Archives de catégorie : Articles / Billets

Jeunes camarades khmers rouges, victimes avant d’être bourreaux – par Barbara Delbrouck

[ndlr] Article de Barbara Delbrouck sur le conditionnement politique des jeunes partisans Khmers rouges et les conséquences post-traumatiques de la violence quotidienne sous le Kampuchéa Démocratique. Plus généralement, l’article souligne la manipulation des enfants au service de l’Angkar, à la fois victimes et bourreaux.

Beaucoup d’anciens khmers rouges se définissent aujourd’hui comme victimes. Refuser de rejoindre le mouvement Khmer Rouge signifiait de facto, la mort. Sa propre mort mais également celle de sa famille. La problématique est d’autant plus difficile dans le cas des « jeunes camarades », ces enfants soldats enrôlés et endoctrinés dès leur plus jeune âge. Des études montrent que les bourreaux souffrent souvent des mêmes symptômes que leurs victimes. Dans l’ouvrage « Victims and Perpetrators » du DC-Cam, d’anciens jeunes soldats khmers rouges témoignent de la peur dans laquelle ils ont vécu pendant le régime, de 1975 à 1979.

Mêmes symptômes post traumatiques

Comme l’explique Sorya Sim, responsable du département de recherche du DC-Cam et auteur de « Victims and Perpetrators », de nombreuses études ont été faites sur la psychologie des survivants de génocide, mais peu sur celle des bourreaux.
Les études ont montré que les victimes survivantes peuvent présenter de nombreux problèmes psychologiques tels que la dépression, des cauchemars récurrents, des troubles de la concentration ou du sommeil. Tous ces symptômes peuvent être diagnostiqués comme « Post Traumatic Stress Disorder ».

Lire la suite : L’après génocide au Cambodge

Références :

  • DC-CAM, Victims and Perpetrators, Testimony of Young Khmer Rouge Comrades, National Library of Cambodia cataloguing in Publication Data, 2001.
  • Locard, Henri,  « Le petit livre rouge » de Pol Pot, ou « Les paroles de l’Angkar », Paris, L’Harmattan, Paris, 1996.
  •  Kiernan, Ben, in « Victims and Perpetrators », p. 242.
  • Site officiel du DC-Cam (Centre de documentation pour le Cambodge)

 

Truông Bồn: Huyền thoại năm xưa hội ngộ sau 44 năm xa cách

[ndlr] Ce jour, 27 octobre 2012, était organisée au Viêt Nam une grande commémoration en hommage au sacrifice des Jeunesses de choc (TNXP) de Truong Bon. Le spectacle intitulé « Truong Bon, légende et gratitude » fut retransmis sur la chaîne VTV1. Pour la première fois depuis 44 ans, les anciens du détachement 317 des Jeunesses de choc ont pu témoigner de leur sort ce jour noir du 30 octobre 1968 lorsqu’ils furent pris sous les bombardements américains. Parmi les autorités vietnamiennes qui firent le déplacement jusque dans la province de Nghe An, se trouvaient Le Kha Phieu, ancien Secrétaire général du PCV, To Huy Rua, membre du Politburo, Nguyen Sinh Hung, président de l’Assemblée nationale de la RSVN ainsi que les responsables provinciaux du PCV. Le projet ambitieux de la construction d’un lieu de mémoire (Khu Di tích Lịch sử) à Truông Bồn, dans la commune de Mỹ Sơn (district de Đô Lương) a été officiellement présenté.

 * * *

TPO – Lần đầu sau 44 năm xa cách (từ 1968), các cựu TNXP Đại đội 317, thân nhân 13 liệt sỹ Truông Bồn, nhân chứng hội trong chương trình Truông Bồn, Huyền thoại và tri ân.

Tìm hơi ấm đồng đội

Khỏe mạnh, tráng kiện như những năm tháng chiến đấu tại tọa độ lửa Truông Bồn, Tiểu đội trưởng Tiểu đội phá bom Nguyễn Tâm Cớn ngay từ sáng sớm 27-10 phóng xe rời Liên Thành (huyện Yên Thành) ngược đường 15A về xã Mỹ Sơn viếng tượng đài TNXP và mộ 13 chiến sỹ Truông Bồn, tìm hơi ấm đồng đội nơi ông đã một thời vào sinh ra tử.

