến pháp 1980, qua điều 4 (và các HP sau đó cũng vậy), khẳng định đảng CS là lực lượng duy nhất lãnh đạo nhà nước và xã hội. Từ 1975 đến nay, các cá nhân hay tổ chức đòi đa nguyên đa đảng đều bị trấn áp tàn bạo. Tam quyền phân lập biến thành tam quyền phân công dưới sự chỉ đạo của đảng. Nhưng để tránh mang tiếng đàn áp chính trị, CS gọi các “tội chính trị” là tội hình sự, và dùng các điều 79, 88 và 258 Bộ luật Hình sự để trừng phạt “tội” này.

Hậu quả: toàn dân (trừ đảng viên) mất hết mọi quyền chính trị và dân sự, không thể tự chọn người lãnh đạo đất nước, cũng không thể tham gia quốc sự qua việc ứng cử vào quốc hội hay các hội đồng nhân dân. Bầu khí chính trị ngột ngạt, tù nhân chính trị đông đảo (theo thống kê mới nhất, hiện còn 105 tù nhân lương tâm), mọi đảng chính trị bị cấm tiệt. Và sự toàn trị chính trị này cũng là nguyên nhân gây ra các hậu quả kế tiếp.

b- Toàn trị kinh tế:

Năm 1976, Bộ Chính trị ra Nghị quyết 254 xoá bỏ giai cấp tư sản mại bản, tiến hành cải tạo công thương nghiệp tư bản tư doanh miền Nam, phá tan một nền kinh tế trù phú. Song song, đảng đuổi hàng vạn thị dân vùng chế độ cũ đi kinh tế mới để cướp đất cướp nhà. Hậu quả là đất nước đứng bên bờ vực thẳm phá sản, khiến năm 1986 đảng phải đề ra chính sách “Đổi mới”, cải cách kinh tế theo phương thức thị trường. Đời sống vật chất của dân phần nào nên dễ thở, nhưng đảng lại nhân cơ hội hóa thân thành tư bản đỏ. Nên HP 1992 (đ. 17-18) và Luật đất đai 1993 đưa ra khái niệm quái đản: “Mọi tài nguyên đất nước đều thuộc sở hữu toàn dân, do nhà nước thống nhất quản lý”. Quyền tư hữu đất đai bị bãi bỏ; người dân trở thành kẻ đi thuê của nhà nước, đang khi nhiều đảng viên sở hữu hàng trăm héc-ta ruộng vườn. CSVN đưa thêm khái niệm quái đản thứ 2: “Kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa” (mà cho tới nay chẳng ai có thể hình dung ra sao) với kinh tế nhà nước làm chủ đạo (HP 1992, đ. 15 và HP 2013, điều 51). Nhiều tổng công ty và đại tập đoàn được thành lập do đảng viên và thân thuộc nắm giữ nhưng rốt cuộc chỉ tham nhũng và thua lỗ, làm thiệt hại ngân sách quốc gia hàng vạn thậm chí hàng triệu tỷ đồng.

Hậu quả: sau 4 thập niên hòa bình, lợi tức đầu người VN năm 2014 chỉ là 1.028 USD (so với Singapore cùng khởi điểm thoát ách thuộc địa: 36.897 USD). Năng lực cạnh tranh của VN hiện đứng chót ASEAN. Mấy trăm ngàn doanh nghiệp tư phá sản. Nhà nước đi vay để trả lãi nợ công 3 tháng 1 tỷ đô; bình quân đầu người từ già đến trẻ phải gánh 1.000 đô nợ… Dân oan lên tới hàng triệu người, dở sống dở chết. Công nhân cũng hàng triệu người bị bóc lột tận xương tủy!

c- Toàn trị văn hóa:

Ngay sau khi toàn thắng, CS tịch thu phá hủy mọi sách văn học, nghệ thuật, lịch sử của VNCH, bỏ tù vô số văn nhân nghệ sĩ. Nhiều nhà văn phản kháng từng phục vụ chế độ cũng bị đọa đày. Mọi ngành văn học nghệ thuật đều phải đề cao chủ nghĩa, chế độ và đảng CS.

Toàn trị văn hóa đặc biệt thực thi trên lãnh vực giáo dục đại chúng và giáo dục học đường. CS cấm hẳn báo chí tư nhân, nắm hết báo chí các loại, dùng chúng không như phương tiện thông tin đơn thuần mà như công cụ tuyên truyền nhồi sọ công chúng, hướng dẫn lèo lái công luận, bắt nhân dân chỉ biết nói, nghĩ và làm theo mệnh lệnh của đảng. CS cũng tạo ra một đám “trí nô ký sinh” có học vị cao nhưng chỉ biết gian trá và ngụy biện để luôn bênh vực đảng. Tất cả chỉ nhằm cho nhân dân thấy đảng là thần công lý và nguồn sự thật. Giáo dục học đường bị chính trị hóa. Mọi hiệu trưởng đều là đảng viên, triết lý giáo dục là học thuyết Mác Lê và tư tưởng Hồ, không đào tạo giới trẻ thành công dân tự do và trách nhiệm cho đất nước nhưng thành thần dân tùng phục đảng và công cụ phục vụ đảng. Toàn trị văn hóa còn thực hiện qua việc đàn áp tôn giáo bằng bạo lực vũ khí và bạo lực hành chánh (sách nhiễu, cấm cản, bỏ tù, cướp bóc, phá hoại) nhằm ngăn chận các giáo hội đưa vào quần chúng giáo lý đầy tính giải thoát và văn hóa đậm chất nhân bản của mình, ngõ hầu thuyết duy vật vô thần độc tôn thống trị.

Hậu quả: VN nay không có những tác phẩm văn chương, nghệ thuật giá trị; thành tựu khoa học (phát minh sáng kiến) hiếm hoi; trình độ học sinh, sinh viên, chuyên gia thấp kém. Cơ sở giáo dục thiếu thốn và bệ rạc; đạo đức học đường sa sút từ thầy đến trò, đầy bạo hành và gian dối; đạo đức xã hội xuống cấp trầm trọng: dửng dưng, bóc lột, giành giật, lừa đảo nhau; hối lộ tham nhũng, mua quan bán chức là chuyện bình thường; mê tín dị đoan, buôn thần bán thánh, lễ hội nhếch nhác xuất hiện khắp nơi; người ta tự ru ngủ với những kỷ lục lớn, thành tích ảo.

d- Toàn trị xã hội:

Quyết không để lọt thành phần nào, giai tầng nào trong xã hội, CS tạo ra Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để quy tụ trong đó mọi tổ chức chính trị, kinh tế, dân sự. Mặt trận này hiện có 44 đoàn thể thành viên. Tất cả dưới sự chỉ đạo của đảng, thành phần lãnh đạo là người của đảng, nhắm mục đích tối cao: bảo vệ sự cai trị độc đoán và lâu dài của đảng. Và để việc toàn trị xã hội được bảo đảm, CS biến các lực lượng trong đất nước thành công cụ: quốc hội, tòa án, chính quyền, công an, tôn giáo quốc doanh. Quốc hội biến ý đảng thành lòng dân, xây dựng luật để bắt dân theo ý đảng. Chính quyền dùng nền hành chánh buộc dân tuân hành chính sách đường lối của đảng. Tòa án cấu kết với công tố và điều tra để khiến công lý luôn đứng về phía đảng. Công an làm thanh gươm bảo vệ đảng, không để thằng dân nào động tới quyền lực đảng. Tôn giáo quốc doanh dạy tín đồ luôn vâng lời đảng.

Hậu quả: toàn thể xã hội sống co ro dưới sự dòm ngó, theo dõi, kiểm soát của tai mắt đảng (MTTQ), chẳng còn ai dám bày tỏ ý kiến và tình cảm cách chân thật. Dân kiện người của đảng thì nắm chắc phần thua. Lấy cớ bảo vệ đảng, công an dân phòng đối xử với dân cách vô luật: sách nhiễu, hành hung, đàn áp. Ba năm nay, hơn 260 người chết đang khi bị tạm giam. Hành xử bạo lực của công an gieo giữa xã hội thói quen bạo lực. Người dân hiện chẳng được luật pháp che chở!

2- 40 năm tiêu diệt ý thức con người

Hồ Chí Minh từng nói: “Muốn xây dựng CNXH, trước hết cần có những con người XHCN”. Thực tế, câu đó có nghĩa: “Đảng muốn xây dựng thể chế độc tài toàn trị, phải có những con người bị tiêu diệt ý thức, lương tâm nhưng lại có vai trò trong xã hội trước đã”. Và đó là điều CSVN miệt mài thực hiện 40 năm qua.

 a- Tiêu diệt ý thức đại diện quốc dân nơi thành viên Quốc hội: 

Không do dân bầu nhưng do đảng cử, họ hầu như luôn “nhất trí cao” trước ý muốn của đảng. Từ công hàm Phạm Văn Đồng (1958), qua hai hiệp định lãnh thổ và lãnh hải (1999 và 2000), đến chuyện khai thác bauxite (2007), cuộc xây dựng Hiến pháp mới (2013)… Quốc hội chẳng hề đứng về phía nhân dân mà tìm hiểu, chất vấn, phản biện hoặc kiểm soát, theo dõi, nhất nhất để cho Bộ chính trị và Trung ương đảng mặc sức tung hoành, dù bất lợi cho dân và hiểm nguy cho nước.

b- Tiêu diệt ý thức phục vụ công chúng nơi nhân viên công quyền: 

Được đảng bộ trung ương hay địa phương đặt để chứ không do dân trao quyền, họ luôn cư xử như trời con lãnh chúa, hống hách khinh người, lo tích trữ của hơn phục vụ dân. Bằng chứng: xây cơ ngơi đồ sộ, ăn chặn tiền kẻ nghèo, mặc kệ dân khiếu kiện, đánh phá cướp bóc các tôn giáo, cho Tàu cộng thuê những vùng đất chiến lược làm cảng thương mại, khu du lịch, phố thị thôn làng.

c- Tiêu diệt ý thức tôn trọng và bảo vệ dân nơi lực lượng công an: 

Tự coi như lực lượng bảo vệ đảng, thề tuyệt đối trung thành với đảng, công an trở thành công cụ đàn áp dân oan và giáo oan đòi công lý nhân quyền, “lực lượng đối thọi” với các nhà dân chủ cất tiếng đòi tự do; kẻ hỗ trợ cho công tố và thẩm phán trong các phiên tòa chính trị; nỗi kinh hoàng cho ai bị bắt về đồn do «vi phạm» lớn nhỏ: bị đánh đập dã man, tra tấn đến chết rồi bị vu cáo là “tự tử”!

d- Tiêu diệt ý thức bảo vệ Tổ quốc nơi hàng ngũ quân đội: 

“Trung với đảng” thay vì “Trung với nước hiếu với dân”, được tự do kinh tài, quân đội trở thành công cụ của đảng, chỉ lo làm giàu (hàng tướng lãnh đạo nắm vô số công ty lớn nhỏ), lơ là bổn phận bảo vệ Tổ quốc đồng bào, bỏ mặc ngư dân cho Tàu cộng sách nhiễu, cướp bóc, tàn sát, có khi còn tham gia đàn áp dân lành. Dẫu từng oai hùng chiến đấu năm 1979 hay anh dũng tử trận năm 1988, quân đội xét chung nay hoàn toàn bị khống chế bởi những tay sai Bắc triều trong Bộ chính trị hay Bộ quốc phòng.