Đến dốc Kỳ Lợn, bàn chân cựu TNXP bỗng khựng lại. 44 năm về trước, tại đây diễn ra trận bom khốc liệt, cướp đi của ông 13 đồng đội. “Doãn ơi!”, ông Cớn bật khóc. Người Tiểu đội trưởng gang thép, từng một mình băng qua bãi bom từ trường, hóa giải hàng trăm quả bom nổ chậm ở Truông Bồn không nén được lòng mình khi trở lại chiến trường xưa. Tối 30-10-1968, một ngày trước khi lệnh ngừng ném bom có hiệu lực, chị Trần Thị Doãn (SN 1948, quê xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, Nghệ An) gặp Nguyễn Tâm Cớn: “Ngày mai em sẽ ra đường san lấp hố bom một buổi nữa anh ạ!”. “Em có giấy báo đi học rồi, thôi cứ ở nhà!”. “Không! em sẽ đi một buổi cuối cùng nữa! Đi làm với các chị cho có chị có em!”. Không ngờ, đó là lần cuối cùng nữ TNXP Trần Thị Doãn xuất hiện tại Truông Bồn.

Cùng “hành quân” về Truông Bồn sáng qua, có bà Trần Thị Thông – một trong 14 người bị bom vùi, và là người duy nhất sống sót. “Năm nào cũng vậy, cứ đến ngày giỗ của 13 liệt sỹ Đại đội 317 là tôi lại về Mỹ Sơn thắp hương viếng các chị”, bà Thông kể. Trút bỏ trang phục thường ngày, bà khoác lên mình bộ quần áo TNXP, đội mũ tai bèo. “Anh em mình giống như ngày nào ra nơi chiến trận!”, ông Nguyễn Tâm Cớn nói vui, nhưng đôi mắt lại ngân ngấn nước.

Tổ quốc mãi mãi tri ân những người con anh dũng (VTC News)

Cuộc hội ngộ tri ân

Sáng sớm 27-10, tỉnh Nghệ An cho xe về đón thân nhân 13 liệt sỹ Đại đội 317 hy sinh tại Truông Bồn. Trong số đó, chỉ có 2 liệt sỹ còn mẹ: Cụ Nguyễn Thị Miện, mẹ liệt sỹ Nguyễn Thị Hoài (xã Hưng Yên, huyện Hưng Nguyên) và mẹ chị Đinh Thị Vinh (Quỳnh Ngọc, huyện Quỳnh Lưu) năm nay 99 tuổi. Mẹ liệt sỹ Vinh tuổi cao sức yếu, không thể vào dự lễ kỷ niệm 44 năm chiến thắng Truông Bồn, mẹ chị Hoài có cháu ngoại cùng đi. Chị Lê Thị Hường, một trong 3 cựu TNXP cứu sống Tiểu đội trưởng Trần Thị Thông cũng có mặt trong đêm giao lưu. “Nghe tin được vào Vinh gặp đồng đội, từng quá, hết cả say xe!”, chị Hường nói. Nhà báo Thanh Phong (nguyên PV báo Nghệ An, báo Nhân Dân), người từng có mặt tại Truông Bồn trong những năm lửa đạn; Nguyên Tiểu đội trưởng Trần Thị Thông…là khách mời của chương trình “Truông Bồn, Huyền thoại và tri ân”.

Nhà báo Thanh Phong nhớ lại, năm 1967-1968 địch đánh phá ác liệt tại nhiều trọng điểm. Cầu Cấm tắc, quốc lộ 1A gián đoạn, bom đạn dồn xuống Truông Bồn biến nơi đây thành chảo lửa. “Đêm 30-10-1968, ai cũng hồi hộp chờ đợi giây phút Mỹ ngừng ném bom, có người đã nhận được giấy báo nhập học, các chị sửa soạn gói tem phiếu, tư trang chuẩn bị lên đường; Một đôi nam nữ TNXP yêu nhau, khấp khởi chờ ngày cưới…”. Nhưng rạng ngày 31-10, trận bom khốc liệt địch ném xuống dốc Kỳ Lợn đã cướp đi sự sống của 13 chiến sỹ TNXP Đại đội 317.

“Cuộc sống đã hồi sinh trên mảnh đất hoang tàn năm xưa, những chiến sỹ dũng cảm làm nên huyền thoại Truông Bồn đã trở thành bất tử, là biểu tượng thiêng liêng, là tấm gương dũng cảm để thế hệ hôm nay và mai sau học tập, tri ân!”, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Hồ Đức Phớc phát biểu. Bí thư Thứ nhất T.Ư Đoàn Nguyễn Đắc Vinh nói, nhiệt huyết của tuổi trẻ, tinh thần kiên cường bất khuất của lực lượng TNXP phải được truyền lửa vào Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ X.