e- Tiêu diệt ý thức bảo vệ công lý nơi giới luật sư, công tố, quan tòa:

Công an điều tra có khi dùng lường gạt hoặc tra tấn để thẩm vấn, công tố (kiểm sát) với điều tra một lòng một dạ, luật sư nhiều lúc chỉ đứng ra xin khoan hồng, thẩm phán thường có những «bản án bỏ túi» do trên định sẵn. Điều tra, công tố và quan tòa ăn hối lộ là chuyện bình thường, nhiều án oan thậm chí án oan tử hình đã được tuyên nhanh nhưng chậm xét lại. Nói chung, bộ máy tòa án hoạt động vì tiền hoặc vì đảng.

f- Tiêu diệt ý thức thương xót bệnh nhân nơi giới y sĩ: 

Bỏ mặc những ca cấp cứu chưa nộp tiền, khám bệnh một cách chớp nhoáng qua loa, đòi bệnh nhân hối lộ mới săn sóc tốt, cung cấp thuốc quá hạn hay dổm giả, dùng một kết quả xét nghiệm cho cả trăm bệnh nhân, ăn hoa hồng quá độ khiến giá y dược lên tận trời, ưu tiên săn sóc cho đảng viên cán bộ, coi rẻ những ai dùng thẻ bảo hiểm y tế. Nhiều trường hợp bị người nhà bệnh nhân hành hung do thói vô trách nhiệm.

g- Tiêu diệt ý thức làm chứng cho sự thật và lẽ phải nơi giới tu hành: 

Lý luận mình không muốn dính vào chính trị, vô số chức sắc chỉ lo xây dựng điện thờ nguy nga, tổ chức lễ hội rầm rộ, ra ngoại quốc quyên thật nhiều tiền, mà hoàn toàn dửng dưng trước cảnh đồng bào bị đàn áp, xã hội bị băng hoại, tổ quốc bị lâm nguy… Đôi lúc họ chỉ lên tiếng về các nguyên tắc luân lý chung chung (an toàn hơn) chứ không can thiệp vào những trường hợp bất công cụ thể (dễ gặp nguy hiểm).

h- Tiêu diệt ý thức lương sư hưng quốc nơi giới thầy giáo: 

Vô số giáo viên thiếu tư cách, thiếu khả năng (“đứng nhầm lớp”), vô số vụ việc thầy bạo hành trò, đổi tình lấy điểm, bắt nữ sinh làm điếm, bỏ mặc trò cho công an hành hạ; có khi cấm học trò mình biểu tình yêu nước chống Trung Quốc xâm lược. Rồi còn nạn dạy thêm để làm giàu và cho điểm giả để lấy thành tích. Từ đó, sinh ra hậu quả khủng khiếp là sự ngây thơ, chân thật, hiền lành nơi học sinh cũng bị tiêu tùng mất hẳn.

Kết luận: 

Nhìn lại 40 năm qua, ai cũng thấy chưa thời nào trong lịch sử Đất nước, lại có một “chính quyền”, “chính đảng” hành xử như một lực lượng ngoại nhập đến thế, chỉ biết kiểm soát, khống chế mọi lãnh vực của đời sống xã hội và con người cách tinh vi và chặt chẽ, với gian dối và bạo hành, để củng cố quyền lực và thâu tóm quyền lợi. Quyền lực và quyền lợi cho mình, cho thân thuộc, cho phe cánh, đang lúc dân chúng trở thành kẻ bị bóc lột, đời sống nheo nhóc, mạng sống bị coi rẻ như súc vật. “Chính quyền” và “chính đảng” này -do điều hành thất bại mọi mặt và bị Tàu cộng khống chế mọi bề- đang rắp tâm bán nước, sáp nhập VN vào Trung Hoa như một tỉnh lẻ. Chưa thời nào trong lịch sử Đất nước, lại có một dân tộc, một xã hội bị lãnh đạo chính trị coi như con cái để dạy dỗ, con ở để bóc lột, con tin để đem trao đổi đến thế; bị lực lượng cầm quyền không những gây khốn đốn cho cuộc sống về mặt kinh tế, an ninh, môi trường, mà còn gây băng hoại cho nhân cách về mặt ý thức, ý chí và lương tâm.

Nhưng không, hồn thiêng sông núi, tinh thần dân tộc, ý chí bất khuất của giống nòi đang dâng lên trong lòng hàng triệu con dân Việt khao khát tự do, sáng ngời ý thức trách nhiệm với vận mệnh Tổ quốc, nung nấu ý chí và quyết tâm hành động muôn người như một để bằng mọi cách – với sự trợ lực của Đồng bào hải ngoại – tiêu diệt chủ nghĩa cộng sản đầu độc tâm trí, giải thể chế độ cộng sản tàn hại xã hội và hất cẳng chính đảng cộng sản đã dồn Dân tộc đến bước đường cùng, hầu xây dựng lại một đất nước tràn ngập chân lý, công bình, tình thương và tự do. 40 năm dưới ách độc tài toàn trị này đã quá đủ!!!

Làm tại Việt Nam ngày 25-04-2015

 

Các tổ chức xã hội dân sự đồng ký tên

1- Giáo hội Liên hữu Lutheran VN-HK. Đại diện: Mục sư Nguyễn Hoàng Hoa.

2- Giáo hội PGHH Thuần túy. Đại diện: Cụ Lê Quang Liêm.

3- Giáo hội PGHH Thành phố Cần Thơ. Đại diện: Bà Nguyễn Thị Ngọc Lan.

4- Hội Ái hữu Tù nhân Chính trị và Tôn giáo Việt Nam. Đại diện: Ông Nguyễn Bắc Truyển.

5- Hội Anh em Dân chủ. Đại diện: Mục sư Nguyễn Trung Tôn.

6- Hội Bảo vệ Quyền Tự do tôn giáo. Đại diện: Cô Hà Thị Vân

7- Hội Bầu bí Tương thân. Đại diện: Ông Nguyễn Lê Hùng.

8- Hội Cựu Tù nhân Lương tâm. Đại diện: Bác sĩ Nguyễn Đan Quế, Linh mục Phan Văn Lợi.

9- Hội Phụ nữ Nhân quyền Việt Nam: Đại diện: Các bà Trần Thị Hài, Trần Thị Nga, Huỳnh Thục Vy

10- Hội thánh Tin lành Chuồng Bò. Đại diện: Mục sư Nguyễn Mạnh Hùng.

11- Khối Nhơn Sanh Đạo Cao Đài. Đại diện: Các Chánh trị sự Hứa Phi, Nguyễn Kim Lân, Nguyễn Bạch Phụng.

12- Khối Tự do Dân chủ 8406. Đại diện: Nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa

13- Nhóm Bảo vệ Tôn giáo và Sắc tộc. Đại diện: Ông Huỳnh Trọng Hiếu.

14- Nhóm Linh mục Nguyễn Kim Điền. Đại diện: Linh mục Nguyễn Hữu Giải

15- Phòng Công lý Hòa bình DCCT Sài Gòn. Đại diện: Linh mục Đinh Hữu Thoại.

16- Phong trào Liên đới Dân oan Tranh đấu. Đại diện: Bà Trần Ngọc Anh.

17- Tăng đoàn Giáo hội PGVN Thống nhất. Đại diện: Hòa thượng Thích Không Tánh.

Source : Dan Lam Bao, 26/04/2015 / Blog Anh Ba Sàm

A chacun sa mémoire : Viêt-Nam / Canada, illustration d’une petite guerre des mémoires

Un nouveau test pour une (improbable) réconciliation nationale officielle a été offert par la récente tension diplomatique entre la République Socialiste du Viêt-Nam (RSVN) et le Canada autour de la date anniversaire du 30 avril 1975. Alors que certaines voix officielles au plus haut niveau de l’Etat communiste vietnamien (cf. Vo Van Kiet en 2005) considéraient avec sérieux les différentes perceptions de cette journée historique d’avril 1975 au sein de la population vietnamienne, le discours actuel montre des signes de raidissement. Bref rappel des faits et vérification dans quelques jours.

Un sénateur engagé

NgoThanhHai_CanadaSenatorLe 6 septembre 2012, Ngo Thanh Hai, un homme politique canadien d’origine vietnamienne affilié au Parti Conservateur du Canada était nommé sénateur [1]. Il devenait ainsi le premier sénateur d’origine vietnamienne à accéder à ce poste de responsabilités au sein de la chambre haute du Parlement canadien ladite “Chambre Rouge” (Red Chamber). Né en 1947, Ngo Thanh Hai était officier de l’ARVN et un ancien attaché diplomatique de la République du Viêt-Nam [2]. Il avait vingt-huit ans en 1975 lorsqu’il quitta son pays. Âgé aujourd’hui de 68 ans, il doit conserver ses fonctions de sénateur jusqu’à l’âge de 75 ans [3]. Avant d’accéder à ce poste, Ngo Thanh Hai exerça plusieurs fonctions au sein de l’administration gouvernementale canadienne à Ottawa notamment comme Juge de la citoyenneté en 2007 ou au ministère de la Citoyenneté, de l’Immigration et du Multiculturalisme [4].

Alliance-for-Democracy-in-Vietnam_logoPolitiquement affilié au centre-droit, il fut Président de l’association de la Communauté Vietnamienne d’Ottawa et investi dans la défense des droits démocratiques. Ngo Thanh Hai est actuellement le président de l’Alliance pour la Démocratie au Viêt-Nam (Lien Minh Dan Chu Viet Nam), une organisation pro-démocratique comme son nom l’indique, créée par le professeur Nguyen Ngoc Huy en 1980. Il fut également un des cofondateurs en 1979 avec David Kilgour du Comité International pour un Viêt Nam Libre (CIVL), une organisation anticommuniste visant à promouvoir sur le plan international le lutte pour la démocratie au Viêt-Nam. Depuis 1975, Ngo Thanh Hai se fit régulièrement l’ardent défenseur d’une transition démocratique au Viêt-Nam et d’une sortie du communisme en proposant des avancées concrètes (indépendance de la presse, élections libres, multipartisme…) comme par exemple lors de son discours du 24 août 2013 à Toronto [5].

Il prit souvent position contre la répression politique des dissidents [6]. Autant dire qu’il représente pour les autorités de Hanoi une opposition au régime communiste au sein du Viêt-Nam transnational que ces mêmes autorités entendent contrôler politiquement à distance. Ngo Thanh Hai possède ce double profil d’homme politique canadien et de militant démocratique vietnamien. Il est l’incarnation des possibilités d’ascension sociale des anciens réfugiés ou descendants de réfugiés présents dans les sociétés multiculturelles des États-Unis, du Canada ou d’Australie où le communautarisme est une expression familière du vivre ensemble.

Une loi mémorielle

Lich30-04-1975Le 10 avril 2014, le sénateur Ngo Thanh Hai fit une importante proposition de loi en faveur des réfugiés vietnamiens installés au Canada [7]. Le projet de loi S-219, initialement intitulé « Black April Day Bill » puis « Journey for Freedom Day / Journée du Parcours vers la liberté », visait à faire de la journée du 30 avril une date officielle de commémoration pour l’ensemble des réfugiés vietnamiens du Canada.

Quatre raisons poussèrent Ngo Thanh Hai à proposer la loi S-2019.

  • Commémorer l’exode des réfugiés vietnamiens qui ont quitté le Viêt-Nam après la chute de Saigon
  • Remercier le gouvernement canadien d’avoir accueilli 80.000 de ces réfugiés
  • Se remémorer du sacrifice en mer de plus 250.000 boat people
  • Rappeler les objectifs politiques de la fuite : pour la liberté, les droits de l’homme et la démocratie et non pour des raisons économiques [8].

En janvier 2015, il mena une active campagne auprès de ses compatriotes en français et en anglais pour gagner leur soutien et faire du lobbying auprès des députés [9].

Les autorités communistes vietnamiennes tentèrent sans succès de faire pression pour provoquer l’abandon du projet. Cependant, le nom du projet fut modifié en « Journey to Freedom Day » atténuant ainsi la référence négative directe au 30 avril 1975 et permettant aux citoyens canadiens de mieux saisir le sens de cette loi. Le 8 décembre 2014, la loi était adoptée au Sénat avec 45 voix en sa faveur, 4 contre et 14 abstentions [10]. Dernière étape clé de sa validation, le 22 avril 2015 à 19h15 heure d’Ottawa la loi fut entérinée par le parlement canadien [11]. Si les parlementaires canadiens se félicitèrent de cet événement [12], quelques heures plus tard, la réaction de la RSVN se fit entendre dans toute la presse officielle et l’ambassadeur canadien au Viêt-Nam fut convoqué le 24 avril pour se voir signifier les sévères réprimandes de Hanoi [13].

Le projet de loi du sénateur Ngo Thanh Hai provoqua de nombreuses réactions jusqu’à trouver des détracteurs au sein même de la communauté exilée sous la forme d’un anticommunisme virulent, paranoïaque et contre productif. Outre la pression du gouvernement de la RSVN pour faire capoter le projet, quelques activistes se firent entendre dans la communauté vietnamienne aux États-Unis pour dénoncer un projet jugé « pro-Hanoi » favorisant une déformation de sens de la journée du « ressentiment national » (Quốc Hận) et se faisant le relais d’une « réconciliation », jugée inégale et dangereuse, placée sous l’égide des communistes [14]. En outre, lors des actions militaires chinoises en Mer de Chine, il était reproché en 2012 à Ngo Thanh Hai et à son organisation pro-démocratique d’avoir fait la promotion d’une forme de transnationalisme en appelant à manifester contre la Chine communiste tout comme le faisait de son côté la RSVN. Ces dernières années, l’épouvantail chinois a en effet mobilisé les nationalismes vietnamiens à l’intérieur du pays comme à l’extérieur sous les deux bannières du Viêt-Nam divisé.

Quoiqu’il en soit, la loi S-219 est avant tout une loi mémorielle canadienne.

Une mémoire officielle bousculée

Que sont les arguments que la RSVN a opposé au parlement canadien à propos d’une loi concernant la communauté vietnamienne du Canada, votée et entérinée par le Parlement de ce pays ? Le premier reproche dénonce la remise en cause de l’histoire communiste officielle. Le porte-parole du Ministère des affaires étrangères de la RSVN, M. Lê Hai Binh conteste « un projet de loi totalement aberrant qui dénature l’histoire de la lutte du peuple vietnamien pour la libération et la réunification nationales, qui a pourtant été soutenue par la communauté internationale, dont le Canada » [15]. Il aurait dû se souvenir que plus de 12.000 vétérans canadiens de la guerre du Viêt-Nam avaient servi dans les forces armées américaines [16]. Le second point concerne les relations bilatérales. Selon Lê Hai Binh, « il s’agit d’un recul dans les relations entre les deux pays. Cette adoption porte préjudice aux bonnes relations entre le Viêt-Nam et le Canada, offense les sentiments du peuple vietnamien et d’une grande partie de la communauté vietnamienne au Canada » [17].

LeHaiBinh_April2015
Lê Hải Bình, porte-parole du Ministère des Affaires étrangères de la RSVN © 2015 TTXVN

La RSVN récuse ainsi l’idée que la majorité de la communauté vietnamienne au Canada puisse approuver cette nouvelle loi. Pourtant, à notre connaissance, aucune opposition réelle ne fut formulée publiquement contre le projet par des citoyens canadiens d’origine vietnamienne. Le seul bémol sur une éventuelle arrière-pensée politique fut soulevé par l’AFP à Hanoi qui émit l’hypothèse que la promulgation de cette loi « pourrait être une tentative des conservateurs de gagner des voix au sein de la communauté vietnamienne pour les élections d’octobre », ce qui est vraisemblable [18]. Pour l’heure, la réprimande vietnamienne ressemble fort à une ingérence de la RSVN dans les affaires politiques internes du Canada. Elle souligne le désarroi des autorités communistes face à l’indépendance d’esprit d’une partie de la communauté exilée qu’elle a souvent considérée comme une force de soutien mobilisable à son profit exclusif pendant la période de la guerre et plus récemment face à l’expansionnisme chinois en Mer de Chine.

Selon le sénateur Ngo Thanh Hai, la loi n’a rien à voir avec la politique intérieure de la RSVN et les autorités vietnamiennes se doivent de respecter le choix démocratique du Canada. C’est une affaire qui concerne le Canada et sa communauté vietnamienne aujourd’hui forte d’environ 220.000 membres [19].

Quel est l’enjeu de cette joute ? Elle est révélatrice d’un fracture plus profonde.

Si pour les dirigeants actuels de la RSVN, le 30 avril 1975 est un jour de victoire (« La grande victoire du Printemps » / Đại thắng mùa Xuân 1975) correspondant à la prise de Saigon et marquant en principe la fin d’une guerre civile jamais reconnue comme telle, pour de nombreux réfugiés vietnamiens exilés aux quatre coins du monde après la victoire communiste, il s’agit d’un jour noir marqué du sceau de la « perte du pays » (mất nước), de l’exil, du deuil et annonçant le départ de l’immense vague des boat people. Pour les vainqueurs, la « grande victoire du Printemps 1975 » est devenue l’expression du nationalisme et de la puissance militaire [20].

Depuis des décennies, le jour de « ressentiment national » (Quốc Hận) est célébré dans les communautés exilées principalement aux États-Unis, au Canada, en Europe (dans une moindre mesure) et en Australie comme l’expression de leur exclusion de la communauté nationale et d’un déclassement social brutal avec l’avènement du totalitarisme au Sud. Depuis des décennies également les deux mémoires s’affrontent, les vainqueurs accusant les vaincus de déformer la « réalité historique » (mais de quelle réalité s’agit-il ?) ou de provoquer la « division » au sein du peuple vietnamien, une entité réifiée qui aurait applaudi, comme un seul homme, à la victoire des hommes du Nord. De leur côté, les vaincus soucieux de préserver leur identité politique accusent Hanoi de tous les maux, refusant souvent de voir les avancées sociales ou économiques, mais surtout celui d’avoir « communisé » leur pays par la violence et le meurtre.

NgayQuocHan_Lethy

Dans tous les cas, les enjeux apparaissent disproportionnés et différents. Disproportionnés, car le fait qu’une communauté exilée prennent son destin en main et se positionne au sein d’une société multiculturelle (où règne le communautarisme) comme le Canada n’empêche nullement ce pays de développer des échanges fructueux avec la RSVN. Différents, car les enjeux ne sont pas les mêmes. D’un côté, la RSVN, un État souverain, aujourd’hui toujours autoritaire et policier, pour qui la simple critique du fait historique du 30 avril 1975 est considérée comme une hérésie politique et une remise en cause de sa légitimité. De l’autre, une communauté exilée engagée dans un processus mémoriel lié à sa propre histoire, celle d’un exil forcé et d’un accueil particulièrement réussi au Canada. En réalité cette affaire ne devrait pas susciter autant d’intérêt du côté de la RSVN si ce n’est de démontrer la persistance d’une méfiance toujours latente vis-à-vis de ses compatriotes d’outre-mer.

Un autre Viêt-Nam existe

Poster-40-years-journey-come-to-lifePourquoi la réaction de la RSVN est-elle si vive ? Parce que la critique du 30 avril 1975 remet en cause les fondements même d’une guerre de réunification extrêmement violente et d’un après-guerre misérable illustré par l’application à grande échelle de la collectivisation, des camps de rééducation, de la relégation pour des milliers de familles sudistes provoquant le départ de centaines de milliers de compatriotes fuyant la misère, l’oppression sociale et politique. Parce que la critique des conséquences du 30 avril 1975 sous-entend la reconnaissance d’un autre Viêt-Nam construit sur d’autres valeurs. C’est d’ailleurs ce point qui inquiète le plus les autorités communistes. En effet, le déni de sa propre histoire provoque des réactions inédites au sein de la société vietnamienne et notamment chez les plus jeunes nés après la guerre. Le drapeau jaune aux trois bandes rouges de l’ancienne république déchue est réapparu ces dernières années comme le symbole de cet autre Viêt-Nam, idéalisé, décomplexé ou rêvé, dans tous les cas plus démocratique. Les anciennes couleurs sont brandies sur la place publique comme un défi au pouvoir, les comparaisons négatives du régime actuel avec l’ancien régime sont monnaie courante [21]. L’appel de 17 organisations de la société civile à l’occasion du 30 avril atteste du renversement des valeurs en cours. On y vilipende les différentes formes du totalitarisme du régime (politique, économique, culturelle et social). On fait le constat amer de « 40 années de destruction de la conscience humaine » [22].

Par leur existence, leurs actions et leurs productions (musicales, mémorielles, académiques), les communautés vietnamiennes issues du 30 avril 1975 bousculent le roman national construit et sélectif de la RSVN. Il n’est pas rare de voir les étudiants vietnamiens qui poursuivent leurs études à l’étranger prendre la véritable mesure du drame de leur pays et considérer avec sérieux la complexité du conflit qui causa tant de dégâts au sein même de leurs familles. Depuis dix ans internet a également changé profondément la donne. L’ignorance ne peut être maintenue comme outil de domination, l’information est à portée de clics. Le déni et l’oubli ne peuvent être tenus indéfiniment pour une évidence historique et une pratique politique [23]. Malgré les précédents en Malaisie, en Indonésie en 2005 (affaire des stèles commémoratives détruites) ou en France en 2008 (affaire de la stèle Tran Van Ba), la « mémoire empêchée » pratiquée par la RSVN et appliquée à une partie de sa communauté nationale ne peut être viable sur le long terme [24]. C’est précisément parce qu’il n’y a aucune reconnaissance officielle de la déchirure nationale que les anciens boat people prennent leur destin en main et érigent des lieux de mémoire qui leur correspondent. Les autorités vietnamiennes jusqu’à présent leur déniaient ce droit, même à l’extérieur du pays. Les vainqueurs qui ont manqué la réconciliation nationale en 1975 sont désormais obligées d’accepter cet « autre moi », partie intégrante de la société vietnamienne et reposant sur d’autres valeurs (démocratie, progrès social et liberté). Cet « autre moi », qui se développe au Viêt-Nam, est plus que jamais soucieux de préserver son identité, d’édifier sa mémoire collective et aujourd’hui de défendre l’idée d’une transition démocratique pacifique et graduée.