Tới dự Lễ kỷ niệm 44 năm chiến thắng Truông Bồn có đồng chí Tô Huy Rứa, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư T.Ư Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương; Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng; Bí Thư Tỉnh ủy Nghệ An Phan Đình Trạc; anh Nguyễn Đắc Vinh, Bí thư Thứ nhất T.Ư Đoàn cùng lãnh đạo các Bộ, ban, ngành T.Ư và lãnh đạo tỉnh Nghệ An’’

Ảnh trong bài: Quang Long – Phan Sáng – Quang Dũng / Bài: Quang Long

Source : Tien Phong Online, 27/10/2012. (article illustré de 6 photos)

Cựu TNXP hội ngộ (TPO)

* * *

Sur cette commémoration voir également :

 

Ðại Việt Cách Mạng Ðảng tổ chức lễ giỗ ông Hà Thúc Ký

[ndlr] Comme dans l’article précédent, est relatée ci-après la cérémonie de commémoration de la disparition de Ha Thuc Ky, fondateur du Parti Dai Viet Révolutionnaire. Ce quatrième anniversaire fut célébré à Westminster (Californie Sud). Comme pour le précédent billet, nous avons souligné les grandes étapes de la biographie politique du défunt dans la partie centrale du texte. L’article fut publié dans Người Việt, le célèbre quotidien de la communauté vietnamienne des Etats-Unis.

* * *

Westminster (NV) – Sáng hôm Chủ Nhật 14 tháng 10, khu bộ Nam Cali của Ðại Việt Cách Mạng Ðảng, đại diện cho các khu bộ của đảng khắp nơi, đã tổ chức lễ giỗ cố Chủ Tịch Ðảng Hà Thúc Ký, sáng lập Ðại Việt Cách Mạng Ðảng, tại chùa Ðiều Ngự, Westminster.

Ngoài đại diện các khu bộ về từ Washington D.C., Colorado, Atlanta, Philadelphia… còn có hàng trăm quan khách thân hữu trong các đảng phái như Việt Nam Quốc Dân Ðảng, Ðại Việt Quốc Dân Ðảng, Liên Minh Dân Chủ Việt Nam, Tân Ðại Việt. Nhiều hội đoàn, hội ái hữu trong cộng đồng ở Nam California, đặc biệt là phu nhân cố Chủ Tịch Hà Thúc Ký cùng gia đình cũng có mặt trong buổi lễ tưởng niệm này.

Phát biểu trong bài diễn văn khai mạc, ông Nguyên Dzuy, đại diện khu bộ Nam California, khu bộ được ủy quyền tổ chức, trân trọng ngỏ lời chào mừng toàn thể quan khách có mặt và rất vinh dự trước sự có mặt của Chủ Tịch Danh Dự Bùi Diễm, cựu đại sứ VNCH đã ngoài 90 tuổi, và cụ bà quả phụ Hà Thúc Ký, năm nay đã ngoài 80 tuổi, cùng hai cô con gái Hương và Thu.

Bàn thờ cố Chủ Tịch Sáng Lập ÐVCMÐ Hà Thúc Ký trong ngày tưởng niệm. (Hình: Nguyên Huy/Người Việt)

Trong bài diễn văn, ông Nguyên Dzuy cho biết sau ngày mất của Chủ Tịch Hà Thúc Ký đảng ÐVCM đã ôn cố tri tân theo lời chỉ đạo, huấn thị và di chúc của cố Chủ Tịch Hà Thúc Ký, người sáng lập ÐVCMÐ. Ðược sự lãnh đạo sáng suốt của chủ tịch danh dự là cựu Ðại Sứ Bùi Diễm, bên cạnh đó còn có cụ bà Hà Thúc Ký cố vấn, toàn đảng đã quyết tâm đoàn kết xây dựng đảng trong tinh thần dân chủ của một đất nước trọng pháp đúng theo lời chỉ đạo của cố chủ tịch là trẻ trung hóa lãnh đạo đảng. Kết quả là một cuộc đại hội toàn đảng kỳ 7 vào tháng 6 năm 2011 tại Houston, Texas, đã thành công và đại thành công là đảng đã có được một lực lượng lãnh đạo trẻ trong đảng.