FG, 27/04/2015. Màj le 06/05/2015.

Notes

[1] Kady O’Malley, Upper House Watch: Five new senators headed for the Red Chamber, CBC News, 07/09/2012.

[2] Voir sa biographie officielle en ligne : Biographie du Sénateur Ngo. Voir aussi son profil sur Wikipedia (fr.) et Wikipedia (vi.) ; Thanh Phuong, Phỏng vấn Thượng nghị sĩ Canada Ngô Thanh Hải, RFI, 02/01/2013.

[3] Voir l’article qui lui est dédié sur le blog de Lien Minh Dan Chu Viet Nam : TNS Canada Ngô Thanh Hải (Tác giả : Vi Anh, 18/03/2013).

[4] Wikipedia (fr.) et sa biographie officielle, art. cit..

[5] Cf. TNS Ngo Thanh Hai phat bieu tai Toronto (vidéo YouTube, mise en ligne le 24/08/2013, consultée le 27/04/2015).

[6] Voir par exemple sa condamnation de l’emprisonnement de deux jeunes dissidents en 2013 : TNS Ngô Thanh Hải – Đinh Nguyên Kha và Nguyễn Phương Uyên  (vidéo YouTube, mise en ligne le 2 juillet 2013, consultée le 27/04/2015).

[7] Extrait du projet de loi en ligne : Nội dung đạo luật S-219 do QH Canada thông qua (vidéo YouTube, mise en ligne le 24/04/2015, consultée le 27/04/2015). Le texte officiel figure sur le site du Parlement canadien : BILL S-219

[8] Interview de Ngo Thanh Hai : Phỏng vấn TNS Ngô Thanh Hải về Dự Luật BILL S-219 “Black April Day Bill” (vidéo YouTube, mise en ligne le 07/09/2014, consultée le 27/04/2015). Pour en savoir plus sur le processus d’adoption de cette loi, sa signification et les débats du Sénat, voir le site de Ngo Thanh Hai : BILL S-219 “Journey to Freedom Day”

[9] Appuyez S-219 – Loi sur la Journée du Parcours vers la liberté // Support Bill S-219 – Journey to Freedom Day (Canada) sur le site de l’Alliance pour la Démocratie au Viêt-Nam.

[10] , ‘Hành trình đến tự do’ và cơ hội hòa giải, BBC (tieng Viet), 11/12/2014.

[11] , Quốc hội Canada thông qua Luật ’30/4′, BBC (tieng Viet), 24/04/2015.

[12] Đạo Luật s-219 nói gì – Hành Trình Tìm Tự Do – do QH Canada thông qua (vidéo YouTube, mise en ligne le 25/04/2015, consultée le 27/04/2015).

[13] Kim Mackrael, Vietnam rebukes Canadian ambassador over commemoration of fall of Saigon, The Globe and Mail, 24/04/2015.

[14] Sous le titre “Quelques paroles équitables pour le sénateur Ngo Thanh Hai”, un auteur prit la défense de Ngo Thanh Hai : Chu Tất Tiến, Vài lời công bằng cho Thượng nghị sĩ Ngô Thanh Hải, Radio LMDCVN, 12/03/2015.

[15] Le Vietnam proteste contre l’adoption par le Canada du projet de loi S-219, Vietnam +, 25/04/2015. Voir aussi la dépêche de Reuters : Vietnam protests to Canada over ‘boat people’ commemoration, 24/04/2015. Voir aussi l’article de Hong Quan sur le Nhân Dân : “Hành trình đến tự do”, một đạo luật hoàn toàn sai trái, Nhân Dân, 04/05/2015.

[16] Une neutralité canadienne remise en cause dans l’ouvrage de Victor Levant, Quiet complicity: Canadian Involvement in the Vietnam War, Toronto, Between the Lines, 1986.

[17] Le Vietnam proteste contre l’adoption par le Canada du projet de loi S-219, art. cit.

[18] « Boat people »: le Vietnam proteste contre des commémorations au Canada, La Presse, 25/04/2015.

[19] Interview de Ngo Thanh Hai, op. cit.

[20] Voir l’exposition en cours : Triển lãm “Đại thắng mùa xuân 1975 – Sức mạnh Việt Nam”, Nhân Dân, 26/04/2015 et sur le journal en ligne de la Sécurité publique de Hanoi : Đại thắng mùa Xuân 1975- sức mạnh Việt Nam, ANTD, 27/04/2015.

[21] Voir ces deux exemples sur Mémoires d’Indochine : Arrestation de jeunes manifestants à Hanoi (billet du 13/04/2015) ; Viêt-Nam: Répression attendue et image interdite (billet du 18/05/2014).

[22] Bản lên tiếng của các tổ chức xã hội dân sự độc lập tại VN – nhân kỷ niệm 40 năm biến cố 30-04-1975, Dan Lam Bao, 25/04/2015.

[23] L’avocat Vu Duc Khanh rappelait : « Personnellement, j’ai déjà suggéré à l’ambassade du Viêt-Nam au Canada d’engager le dialogue sur les questions en suspens de l’histoire contemporaine du Viêt-Nam comme la ‘tragédie des boat people’ après le 30 avril 1975 mais jamais l’ambassade du Viêt-Nam ne s’est intéressée à mes demandes ne serait-ce que sous la forme d’une lettre réponse négative ». (‘Hành trình đến tự do’ và cơ hội hòa giải, op. cit.)

[24] Nous empruntons cette formule à Paul Ricoeur (La mémoire, l’histoire, l’oubli). Voir le CR de lecture de Pauline Seguin sur Mémoires d’Indochine.

Pour en savoir plus :

Fall of Saigon, remembered two ways – Vietnam refugee turned Navy doctor has uniquely San Diego story [video]

[ndlr] A lire ou à voir sur U-T San Diego. Article de Jeanette Steele. Entretien avec Minh Nguyen.

RVN_TranHungDao
Minh Nguyen escaped with 40 relatives aboard a South Vietnamese Navy vessel, shown, during the fall of Saigon in April 1975. He grew up mostly in Orange County before coming to San Diego as a Navy doctor. He is now a vice president for US HealthWorks. — John Gastaldo

A boat was at the pier. That’s all Minh Nguyen’s family knew on April 29, 1975, the frantic final day before the fall of Saigon.

Nguyen, just 2 years old at the time, clung to his father’s back as the entire extended family scrambled and clawed their way onto the barricaded pier and up cargo nets into that ship.

The vessel, loaded almost to the sinking point with fleeing South Vietnamese, delivered them to safety and freedom.

Nguyen knew the general outline of his family’s evening escape. The detail he didn’t know was the ship itself.

That South Vietnam-flagged vessel started a thread that would run through Nguyen’s life without him realizing it.

It’s a uniquely Southern California story, bound up with the U.S. Navy in San Diego and Orange County’s large Vietnamese-American population.

Read more : U-T San Diego, 30/04/1975

Vietnam : les 30 jours de Saigon – un film de Jean-Pierre Moscardo [1975]

Affiche de propagande : "30/4/1975 Le Sud est complètement libéré" © Dogma Collection
Affiche de propagande : “30/4/1975 Le Sud est complètement libéré” © Dogma Collection

Le 30 avril 1975 met fin de la guerre civile vietnamienne. Fin avril et durant le mois de mai 1975, le réalisateur Jean-Pierre Moscardo (1938–2010) filme la vie quotidienne à Saigon alors que la ville vient de tomber aux mains des divisions nord-vietnamiennes secondées par les forces de libération du Sud. Restitution d’un climat et d’une ambiance avec des images exceptionnelles sur la chute de la capitale de la République du Viêt-Nam, agrémentées de la participation et des commentaires de personnalités connues ou inconnues s’exprimant en français : Mme Nguyen Ngoc Dung, cadre révolutionnaire du FNL inspirée par Ho Chi Minh, Mme Ngo Ba Thanh, figure de la troisième force et le discours sceptique des anonymes ; un soldat nationaliste prêt à jouer le jeu de la réconciliation, une jeune fille de Saigon évoquant la censure à venir, un jeune officier anticommuniste attaché à la liberté du Sud et qui ne se fait aucune illusion sur le nouveau régime… De quoi faire réfléchir sur une réunification menée manu militari mais une réconciliation totalement manquée…

FG, 30/04/2013

Voir la suite sur YouTube

* * *

Discours croisés sur Saigon “libérée ou conquise”

  • Mme Nguyen Ngoc Dung, commandant du FNL, justifie le projet du nouveau Viêt-Nam révolutionnaire [extraits] :

Les Saigonnais et les Sud Vietnamiens en général, quelle est leur conception de ce mot “socialisme” ? Pour eux, c’est d’abord l’indépendance et la paix. Et pour cela, je sais que la grande majorité de la population sait que, avec les départ des Américains, avec l’effondrement du régime… euh satellite des Etats-Unis, nous aurons la paix, l’indépendance.

Question [Q] : Oui, mais excusez-moi, le socialisme ce n’est pas uniquement l’indépendance et la paix, c’est autre chose :

– C’est ça, pour eux, plusieurs ne connaissent pas ce qu’est le socialisme. Pour eux, ce qui compte, c’est une vie décente, avoir à manger, à se vétir, à s’instruire. Et pour nous le Gouvernement révolutionnaire provisoire, nous nous fixons ces objectifs. Ce sont nos objectifs les plus importants, de tâcher de faire en sorte que toute la population ait de quoi vivre, manger, se vétir et s’instruire. C’est le minimum, mais on fera tout pour que le niveau de vie soit amélioré et pour tout le monde, par pour une poignée d’hommes, de gens.

Q : J’ai remarqué, comme vous le dites, que beaucoup de gens au Sud Viêt-Nam sont prêts à adhérer à un effort de paix, de reconstruction, même s’ils doivent matériellement changer un peu de condition mais beaucoup ont peur, ce font une idée du socialisme telle qu’ils en ont peur, ils croient que c’est quelque chose de très austère, de très dur. Et ils ne sont pas prêts pour ça. Comment est-ce qu’on va leur expliquer ?

– Je crois que, je ne sais pas si je suis trop optimiste, mais je crois que ça va très très vite et cela grâce même aux gens de Thieu [Nguyen Van Thieu] qui avaient toujours trop dit de mensonges. Que maintenant quand on… comment dire, quand on voit qu’il y a des mensonges, par exemple ils disent que les communistes pour eux c’est des gens, des révolutionnaires, qui empêchent les gens d’organiser une partie de campagne pour se régaler avec des amis, ils… comment dire, … interdisent… Ils disent que les communistes interdisent les femmes à porter des pantalons blancs, à garder des ongles euh… rouges, etc. Alors quand les gens voient la réalité, alors ils sont…, ils se rendent bien compte que ce sont des mensonges et pour ceci alors ce sera aussi pour autre chose. Ils disent aussi que les enfants ne peuvent pas être avec les parents, ils seront regroupés et qu’il faut des permissions pour voir son enfant… Vous voyez, ils ne peuvent rien faire contre nous. Pour faire peur aux gens, ils inventent des choses et maintenant que la population tout d’un coup vit avec les révolutionnaires, ils voient que c’est le contraire.

Q : Qu’est-ce vous avez éprouvé lorsque vous êtes entrées dans Saigon avec les troupes de libération ?

– Naturellement, nous ne sommes pas surprises, nous avons que notre lutte doit s’achever par cette libération. Nous ne sommes pas tout à fait prises au dépourvu alors nous sommes très heureuses parce que notre lutte était si longue, si coûteuse en vies humaines et en biens que nous sommes débordées de joie parce que nous savons qu’enfin notre peuple peut terminer son chemin de souffrance.

Q : Vous avez ressenti que c’était la paix :

– Certainement, parce que nous savons que tant que les étrangers, les agresseurs étrangers sont encore sur notre sol, il n’y aurait pas de paix. Au temps de la première résistance contre les colonialistes français, c’était le président Ho Chi Minh qui nous a fait cette révélation, qui paraissait simple au début mais personne n’y pensait. Moi-même quand je faisais mes études, on disait que la mère-patrie était la France, alors nous nous disons est-ce que c’est le destin qui fait que nous soyons toujours des colonisés ? Et il y a beaucoup de gens, même presque tous les gens que je connaissais, pensaient vraiment que… on est des colonisés et c’est peut-être qu’on allait le rester jusqu’à la mort, éternellement quoi. Mais c’était le président Ho Chi Minh qui a dit que l’homme n’est pas fait pour être colonisé, tous les hommes doivent être libres. Et c’est la colonisation qui fait que nous avons été colonisés et qu’on peut être un peuple, des gens libres, indépendants comme les autres peuples. C’est une vérité qui paraît très simple mais on ne peut pas le savoir au début et il faut beaucoup de temps pour le savoir et y croire. Si je fais toujours référence au président Ho Chi Minh c’est parce que c’est lui qui nous a vraiment donné cette foi. Il a expliqué aux simples gens, aux femmes illettrées que pour nourrir un enfant il faut qu’il mange et bouchée par bouchée pour grandir. Il faut neuf mois et quelques… pour que le bébé soit tout fait, pour donner au monde un petit enfant. Et quand il est au monde, il a un an, et pourqu’il soit adulte, combien d’années il faut pour qu’un enfant soit adulte ? On ne peut pas avoir un pays indépendant d’un jour à l’autre. Et je crois que ce sont des vérités qui sont très simples et que tous les gens comprennent. Et on croit au jour de l’indépendance comme on croit que l’enfant qu’on nourrit va grandir et devenir une grande personne.

Tous nos combattants comprennent que les gens qui travaillent avec les Américains, les collaborateurs, les profiteurs de guerre, tout ça, pour la plupart, ils sont des victimes d’une politique d’assimilation ou bien [subissant] des contraintes par la force armée ou bien par le dollar pour faire ce travail. Nous nous sentons blessés profondément en nous-mêmes que nos propres compatriotes soient [?] ces victimes et le Front national de libération et le Gouvernement provisoire révolutionnaire dit toujours aux cadres et combattants que tout notre peuple, tous nos compatriotes sont d’un même peuple et s’il y a des collaborateurs c’est parce qu’il y a des agresseurs. Et temps que les agresseurs s’en vont, alors pour les collaborateurs qui ceux qui veulent toujours rester Vietnamiens honnêtes, ils sont accueillis par le peuple.

Q : Le nouveau pouvoir révolutionnaire ne va pas punir Saigon ?

– Parce que ce n’est pas la peine, c’est l’impérialisme qui nous divise et qui nous fait souffrir. Nous n’avons aucun intérêt à faire encore souffrir notre peuple en plus pour cela. Ce n’est pas une question de punition. Peut-être s’il y a punition ce sera pour ceux qui ont causé toute cette guerre, toute cette misère à notre peuple. Ceux là méritent d’être punis mais pas Saigon.

Q : Pour convaincre la population, est-ce que le nouveau pouvoir populaire va aller vite ou lentement ?

– Je crois que cela dépend du niveau de connaissance de la population. Par exemple, si vous avez une maladie, si je veux vous guérir de cette maladie, naturellement, je souhaite que ce soit le plus rapidement possible parce que tant que vous garder une maladie en vous, ça vous fait souffrir. Alors, je souhaite que ce soit rapidement. Mais il faut que vous preniez une dose nécessaire de médicaments pour vous guérir. Alors cette dose, pour un bon médecin, je ne parle pas d’un mauvais médecin qui vous fourre les choses (“pas de remède de cheval” réplique l’interviewer). Voilà, si on voit que ce n’est pas la peine de traîner le traitement, alors on donne une dose adéquate et, pour cela, on ne peut pas faire des prévisions sans se baser sur des données concrètes. Je crois que c’est tout à fait naturel, que nos compatriotes du Nord ne connaissent pas autant que nous la situation, le tempérament des gens, etc. c’est tout à fait naturel. Alors ce qui est important, c’est que nous sommes les… nous prenons en charge notre travail, nous écoutons nos amis du Nord comme d’autres amis qui peuvent nous donner des bons conseils mais c’est à nous de décider. Et pour éviter des… des actions qui sont trop, comme vous dites, en avance sur le tempérament des gens, nous travaillons collectivement pour discuter. Peut-être, je donne une formule qui est trop accélérée, alors il y en aura d’autres qui discutent, qui disent que maintenant il faudrait encore plus de temps je crois, c’est une travail collectif. Et ce qui est important c’est que ce sont nous qui décidons…

  • Mme Ngo Ba Thanh explique l’enjeu de la troisième force :

La victoire de la révolution dans ce sens [ne réside], non pas tellement, d’un choix, d’une option entre Nord ou Sud, entre deux options éventuelles, mais plutôt la synthèse de deux extrêmes dont nous troisième force devrions être en mesure, tout au moins c’est là notre rôle, de réaliser cette synthèse, en excluant ce qu’il y a de mauvais et en prenant ce qu’il y a de bon de part et d’autre pour faire cette synthèse dans l’intérêt supérieur de la nation. Et je conçois justement dans ce sens que le gouvernement futur, dans la mesure où il veut être… représentatif – non, dans la mesure où il veut euh… réussir doit représenter non… ne doit pas être un gouvernement d’une faction, d’un parti, d’une idéologie mais le gouvernement de toute la nation vietnamienne. Et c’est là le grand test. Est-ce que les leaders futurs seront en mesure de représenter non pas le parti communiste, le parti socialiste, les bouddhistes, les catholiques mais le peuple vietnamien dans son entier, dans quelle mesure le peuple se sentira représenté, défendu par les gouvernants là, pour moi, c’est là le problème.

  • Un officier de l’ARVN quelques jours avant la chute de Saigon :

La situation est très grave, sérieuse mais pas désespérée. Alors je pense que si les combattants de l’armée vietnamienne peuvent tenir debout pour un certain temps, suffisamment pour [mener] des entretiens avec les communistes, on pourrait atteindre [obtenir] des clauses peut-être acceptables.

Q : Vous vous sentez capables de vivre avec les communistes ?

– De vivre avec les communistes, franchement dit, je ne suis pas un capitaliste et au point de vue des destructions des biens ce ne serait pas un grand problème. La question de liberté, ce serait à voir… mais, par exemple, si ici on va subir une défaite immédiate, je pense que ce serait [?] mais si on a un certain temps, un delai de quelques années pour chercher, pour les communistes et les nationalistes, chercher à se comprendre et à s’adapter, je pense que ça va s’arranger. Si tout le monde cherche à s’en aller, à s’enfuir, à se montrer égoïste, lâche, ce serait fini.

  • Une jeune saigonnaise exprime sa méfiance vis-à-vis de Hanoi et sa vision pessimiste de l’avenir :

Q : Quelles libertés à votre avis vont être mises en question ? Quels genre de chose dans votre genre de vie ?

– La liberté de s’amuser ? S’amuser autant qu’on voulait comme avant. Sortir, danser, cinéma.

Q : Est-ce que vous pensez que vous pourrez lire les livres que vous voulez, lire les journaux que vous voulez ?

– Je ne crois pas. Et sincèrement je trouve que dans même dans les journaux, il y aura encore beaucoup plus de censure qu’avant.

Q : Et pourquoi ils vont faire ça, pourquoi ils ne laisseraient pas les gens libres ?

Parce qu’ils ne veulent pas que les gens soient intéressés par la liberté qui existe dans les autres pays. Ils ne veulent pas que les gens puissent connaître toutes les libertés qui existent dans les autres pays. Tout le monde va demander à quitter le pays et ne jamais plus revenir.

Q : Et ça, ce manque de liberté là il va être ressenti par des jeunes comme vous. Est-ce que pour les paysans, les ouvriers, ça va être pareil ?

– Non, je ne crois pas, parce que eux ils sont toujours comme ça. Les paysans, les ouvriers, toujours, toujours, ils ont leur champ et leur usine. Alors ça va être la même chose, au contraire, ils vont être plus heureux.

Q : Ils seront beaucoup plus heureux ?

– Je crois oui parce que tout le monde sera comme tout le monde et il n’y aura pas de riches, il n’y aura pas de pauvres. Et puis, je crois que Hanoi c’est le peuple des ouvriers, toujours. Il n’y aura que les ouvriers et les paysans c’est tout. Il n’y aura pas de bourgeois, il n’y aura personne.

Q : Saigon va devenir comme Hanoi ?

– S’il sera là oui, ça dépend, ça dépend si Hanoi sera là ou si on a toujours le GRP.

Q : Avec le GRP, ça rique d’être plus humain, plus doux ?

– Je crois, mais pas tout à fait comme avant.

Q : Mais est-ce qu’il faut que ça soit tout à fait comme avant ? Est-ce que c’était si bien que ça avant ?

A part la corruption et…

Q : Et si le gouvernement est dur, qu’est-ce que vous allez faire ?

– Bien, on va essayer d’accepter au début. Si vraiment on peut pas accepter, soit peut-être… peut-être qu’il y aura une révolte ou si tout le monde est courageux ou alors si tout le monde accepte d’accepter de supporter la vie dure là, il y aura une petite somme [de gens] qui va essayer de se suicider pour raccourcir la vie et puis c’est tout. Et puis les autres ils restent, ils mènent leur vie dure comme ils veulent.

  • Un jeune officier nationaliste exprime son refus catégorique de se soumettre à la dictature :

Tant que la liberté existait encore au Viêt-Nam, je désirais vivre au Sud Vietnam c’est mon pays. Je prenais la défense de mon pays en tant que soldat. Ce qui veut dire que je ne porte pas les habits militaires pour défendre le régime de Thieu. C’est un régime pourri mais tout le monde y retrouve son compte. A vrai dire, c’était un mode de vie et l’on a appris à vivre avec. Il y avait beaucoup de liberté dans cette pourriture. Je porte les habits militaires pour défendre mon pays contre le communisme. Je prends la défense de ma liberté et de la liberté de ma famille et cette liberté hélas ça n’existe plus. Avec le Front de libération national, avec les communistes, il n’existe plus de liberté. On a pas été libérés, on est fait prisonniers et on en subira toutes les conséquences. Il n’existera plus de liberté. Et les Européens, ceux qui pensent que c’est une libération se trompent. Il n’y a pas de libération, il y a une conquête. On a perdu la guerre, on a été trahis, on a combattu pour rien. Et maintenant, on se demande quel sort sera réservé à nous tous, nous les Vietnamiens libres, nous qui avons combattu contre le communisme, nous qui avons reçu une instruction comme il faut. Nous sommes trop intellectuels pour être communistes.