Ông Nguyên Dzuy nhấn mạnh: “Chúng tôi khẳng định ÐVCMÐ chỉ có một duy nhất từ trung ương đến địa phương không có một ÐVCMÐ nào khác nữa. Nếu có thì các tên phản đảng cấu kết cùng các tên cộng sản nằm vùng tạo dựng phá hoại làm tan rã hàng ngũ người quốc gia chống cộng sản ở hải ngoại”.

Sau phần khai mạc, lễ cầu siêu cho người quá cố đã được Thượng Tọa Thích Viên Huy cùng ban Hộ Niệm chùa Ðiều Ngự cử hành qua một thời kinh. Tiếp đó bà quả phụ Hà Thúc Ký đã cùng Chủ Tịch Danh Dự Bùi Diễm và đại diện thành phố Westminster, các đảng phái, hội đoàn làm lễ dâng hương trước bàn thờ cố Chủ Tịch Hà Thúc Ký được đặt chính giữa sân khấu của hội trường chùa Ðiều Ngự.

Buổi lễ tưởng niệm cố Chủ Tịch Hà Thúc Ký được tiếp tục với hai bài phát biểu của Chủ Tịch Ðảng Nguyễn Phượng Hoàng và Chủ Tịch Danh Dự Bùi Diễm. Cả hai ông chủ tịch đều nhắc đến những kỷ niệm được làm việc với ông Hà Thúc Ký mà ông Nguyễn Phượng Hoàng coi như vừa là một bực trưởng thượng vừa là một bực thầy nên đã học hỏi được rất nhiều, trong khi đó ông Bùi Diễm coi là một người đồng chí hướng cùng là một người bạn thân thiết. Ông Bùi Diễm kể lại thời trai trẻ hai người cùng học ở Hà Nội cùng trong một tâm trạng chung của thế hệ thanh niên lúc ấy là sôi sục cách mạng cứu đất nước và dân tộc. Nhưng với Hà Thúc Ký thì ông đã nhận biết ngay Việt Minh là cộng sản nên đã không chấp nhận và thường gọi là “bọn Việt Minh chúng nó”. Ông Bùi Diễm cũng kể đến suốt cuộc đời ông Hà Thúc Ký là cả một cuộc tranh đấu cho tự do, dân chủ của đất nước và sự ấm no cho toàn dân, lúc nào ông cũng mong mỏi có được sự đoàn kết, thống nhất nơi các lực lượng quốc gia yêu nước để đối phó hữu hiệu với cộng sản.

Quan khách và thân hữu tham dự lễ tưởng niệm
cố Chủ Tịch ÐVCMÐ Hà Thúc Ký. (Hình: Nguyên Huy/Người Việt)

Nhiều quan khách tham dự trong buổi tưởng niệm Hà Thúc Ký cũng đã lên bày tỏ cảm tưởng. Giáo Sư Nguyễn Thanh Liêm nhận xét ông Hà Thúc Ký là một người hoạt động lúc nào cũng mong mỏi cho lợi ích của toàn dân. Theo Giáo Sư Liêm thì tất cả các đảng phái quốc gia đều có tinh thần nhân bản, dân tộc nên luôn đối kháng với cộng sản là đảng chủ trương phi dân tộc, mất nhân tính.

Tiến Sĩ Lê Minh Nguyên, phó chủ tịch Tân Ðại Việt, cũng có nhận xét rằng tinh thần dân tộc trong tuổi trẻ Việt Nam luôn được biểu lộ ra trước thời cuộc khi chúng ta nhìn lại hoạt động yêu nước của thế hệ trước.

Phần phát biểu để tưởng niệm đến người quá cố, ông Vũ Hà, một đảng viên trẻ của ÐVCMÐ, đã lên đọc tiểu sử của cố Chủ Tịch Sáng Lập Hà Thúc Ký. Ông Vũ Hà đã đọc lại tài liệu chính thức của ÐVCMÐ do Ban Chấp Hành Trung Ương phát hành.

Theo tài liệu này, cố Chủ Tịch Hà Thúc Ký sanh tại Thừa Thiên trong một gia đình khoa bảng vào năm Canh Thân 1920. Tốt nghiệp Ðại Học Hà Nội với bằng kỹ sư thủy lâm, làm phó quận trưởng thủy lâm tại Cà Mau. Năm 1945, Nhật đảo chánh Pháp, ông trở về Huế rồi cũng như thanh niên cùng thế hệ, ông tham gia kháng chiến tại mặt trận Lào nhưng bị Việt Minh tại đó phao vu là thành phần phản động nên ông đã bỏ hàng ngũ kháng chiến về Hà Nội. Tại đây ông đã gia nhập Ðại Việt Quốc Dân Ðảng do ông Trương Tử Anh thành lập vào năm 1939.

Năm 1946, theo lệnh đảng ông về Huế hoạt động trong vòng bí mật.

Năm 1953 vào Sài Gòn và được bầu vào Hội Ðồng Chủ Tịch Trung Ương Ðảng Bộ Ðại Việt Quốc Dân Ðảng. Ông cũng là một thành viên trong phong trào Ðại Ðoàn Kết và Hòa Bình năm 1954 cùng một số nhân sĩ, giáo phái miền Nam như Cao Ðài, Hòa Hảo ủng hộ ông Ngô Ðình Diệm về làm thủ tướng.

Năm 1953, ông bị chính quyền của ông Ngô Ðình Diệm kết án vắng mặt khổ sai chung thân vì vụ Ba Lòng ở miền Trung.

Năm 1963, ông được Hội Ðồng Quân Nhân Cách Mạng mời vào Hội Ðồng Nhân Sĩ rồi tham gia trong chính phủ Nguyễn Khánh trong chức vụ Tổng Trưởng Nội Vụ. Nhưng chỉ 2 tháng sau ông đã từ chức vì bất đồng ý kiến với Tướng Nguyễn Khánh.

Tháng 5 năm 1965 ông công bố một bản tuyên ngôn 9 điểm, chủ trương chống cộng sản, đòi thực hiện đại đoàn kết quốc gia, cải cách kinh tế, chính trị, xã hội rồi tiếp theo tổ chức những cuộc biểu tình tại nhiều tỉnh để ủng hộ tuyên ngôn này.

Tháng 12 cùng năm đó, Ðại Việt Cách Mạng Ðảng được thành lập tại Sài Gòn và ông được bầu làm tổng bí thư đảng.

Cũng trong thời gian này và sau đó một số lớn đảng viên ÐVCMÐ đã gia nhập vào các cơ cấu hành chánh, quân sự của nền Ðệ II Cộng Hòa tạo nên được khí thế đối lập dân chủ của miền Nam Việt Nam.

Tháng 9 năm 1967, ông ứng cử tổng thống VNCH nhưng thất cử.

Sau vụ Tết Mậu Thân ông đã vận động 6 đảng lớn có thực lực ở miền Nam lúc ấy để thành lập một mặt trận gọi là Mặt Trận Quốc Gia Dân Chủ Xã Hội để thống nhất lực lượng chống cộng. Chủ tịch của chủ tịch đoàn của mặt trận là đương kim Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu.

Năm 1969, ông cầm đầu một phái đoàn gồm đủ mọi khuynh hướng chính trị xuất ngoại để vận động quốc tế ủng hộ cho miền Nam Việt Nam có được nền hòa bình công chính.

Năm 1972, ông cùng với Giáo Sư Nguyễn Ngọc Huy và ông Trần Quốc Bửu thành lập Mặt Trận Tự Quyết.

Sau năm 1975, ông vượt biên, định cư tị nạn tại Hoa Kỳ tiếp tục cuộc tranh đấu cho tự do, dân chủ và nhân quyền ở Việt Nam.

Năm 1978 cùng một số nhân sĩ, đảng viên cũ và các bạn trẻ thành lập Mặt Trận Việt Nam Tự Do đồng thời cũng tập trung nỗ lực củng cố những cơ sở nòng cốt cho đảng được phục hoạt.

Năm 1988, ông cùng Giáo Sư Nguyễn Ngọc Huy và ông Bùi Diễm nỗ lực thống nhất Ðại Gia Ðình Ðại Việt nhưng không may Giáo Sư Nguyễn Ngọc Huy từ trần trong lúc công việc đang tiến hành nên việc tiến hành sự thống nhất đành tạm ngưng cho đến năm 1992, ông hợp tác với Bác Sĩ Nguyễn Tôn Hoàn theo tinh thần đã đồng ý với Giáo Sư Nguyễn Ngọc Huy từ trước để tái lập Ðại Việt Quốc Dân Ðảng, nhưng việc kết hợp gặp trở ngại nên ông đành trở về với tổ chức Ðại Việt Cách Mạng Ðảng. Trong ba kỳ đại hội liên tiếp 1995, 1999 và 2003, ông được bầu làm chủ tịch đảng.