Source : Dialogues retranscrits et légèrement corrigés de Vietnam : les 30 jours de Saigon.

Bui Xuan Quang : Le 30 avril 2013, lettre aux amis, Vietnamiens et autres…

to-lich-30-4-1975[ndlr] En ce jour particulier pour des millions de Vietnamiens, date marquant le 38e anniversaire de la chute de Saigon, nous publions ce message de notre ami Bui Xuan Quang avec son aimable autorisation. Il rappelle que l’ombre de la défunte République du Viêt-Nam plane toujours sur le Viêt-Nam d’aujourd’hui, une ombre insistante et pleine de signification dans un pays qui commence à questionner son histoire récente, sa guerre civile et son régime politique.

* * *

Dimanche dernier, en allant écouter un ancien dirigeant de la République du Vietnam (l’ancien Sud Vietnam), M. Lê Trọng Quát, une vérité évidente me saute aux yeux : le terme « République du Vietnam » est inaltérable parce que « république » existe depuis des milliers d’années (Platon). Donc, La République du Vietnam est une expression qui pourrait durer – encore quelques milliers d’années.

Comment ignorer ces jeunes de trente ans, de plus en plus nombreux, qui visitent le « Nghĩa Trang Biên Hòa » (Le Cimetière militaire de Biên Hòa) consacré aux soldats morts pour le Sud Vietnam ? Ils nous envoient des messages exprimant leur grande tristesse, des regrets pour un régime qu’ils n’ont pas connu.

Ecoutons Nguyễn Văn Đài, un avocat qui n’avait que 6 ans à la chute du Sud-Vietnam (il est né en 1969) et qui a été condamné à 5 ans de prison pour ses appels à l’ouverture à la démocratie :

Maintenant, on me demande « que pensez-vous du 30 avril ? » Voici ma réponse : « un régime démocratique et civilisé a été vaincu par un  régime dictatorial à parti unique, totalitaire et arriéré » (Hanoï 28 avril 2013).

Or, jusqu’à l’âge de 19 ans (1988),  Nguyễn Văn Đài se réjouissait de la date du 30 avril, heureux d’être citoyen d’un pays victorieux et unifié.

Imaginons le parcours de ce jeune homme, de 1988 jusqu’à maintenant, entrecoupé par 5 ans de prison ferme, et mesurons le poids de sa déception hors de toute proportion. [1]

Le 14 avril 2013, M. Tạ Trí Hải, figure très connue des manifestants de Hanoï, a eu le courage de chanter l’air de l’hymne de la République du Vietnam (Sud) transformé avec des paroles sur le thème Đoàn Văn Vươn, l’homme qui a osé résister à la force par la force :

Trente huit ans, et nous qui vivons avec nos certitudes de la Juste Cause (« chính nghĩa »), nous ne sommes toujours pas capables, en dehors du pays,  de dessiner le squelette d’une République du Vietnam digne de ce nom, ou même de créer une maison commune pour abriter ceux qui en ont besoin – au sens propre comme au figuré. Même le drapeau jaune du Sud Vietnam n’est pas un symbole de paix, d’amitié, de liberté, de démocratie alors qu’il aurait dû être tout cela à la fois.

A Hanoï, un fait curieux, des étudiants de la Faculté de Droit portent des vêtements de sport aux couleurs du Sud Vietnam [2] :

SinhVienLuatHN

Permettez-moi de vous donner tous ces faits en vrac, sans aucune intention particulière. Cette année, sans raison apparente, le souvenir du 30 Avril me revient avec une nostalgie sourde. Tant pis, parfois il faut bien donner raison au cœur.

Dans l’histoire des cendres et du phénix, on peut voir des signes qui montrent que ce sera de là-bas, en pleine République Socialiste du Viêt Nam, que la République du Vietnam renaîtra.

Paris, 30 avril.

Bùi Xuân Quang

Notes :

[1]  LS Nguyễn Văn Đài, Nếu Việt Nam Cộng Hòa chiến thắng?, BBC, 29/04/2013.

[2] Voir : Bản tin Áo Vàng Ba Sọc Đỏ của Sinh Viên Luật Hà Nội, HNSG, 29/03/2013.

SinhVienLuatHN3
Une étudiante de la faculté de Droit à Hanoi © 2013 Facebook

Bui Xuan Quang est professeur de Tai Chi Chuan, cinéaste et reponsable du site Viet Nam infos.

Huy Đức: Bên Thắng Cuộc – Le Viêt-Nam après 1975, introspection “du côté des vainqueurs”…

[ndlr] Ce mois de décembre est marqué par un événement éditorial qui commence tout juste à se répercuter sur la blogosphère vietnamienne. Le journaliste Huy Duc (Trương Huy San alias Osin) [1] vient de faire paraître chez Amazon sous la forme de Kindle Edition (aperçu) le premier volume de son ouvrage intitulé “Du côté des vainqueurs”…

L’ouvrage aborde les événements historiques qui ont marqué le Viêt-Nam depuis 1975. Il débute par la chute de Saigon et la “libération” venue du Nord puis s’attache à décrire “l’ère Lê Duân”, de la Réunification de 1976 jusqu’au Renouveau de 1986 et la fin de l’occupation militaire au Cambodge. Ce regard interne s’appuie sur des sources vietnamiennes produites principalement par le régime et sur l’expérience personnelle de l’auteur. En tant que journaliste politique, il a en effet réalisé de nombreuses interviews avec les principaux dirigeants de la RSVN (voir la page de remerciements de l’ouvrage). Il décrypte avec soin la réalité que recouvre le nouveau vocabulaire des vainqueurs pour désigner les opérations de “remise en ordre” du Sud après la victoire du Nord.

La guerre a pris fin le 30-4-1975 ramenant le pouvoir au bénéfice d’un seul bord. J’ai commencé à collecter de la documentation pour ce livre à partir de fin des années 1980 et j’ai passé trois ans et quatre mois pour achever le manuscrit (d’août 2009 à décembre 2012). Pendant tout ce temps, beaucoup d’idées m’ont traversé l’esprit pour intituler le livre. Mais, une seule m’a hanté du début jusqu’à la fin, c’est ce que le poète Nguyen Duy a résumé de sa plume talentueuse dans ses deux vers : « In fine dans toute guerre / Quelque soit la partie qui gagne, le peuple perd toujours ». Le titre du livre est né de la sorte. [2]

Nous présentons ci-après les premières recensions parues sur RFA, Viet Studies et sur divers blogs.

[1] Ancien journaliste de Tuoi Tre, Thanh Nien, Sai Gon Tiep Thi et fondateur du célèbre blog Osin (2006-2010). Ecarté de Sai Gon Tiep Thi pour désaccord sur un article publié sur son blog, il réside actuellement à Boston. Voir son profil sur Wikipedia en vietnamien

[2] Cf. “Vì sao tôi viết?” [Pourquoi j’écris ?], Blog Osin.

[Sommaire]

Cuốn 1 của bộ sách Bên thắng cuộc có tên Giải phóng, bắt đầu từ thời điểm “Cách mạng vào Thành phố”.

PHẦN I: MIỀN NAM

Chương I: Ba Mươi Tháng Tư

Diễn biến quân sự và chính trị trong giai đoạn kết thúc cuộc chiến và những gì xảy ra trong dinh Độc Lập trong ngày 30-4 (Đi từ bưng biền/ Xuân Lộc/ Tướng Big Minh/ Trại Davis/ Nguyễn Hữu Hạnh/ Sài Gòn trong vòng vây/ Xe tăng 390/ Đầu hàng/ Tuẫn tiết)

Chương II: Cải Tạo

Những bàn bạc bên trong, quan điểm của chính quyền trong việc đối xử với “ngụy quân, ngụy quyền”, những thủ thuật được áp dụng để đưa sĩ quan vào trại cải tạo; số phận của những người tù không án, không biết ngày về và những bi kịch mà người thân của họ phải nhiều năm gánh chịu. (Những ngày đầu/ “Ngụy Quyền”/ “Ngụy Quân”/ “Đoàn tụ”/ “Phản động”/ Tù và cải tạo/ “Thăm nuôi”/ “Học tập”).

Chương III: Đánh Tư Sản

Những công cụ chuyên chính vô sản áp dụng ngay sau ngày 30-4-1975: Đánh tư sản vào tháng 9-1975 và liền sau đó là đổi tiền lần thứ nhất 22-9-1975; Cải tạo tư sản tháng 3-1978… Sự khác nhau của cải tạo tư sản và đánh tư sản (“Chiến dịch X-2”/ Đổi tiền/ “Gian thương”/ “Cải tạo công thương nghiệp tư doanh”/ Hai gia đình tư sản/ Kinh tế mới)

Chương IV: Nạn Kiều

Sự thật về vấn đề người Hoa năm 1978 (Đội quân thứ năm/ Hiệp định Geneve/ “chổi ngắn không quét xa”/ Hoàng Sa/ Sợ “con ngựa thành Troy”/ ‘Nạn Kiều”/ “Phương án II”/ “Ban 69”/ Vụ Cát Lái).

Chương V: Chiến Tranh

Nguyên nhân dẫn đến cuộc chiến tranh ở CPC và biên giới phía Bắc năm 1979 (Biên giới Tây Nam/ Pol Pot/ Đi dây/ Khmer Đỏ và Campuchia dân chủ/ “Kẻ Thù Lịch Sử”/ Thất bại trong tấn công ngăn chặn [Pre-emptive War]/ “Nhất biên đảo”/ “Áo lính lại khoác vào ngay”).

Chương VI: Vượt Biên

Điều gì đã khiến cho hàng triệu người VN phải bỏ nước ra đi. Bi kịch của người dân và thái độ chính quyền trước cuộc tị nạn lớn nhất của người Việt Nam trong lịch sử (“Vượt biên”/ Từ “trí thức yêu nước”/ Đến “thường dân”/ Trước khi tới biển/ Trại tị nạn).

Chương VII: “Giải Phóng”

Cuộc chiến tranh được gọi là giải phóng có thực sự giải phóng sau những gì mà những người cộng sản áp dụng tại miền Nam (Sài Gòn thay đổi/ Kinh tế mới/ Đốt sách/ Cạo râu/ “Cách mạng là đảo lộn”/ Lòng người/ Những người sinh ra không đúng cửa/ “Cánh cửa” Thanh niên xung phong/ Cửa không đủ rộng/ “Nổi loạn”/ “Sài Gòn lại bắt đầu ghẻ lở”).

PHẦN II: THỜI LÊ DUẨN

Chương VIII: Thống Nhất

Những lo lắng từ hai phía đặc biệt là của ông Lê Duẩn dẫn đến quyết định thống nhất hai miền cả về chính trị và kinh tế, áp dụng mô hình miền Bắc vào miền Nam một cách vội vã, mặc dù, nhiều người lúc đó, kể cả ông Lê Duẩn, nhận thấy nền kinh tế tư nhân miền Nam hiệu quả hơn những gì áp dụng trên miền Bắc (Nước Việt Nam là một/ “Bắc hóa”/ Chủ nghĩa xã hội/ “Con đường của Bác”/ “Mỗi người làm việc bằng hai”/ Lê Duẩn và mối tình miền Nam/ Chấp chính và chuyên chính).