Vào kỳ đại hội IV ông xin rút lui vì lý do sức khỏe và ủy quyền cho ông Bùi Diễm đứng ra triệu tập đại hội vào năm 2007. Trong kỳ đại hội này ông Bùi Diễm đã được bầu làm Chủ Tịch Tân Ban Chấp hành Trung Ương thay thế ông Hà Thúc Ký.

Ngày 16 tháng 10 năm 2008, ông qua đời tại bệnh viện Holy Cross, Maryland, hưởng thọ 89 tuổi.

Kết thúc buổi lễ ban tổ chức đã mời mọi người tham dự dùng một bữa cơm chay tại chùa để cùng tưởng nhớ đến người đã khuất.

Ghi chú: Trong một bài viết trước về Lễ Giỗ Cố Chủ Tịch Hà Thúc Ký đăng trên trang Ðịa Phương Người Việt số ra ngày Thứ Tư 10 tháng 10, ban tổ chức lễ giỗ cho biết có một số chi tiết không đúng với tài liệu chính thức của ÐVCM do ban chấp hành trung ương phát hành, và yêu cầu chúng tôi sửa chữa, bổ túc những sai sót. Vậy xin quí độc giả coi bài tường thuật này như một bản đính chính về Ðại Việt Cách Mạng Ðảng trong số báo trước.

Nguyên Huy/Người Việt, Sunday, October 14, 2012.

Liên lạc tác giả: NguyenHuy@nguoi-viet.com

Source : Người Việt

Đại Việt Cách Mạng Đảng Tưởng Niệm Chủ Tịch Hà Thúc Ký

[ndlr] Article du journaliste Nguyen Ninh Thuan du Việt Báo (Californie) relatant la journée de commémoration de la disparition de Ha Thuc Ky, fondateur du Parti Dai Viet Révolutionnaire. Ce quatrième anniversaire (lễ giỗ lần thứ 4) fut célébré au Sud de la Californie et organisé par la cellule locale du parti nationaliste. La partie centrale de l’article présente les grandes étapes de la biographie politique de Ha Thuc Ky.

* * *

Westminster – Trưa Chủ Nhật 14-10-2012 tại phòng hội chùa Điều Ngự, khu bộ ĐVCMĐ Nam Cali. và đại diện các cơ sở ĐVCMĐ tại Hoa Kỳ qui tụ về Nam Cali. tổ chức lễ giỗ lần thứ 4 cụ Hà Thúc Ký trong không khí trang nghiêm, đượm tình đoàn kết đại gia đình ĐVCMĐ. Trong số gần  200 quan khách tham dự còn có sự hiện diện của Bà quả phụ Hà Thúc Ký & gia đình, đại diện các Đảng phái như VNQDĐ; ĐVQDĐ; LMDCVN; Tân ĐV; nhiều hội đoàn đòan thể, các thân hào nhân sĩ, thân hữu cùng đồng hương VN; Phó Thị Trưởng Westminster, Tạ Đức Trí… và truyền thanh báo chí. MC: Vũ V Hùng.

Sau nghi thức chào cờ Việt -Mỹ, Đảng kỳ, phút mặc niệm và giới thiệu quan khách tham dự, Bí Thư Khu Bộ ĐVCM  Nam Cali, Ô.Nguyên Dzuy lên chào mùng & cám ơn quan khách có đoạn nói: “… từ tháng 10 năm 2008- tháng 10 năm 2012 là 4 năm ngày mất của cố Chủ-Tịch Hà Thúc Ký, là 4 năm ĐVCM Đảng chúng tôi ôn cố tri tân:  lời chỉ đạo, lời huấn thị,  lời di chúc của cố CT/ Hà Thúc Ký sáng lập ĐVCMĐ,  song hành được sự lãnh đạo sáng suốt của CT/ danh dự Đảng cựu Đại sứ Bùi-Diễm…  Đảng quyết tâm đoàn kết xây dựng Đảng trong tinh thần Dân chủ, đúng theo tinh thần Đại Hội Kỳ IV năm 1999 tại Thủ đô Hoa Thịnh Đốn, Hoa Kỳ  “Trẻ Trung hóa lãnh đạo Đảng…”