Chương IX: Xé Rào

Chính sách kinh tế kế hoạch hóa và sản xuất lớn nhằm “tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên XHCN” đã dẫn đất nước đến chỗ kiệt quệ. Người dân và chính quyền các địa phương, thay vì tuân thủ các nguyên tắc của nền kinh tế “kế hoạch hóa tập trung” chấp nhận một số quy luật của kinh tế thị trường, tiến trình này bị coi là “xé rào” nhưng chính những “lỗ thủng” đó đã trở thành lối thoát cho dân chúng (Bế tắc/ Mậu dịch quốc doanh/ Máy bỏ không, công nhân cuốc ruộng/ Tháo gỡ/ Nghị quyết Trung ương Sáu/ Bù giá vào lương/ Cắm cờ xé rào/ Khoán chui/ Ông Kiệt xé rào, ông Linh lãnh đạn/ “Ai thắng ai”).

Chương X: Đổi Mới

Vai trò của Trường Chinh trong việc tiếp thu thực tiễn và chuẩn bị về mặt lý luận để những người cộng sản chấp nhận kinh tế nhiều thành phần, điều mà về sau gọi là đổi mới (Hội nghị Đà Lạt/ Nhóm giúp việc mới/ Người của những khúc quanh lịch sử/ Từ chính sách Kinh Tế Mới/ Đến chọc thủng bức tường bao cấp/ Giá-Lương-Tiền/ Nã pháo vào bộ tổng/ Khép lại trang sử Lê Duẩn/ Vai trò của Mikhail Gorbachev/ Tuyên ngôn đổi mới/ Bàn tay Lê Đức Thọ/ Phút 89).

Chương XI: Campuchia

Dù muốn hay không, Campuchia đã “nằm trong một trang sử” của Việt Nam. Không gian chiến tranh trong thập niên 1980s và cách mà Việt Nam đã làm để thoát ra khỏi hai cuộc chiến: Biên giới phía Bắc và Campuchia (“Pot ở đầu phum ta cuối phum”/ “Xuất khẩu cách mạng”/ Tư tưởng nước lớn/ Bị cô lập/ Phương Bắc/ Hội nghị Thành Đô/ Campuchia thời hậu Việt Nam).

(HẾT CUỐN I)

Cuốn II sẽ ra mắt vào tháng 1-2013

Source : New Osin Blog

* * *

Bên Thắng Cuộc – Review by Mặc Lâm, biên tập viên RFA

“Bên thắng cuộc” là cuốn sách đang gây sôi nổi cho cư dân mạng cả trong và ngoài nuớc. Quyển sách được viết bởi nhà báo Huy Đức, người nổi tiếng với trang blog Osin với những bài chính luận độc đáo có số người đọc rất cao.

Sau ba năm mài miệt, “Bên thắng cuộc” chính thức ra đời vào ngày 12 tháng 12 vừa qua với hai cách: sách in do chính tác giả xuất bản và sách điện tử do Amazon phát hành dưới hình thức Kindle.

Có lẽ đây là lần đầu tiên một nhà văn Việt Nam có lượng sách bán trên hệ thống Amazon qua hình thức sách điện tử. Sự đột phá này có ý nghĩa quan trọng cho những ngòi viết đang bị cho là có vấn đề tại Việt Nam, từ nay họ có thể lập ra kế hoạch cho cuốn sách sắp tới phát hành một cách rộng khắp nhưng lại không hề bị lưỡi kéo kiểm duyệt gây rắc rối. Huy Đức là nguời đầu tiên và chắc chắn không phải là cuối cùng tận dụng lợi thế khoa học kỹ thuật này.

Lire la suite : RFA, 13/12/2012

* * *

Sách Bên Thắng Cuộc của Huy Đức – Review by Nguyen Xuan Long

Vừa đọc xong Bên thắng cuộc, phần một, của nhà báo Huy Đức. Mấy ngày mùa đông cuối học kỳ, còn bao nhiêu việc phải làm, báo phải review, bài phải nộp, thư giới thiệu phải viết. Nhưng không thể nào dứt ra được gần nghìn trang sách đầy ắp những dữ liệu, những thông tin mới và quen, những hồi ức Việt Nam chung và riêng, mà tôi tin hàng triệu người Việt đã mong đợi từ rất lâu. Có vài suy nghĩ không đầy đủ chép lại đây.

Đầu tiên là tựa đề “Bên thắng cuộc”. Thắng cuộc ở đây là thắng một cuộc binh đao huynh đệ tương tàn kết thúc vào ngày 30/4/1975. Thường thì câu chuyện hiển nhiên được viết bởi bên thắng cuộc, với một “chân lý” đã được đoán định sẵn. Nhưng nói theo Bertrand Russell, “War does not determine who is right — only who is left”. Cuốn sách là câu chuyện của những người còn lại từ cả hai phía của cuộc chiến, với nguồn tư liệu lấy từ ngay trong lòng bên thắng cuộc.

Tư liệu không phải là thông tin mật rút từ kho lưu trữ của CIA hay KGB hay Hoa Nam TB cục gì cả. Một số lượng lớn là tin chính thống, từ báo chí của chế độ (Sài Gòn Giải Phóng, Nhân Dân, v.v.), cùng với hồi ký, hồi tưởng của các tướng lĩnh, cán bộ cao cấp của nhà nước. Rất ấn tượng là nguồn thông tin lấy từ hàng ngàn cuộc phỏng vấn của chính tác giả, một nhà báo kỳ cựu, với các nhân chứng lịch sử, từ những vị lãnh đạo cao nhất, cho đến các thường dân. Huy Đức đã dày công, âm thầm thu thập những tư liệu quý giá này trong suốt mấy chục năm qua.

Lire la suite : Procul, 12/12/2012.

* * *

Bên Thắng Cuộc của Huy Đức – Review by Vang Anh

Mình chỉ vừa mới đọc qua chương II về Cải Tạo trong cuốn “Bên Thắng Cuộc” của Osin Huy Đức. Thú thật là với một người gần như đã đọc qua tất cả những quyển sách văn học miền Nam trước 75, hồi ký chiến tranh trước và sau 75 như mình… thì cuốn này của ông Huy Đức vẫn chỉ mới “kể” được cái vỏ chứ chưa trần thuật được cái ruột của phần này. Nhưng mình vẫn có cảm giác rất lạ và cảm kích, có thể vì nó là cái nhìn của một người phía “bên kia”? Phải nói đây là cuốn sách có lẽ là duy nhất mà mình có cảm giác muốn đọc của “bên kia”, không tính “Đỉnh Cao Chói Lọi” của Dương Thu Hương…

Lướt nhanh qua những phần khác về cải “đánh tư sản”, “ly hương”, đặc biệt cái mình ấn tượng nhất trong quyển I này là vụ “Đốt sách” “Đánh tư sản” “Ngụy Quân -Ngụy Quyền” – có quá nhiều chi tiết rất chính xác mà mình tin chắc là ông Osin đã gặp những người “thật sự” biết rõ…

Phải nói rằng Osin Huy Đức ngoài việc sử dụng những dữ kiện có thật và chính xác, ông ấy còn thể hiện sự trăn trở và chua xót trong ngôn từ.

Dự đoán là cuốn sách này sẽ gây ra sóng gió tư tưởng với các bé Hồng Vệ Binh và bút chiến trong phe còn lại.

P/S: Mình rất thích cái bìa sách =)) Thâm nho vãi lọ.

Source + extraits : Thong Tan Xa VangAnh, 13/12/2012.

* * *

Đọc “Bên Thắng Cuộc” của Huy Đức – Review by Tran Huu Dung

“Bên Thắng Cuộc” của Huy Đức là quyển sách hay nhất về lịch sử Việt Nam sau 1975 mà tôi được biết (kể cả những công trình bằng ngoại ngữ của các học giả nước ngoài). Chỉ cần đọc qua mục lục quyển sách là đủ để choáng ngợp bởi sự súc tích của nó. Tất cả những vấn đề nổi bật đều được kể lại với những thông tin mới lạ: từ sự cố “nạn kiều” ở miền Nam, đến những thất bại kinh tế đưa đến chính sách Đổi Mới năm 1986, vụ “Sáu Sứ”, đến chiến tranh biên giới Tây Nam… đều được Huy Đức thuật lại rành mạch, lớp lang, theo ký ức của hàng trăm nhân vật chủ chốt  ̶  nhiều người có những vai trò quyết định trong các sự kiện ấy  ̶  được chính tác giả phỏng vấn.

Cuốn sách đầy ắp những thông tin mà tôi chưa từng đọc được trong bất cứ sách báo nào đã xuất bản. Có thể nói, ngoài Huy Đức, trong lớp nhà báo hiện nay, không ai có thể có được những phỏng vấn trực tiếp với hầu hết những nhân vật quan trọng ở Việt Nam như thế này. Huy Đức là một trong số rất ít (có thể đếm trên ngón một bàn tay!) ký giả Việt Nam hiện nay có khả năng nghiệp vụ cao, dày dặn kinh nghiệm, và nhất là có biệt tài tạo sự tin cẩn ở những người được phỏng vấn về những sự kiện vô cùng “nhạy cảm”, thậm chí “thâm cung bí sử”.

Ngoài sự cực kỳ súc tích, một đặc điểm nổi bật khác, càng đáng ca ngợi, ở tác phẩm này là sự rất công bằng của tác giả đối với “bên thua cuộc”.  Tôi chưa bao giờ được đọc những câu chuyên về sự gian truân (mà tôi đã nghĩ là không bút mực nào tả xiết) của những người vuợt biên, những “thuyền nhân”, được kể lại một cách trung thực, không phê phán, không tuyên truyền, nhưng đầy tình người và nước mắt, như trong cuốn này. Tôi cũng chưa bao giờ được đọc về hoàn cảnh tái sum họp của những gia đình tập kết, hay những người bị đi cải tạo, như đã đọc ở đây.

Ở một tầm mức cao hơn, “Bên Thắng Cuộc” lột trần nhiều “huyền thoại” về một số lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam: Họ không phải là những ác quỷ “bán nước” (thậm chí “vô luân” trong đời sống cá nhân) như những người thù ghét họ thường khẳng định, nhưng cũng chẳng phải là những lãnh tụ anh minh, tài đức, luôn luôn gắn bó, đoàn kết với nhau, như ghi trong “chính sử” của Đảng.  Họ là những con người với những tị hiềm, những tranh chấp cá nhân, những thiếu sót ở cách cư xử trong gia đình, và, vâng, những sai lầm nghiêm trọng về chính sách, chiến thuật, về đường lối cai trị, và nhất là (theo tôi) cách chọn người của họ.  Những sai lầm mà, theo tôi, đã đưa đến hậu quả hiện nay (và vẫn còn tiếp diễn chưa biết đến bao giờ) cho đất nước.

Hẵn có độc giả sẽ “than phiền” rằng “Bên Thắng Cuộc” thiếu những phân tích tổng quan của chính người viết, nhưng, tôi nghĩ, Huy Đức truớc hết là một ký giả, trọng trách hàng đầu của anh là ghi lại một cách trung thực, có hệ thống, càng nhiều càng tốt, những sự kiện xã hội, chính trị và lịch sử. Phần vụ phân tích những sự kiện ấy thì nên để cho những người khác (hay chính Huy Đức, trong một cuốn sách mà tôi mong anh sẽ viết sau này). Một phê bình khác, có lý hơn, là quyển sách này vẫn còn nhiều khoảng trống (trong dòng lịch sử). Có lẽ, khi đọc lại, tác giả sẽ phát hiện những khoảng trống ấy và sẽ lấp chúng trong những lần tái bản sau.

Tất nhiên, nhiều thông tin trong cuốn này cần được kiểm chứng (nhất là thông tin về những sư kiện liên hệ đến những quốc gia khác mà các học giả quốc tế đã nói đến khá nhiều, dựa vào những tài liệu văn khố hải ngoại). Song, dù vài sự kiện nào đó (ví dụ như về liên hệ với Liên Xô và Trung Quốc) có thể là chưa thật đầy đủ (và có thể có ích hơn nếu tác giả đối chiếu với những nguồn nước ngoài), cuốn này cũng hữu ích vì nó cho thấy cái nhìn của người trong cuộc (về phía Việt Nam).  Nếu họ có nhận định không đúng, có thiếu sót thông tin, và do đó có những quyết định sai lầm, thì chính sự sai lầm ấy cũng là một dữ kiện làm rõ thêm lịch sử.

Cuốn sách sẽ là một sự thích thú cho tất cả mọi người Việt Nam ưu tư với quê hương, mong muốn nhìn lại chính cuộc đời mình, gia đình mình, trong gần 40 năm qua, nhưng nó cũng là một kho tư liệu hết sức dồi dào, mới mẻ, cực kỳ quý báu cho những học giả, những sử gia nghiên cứu về Việt Nam.  Chúng ta nên cám ơn tác giả.

Trần Hữu Dũng, 11/2012.

Source : Viet Studies

* * *

“Rất nhiều thế hệ, kể cả con em của những người đã từng phục vụ trong chế độ Việt Nam Cộng hòa, sau ngày 30-4-1975 đã trở thành sản phẩm của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa. Nhiều người không biết một cách chắc chắn điều gì đã thực sự xảy ra thậm chí với ngay chính cha mẹ mình. 

Cuốn sách của tôi đơn giản chỉ kể lại những gì đã xảy ra ở Sài Gòn, ở Việt Nam sau ngày 30-4: cải tạo, đánh tư sản, đổi tiền… Cuốn sách của tôi cũng nói về hai cuộc chiến tranh cuối thập niên 1970, một với Khmer Đỏ và một với người Trung Quốc. Cuốn sách của tôi cũng nói về làn sóng vượt biên sau năm 1975, và về sự “đồng khởi” của nông dân, của các tiểu chủ, tiểu thương để dành lấy cái quyền được tự lo lấy cơm ăn áo mặc. 

Đây là công trình của một nhà báo mong mỏi đi tìm sự thật.” – Huy Đức
Source : Dan Lam Bao Blog, 14/12/2012

Black April: The Fall of South Vietnam, 1973-75

Avis de parution ; CR de lecture par HistoryBuff ///

[nldr] Nous avons rencontré George J. Veith lors du SouthVietnam Symposium à l’Université de Cornell en juin dernier. Ce chercheur indépendant a noué de solides amitiés avec des personnalités vietnamiennes exilées afin de mieux saisir les réalités peu connues de la guerre. Nous avons évoqué ensemble le destin de Nguyen Tu, journaliste du Chinh Luan, décédé en juillet 2010. L’ouvrage de Veith nous plonge dans les deux dernières années de la guerre du Viêt Nam. Cette histoire militaire a le mérite de prendre en considération le destin des vaincus lors de cette étape cruciale qui mit fin à l’existence de la République du Viêt Nam le 30 avril 1975. Nous présentons ci-après le CR de lecture le plus complet paru sur Amazon.

 

An accurate account on the heroic efforts of the South Vietnamese in the last days

Black April is a book about the fall of South Vietnam in 1975. The book has 18 chapters, each titled by a quote, and an introduction. The book tells the story of South Vietnam in the last two years (1973-1975) of the Vietnam War, starting with the signing of the Paris Peace Accords and ending with the final collapse of South Vietnam on April 30, 1975.

The story is told from a military viewpoint. Those with other interests (e.g., political, social) may be easily turned off with detailed military maneuvers, troop movements, strategies, etc. However, the author skillfully intertwines war scenes with anecdotes of the human spirit, poignant and touching.

For those who are interested in military history, or just history in general, this book is a must-read. The chapters are full of detailed and vivid descriptions with maps and accounts of what happened during the last few months of the war. The author presents the material from a fairly objective position, using sources from all sides, including communist sources, in printed materials, memoirs, articles, etc. In addition to superb narrative, the author also provides valuable insights and analysis on what, how, and why things happened the way they did.

The collapse of South Vietnam started with the Paris Peace Accords in 1973 when Nixon pressed South Vietnam President Thieu into signing the agreement by promising harsh reaction to violations of the Peace Accords by the Communists (Chapter 1). Nixon’s promise to Thieu was kept secret from Congress. However, it is doubtful that things would have been different had Congress known about it.

As expected, the Communists didn’t sign the Peace Accords in good faith. It was merely a trick to allow the Americans to complete the face-saving withdrawal from Vietnam. Le Duan, the North Vietnam leader at the time and a die-hard Marxist, wanted to conquer South Vietnam. He persuaded the Politburo to push forward “revolutionary violence” in a military conquest of the South (Chapter 2).

South Vietnam desperately needed military aid from the U.S. to prepare for the defense. But Congress voted to reduce the aid amount. While South Vietnam prepared for the renewed war, North Vietnam poured supplies down the Ho Chi Minh trail and sent fresh troops to the South (Chapter 3). “[O]ne hundred thousand fresh troops advanced southward in 1973, and another eighty thousand were headed to the battlefields during the first half of 1974.” (p. 69)

The war resumed in South Vietnam when Gerald Ford became U.S. President (Chapter 4). “Ford faced a recalcitrant Congress and a stagnant economy,” (p. 81) and couldn’t do much.

The beginning of the end started with the collapse of Phuoc Long in January 1975 (Chapter 5). “Heavy rains swept Saigon, unusual for January.” Colonel Le Gro’s Vietnamese driver, eyeing the pouring rain, said to him, “Even the gods weep for Phuoc Long.” (p. 110)

Chapters 6 through 16 chronicles the collapse of Corp I and Corp II, from Ban Me Thuot (Chapters 6-7), Thieu’s error in his order of withdrawal (Chapter 8), the retreat from the highlands (Chapter 9), to the chaos and disintegration (Chapter 10), Hue and Corp I collapse (Chapters 11-12), the battle for the coastal cities (Chapter 13), the Communist advance toward Saigon (Chapter 14), the battle for Phan Rang and its capture by the Communists (Chapter 15-16).

The battle of Xuan Loc is the most heroic battle of the war (Chapter 17). Against all odds and clearly outnumbered, under the magnificent command of Brigadier General Le Minh Dao, the men of the 18th Infantry Division, the 82nd ranger battalion, the 1st Airborne Brigade, the Air Force, the 3rd Armored, and the popular and regional forces fought with remarkable courage and skill.

Only when President Duong Van Minh broadcast the surrender order on April 30, 1975, the South Vietnamese soldiers laid down their weapons (Chapter 18). They followed the order of their supreme commander against their own wish to continue fighting. Even when surrendering, they maintained their honor and discipline. In the most moving scene on the final day, the 81st Airborne Rangers surrendered to their enemy with class. “Shouldering their weapons,lining up four abreast in a column stretching almost half a mile long, the two thousand men of ARVN’s most elite unit began marching along the highway toward Saigon. As promised, Colonel Huan was in the first row. . . Soon a Communist officer and troops met Huan on the highway. Huan told the officer his men were prepared to turn over their weapons, but they would not undress. If ordered to do so, they would refuse, and a firefight would break out. The Communist officer relented, and the soldiers of the 81st stacked their arms and dispersed. It was the final unit in Saigon to lay down its weapons.” (p. 494-495). Several South Vietnamese Generals committed suicide. “[M]ost mid- and upper-level commanders stayed with their men. For example, not one Ranger-group or battalion commander deserted his men. Of the senior officers who escaped at the end, Lieutenant Generals Truong and Thi, for example, were no longer commanding units.” (p. 495)

Black April is an accurate account on the heroic efforts of the men of the South Vietnamese Armed Forces who stood up for a last fight against the aggressive North Vietnamese despite lack of ammunition, supplies, equipment, and replacements. They fought till the end. The very end.

A Vietnamese saying says, “Heroes die, but their heroic spirit never dies.” (Anh hung tu, khi hung bat tu.) The country of South Vietnam died, but the spirit of the Vietnamese people never dies.

Black April is about the military defeat of South Vietnam. But the stories in Black April are not just about the fight against communist invasion. They are about the human spirit. They are about the spirit of the Vietnamese people, the peace loving people, who were not given the chance they deserved to fight for freedom.

Réf. : George J Veith, Black April: The Fall of South Vietnam, 1973-1975, Encounter Books, 2012.

Source : HistoryBuff / Amazon

* * *

Aperçu sur Google Books

 

George J. Veith [Author’ presentation]

People often ask me how I got involved in writing about Vietnam, since I did not serve there. Here is the short answer to that question.

I am a former Armor officer, having served in tank units in Germany and the U.S. I’ve always been interested in military history, and in particular, historical mysteries. My initial foray into Vietnam was investigating the POW/MIA issue, a natural fit on both counts. One can’t understand the POW/MIA issue without learning about the war, which led me to dive deeper into the conflict.

I also always wanted to write, and years ago, I found some documents at the Army’s Carlisle Barracks on the Joint Personnel Recovery Center (JPRC), the military’s top-secret unit to recover American prisoners during the Vietnam War. Realizing that no one had ever written about these guys, I made ten trips to Carlisle going through all their Vietnam materials. Eventually I located about 80% of the JPRC weekly and monthly reports, and I was off! That research led to “Code-Name Bright Light,” my first book.

My second book, “Leave No Man Behind,” is the memoirs of my friend Bill Bell, who led the USG’s POW/MIA field investigation teams after the war. It was published in 2004.

In April 2001, my friend and translator, Merle Pribbenow, and I visited MG Le Minh Dao, the last commander of the ARVN 18th Division. We interviewed him about the battle of Xuan Loc, which took place in April 1975. His unit stood their ground in some very heavy combat, and our article on the battle was published in January 2004 in the “Journal of Military History.” Dao was so pleased with our efforts that he begged me turn the paper into a book on the final two years of the war. He emphatically told me that the RVNAF had fought well, and they were not the corrupt cowards so often portrayed in the American media. Thus began a ten-year journey of research and writing that finally culminated in “Black April.”

I hope you enjoy it, and I look forward to your comments.