Sau nghi thức cầu siêu do Thượng Tọa Thích Viên Huy và Chư Đức tăng ni chùa Điều Ngự là Lễ Dâng Hương của bà quả phụ Hà Thúc Ký & gia đình; CT Danh dự Bùi Hoài Nam & CT BCH TƯ Nguyễn Phượng Hoàng; Phó Thị trưởng  Westminster Tạ Đức Trí; PCT/TĐV Lê Minh Nguyên; CTTƯVQDĐ; GS Nguyễn Thanh Liêm; Cựu DB Trương Văn Nguyên.

Tiếp theo Chủ Tịch ĐVCMĐ Nguyễn Phượng Hoàng lên chào mừng và cám ơn quan khách cùng phát biểu: “ Nhân dịp lễ giỗ lần thứ tư của cố CT HTK, tôi xin mạn phép được nói về một vài kỷ niệm trong lúc hoạt động với CT HTK. Thưa quý vị, nếu so sánh tuổi đời và tuổi Đảng thì CT Hà Thúc Ký là bậc trưởng thượng của tôi. Nếu so sánh kinh nghiệm hoạt động thì CT HTK là bậc thầy của tôi. Tôi đã được học hỏi rất nhiều điều từ CT HTK. Một trong những ấn tượng sâu sắc mà CT HTK đã để lại trong tâm khảm tôi là cách làm việc của ông. Rất nhiều người biết ông không bao giờ nề hà sự khó nhọc, ông có một ý chí kiên cường không bao giờ sờn lòng trước những khó khăn. Ngay cả đến lúc tuổi đã quá cao, và theo lẽ thường tình của con người thì thể chất suy yếu và bệnh tật bắt đầu hành hạ, nhưng ông vẫn ung dung, bình thản làm việc như bình thường. Có những lúc thấy ông làm việc cật lực, tôi tỏ vẻ quan tâm đến sức khoẻ của ông thì ông cười và bảo: Anh đừng lo cho tôi, ngày nào mà tôi không đau mới là chuyện lạ, còn đau đớn hàng ngày là chuyện bình thường. Tuy thể xác không còn được như thời trai trẻ, nhưng tinh thần của ông lúc nào cũng minh mẫn, vẫn đều đặn viết bài cho tờ Tạp Chí Cách Mạng của Đảng qua hai bút hiệu là Nam Phong và Bắc Vũ cho đến khi lực bất tòng tâm vào khoảng 2 năm ở cuối đời! Khi viết những bài bình luận liên quan đến VN thì ông ký tên Nam Phong, những bài liên quan đến thời sự quốc tế thì lấy tên Bắc Vũ. Nhưng ấn tượng tôi muốn nói đến là cách làm việc của ông. Ông luôn coi tôi như một người bạn đồng hành, một già một trẻ cùng đi trên con đường mưu cầu một nền tự do dân chủ để mang lại thịnh vượng, hạnh phúc cho dân tộc. Đối với ông, tôi là một người bạn, một người đồng tâm chí hướng, một đồng chí của ông cho dù chúng tôi có khoảng cách xa về tuổi tác và kinh nghiệm… Mọi người dựa vào nhau, chung sức làm việc. Và tôi có thể hãnh diện để nói nhờ cái tinh thần đó mà tổ chức của chúng tôi được thuần nhất. Những cá nhân nào có cái tâm đố kỵ, hay có cái tâm vị kỷ thì vì tư tưởng dị biệt nên trước sau cũng sẽ bị ra ngoài khỏi tổ chức do quy tắc tự nhiên của tiến trình sàng lọc… »

Tiếp theo, Phó Chủ Tịch ĐVCMĐ Vũ Hà lên đọc tiểu sử Cố CT Hà Thúc Ký rất đầy đủ chi tiết, chúng tôi tóm tắt như sau:

Ông Hà Thúc Ký sinh năm Canh Thân (1920) tại làng La Chữ, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên trong một gia đình khoa bảng. Sau khi đỗ Tú Tài ông ra Hà Nội học Đại Học và đỗ Kỹ Sư Thủy Lâm và đến năm 1943 thì lên đường làm Phó Quận Trưởng Thủy Lâm tại Cà Mau. Sau khi Nhật đảo chánh Pháp năm 1945, ông trở về Huế và tham gia Kháng Chiến tại Mặt Trận Lào trên con đường số 9 với tư cách là Trưởng Ban Đặc Vụ Quân sự. Ít lâu sau, vì bị cán bộ chính ủy Việt Minh tại đó phao vu là thành phần phản động, ông đành phải rời bỏ hàng ngũ Kháng Chiến và ra Hà Nội. Tại đây ông gặp bạn bè cùng lứa và gia nhập Đại Việt Quốc Dân Đảng do Ông Trương Tử Anh thành lập năm 1939, cùng một thời với những đảng viên của đảng này như Nguyễn Tiến Hỷ, Đặng Vũ Trứ, Đặng Văn Sung, Nguyễn Tôn Hoàn, Nguyễn Tất Ứng, Bùi Diễm v.v…

Năm 1953, ông vào Sài Gòn và được bầu vào Hội Đồng Chủ Tịch Trung Ương Đảng Bộ Đại Việt Quốc Dân Dảng. Vì Đảng Trưởng Trương Tử Anh bị mất tích, Hội Đồng này tạm thời thay thế Đảng Trưởng để lãnh đạo Đảng. Ông cũng tham gia vào Phong Trào Đại Đoàn Kết và Hòa Bình năm 1954 cùng với một số nhân sĩ và giáo phái Miền Nam như Cao Đài và Hòa Hảo…

Năm 1955, vì bất đồng chính kiến với chính phủ của Thủ Tướng Ngô Đình Diệm, và vì có liên quan đến vụ biến động Ba Lòng ở Miền Trung, ông bị kết án (vắng mặt) khổ sai chung thân, rồi đến tháng 11, 1958 thì bị bắt và biệt giam cho đến sau ngày đảo chính ngày 1 tháng 11, 1963 mới được ra khỏi tù…

Sau Tết Mậu Thân, để đối phó với Cộng Sản , ông vận động 6 đảng lớn có thực lực ở Việt Nam là Dân Xã Đảng (Hòa Hảo), Lực Lượng Đại Đoàn Kết, Nhân Xã Cách Mạng Đảng, Lực Lượng Tự Do Dân Chủ, Việt Nam Quốc Dân Đảng, Đại Việt Cách Mạng Đảng để thành lập Mặt Trận Quốc Gia Dân Chủ Xã Hội với mục đích đoàn kết lại những chính đảng chống Cộng…

Vào đầu năm 1988. ông cũng nỗ lực cùng với Giáo Sư Nguyễn Ngọc Huy và ông Bùi Diễm để tiến tới việc thống nhất lại Đại Gia Đình Đại Việt. Một bản thông cáo với chữ ký của 3 người được gửi tới các cấp của các hệ phái Đại Việt và được công bố ngày 27 tháng 3, 1988. Trong lúc những nỗ lực kết hợp được tiến hành đều đặn thì không may Giáo Sư Nguyễn Ngọc Huy từ trần….

Năm 1992, ông hợp tác với Bác Sĩ Nguyễn Tôn Hoàn theo tinh thần đã được đồng ý với Giáo Sư Huy từ trước để tái lập lại Đại Việt Quốc Dân Đảng, nhưng việc kết hợp gặp trở ngại nên ông trở về với tổ chức Đại Việt Cách Mạng. Trong 3 kỳ Đại Hội liên tiếp 1995, 1999 và 2003, ông được bầu làm Chủ Tịch Đảng. Vì lý do sức khoẻ, trước ngày Đại Hội VI, ông tuyên bố rút lui và trong một bức tâm thư tháng 10, năm 2006, ông ủy quyền cho ông Bùi Diễm đứng ra triệu tập Đại Hội. Tại Đại Hội lần thứ VI, ngày 26 tháng 5, 2007, ông Bùi Diễm đã được bầu làm Chủ Tịch Tân Ban Chấp Hành Trung Ương thay thế ông Hà Thúc Ký… Ông Hà Thúc Ký qua đời lúc 12 giờ 10 chiều ngày 16 tháng 10, năm 2008 (nhằm ngày 18 tháng 9 năm Mậu Tý) tại bệnh viện Holy Cross, tiểu bang Maryland, Hoa Kỳ, hưởng thọ 89 tuổi.

Sau đó CTDDĐVCMĐ/ ĐS Bùi Diễm lên chia xẻ: “…Tôi từ miền Đông  được vinh dự đến tham dự buổi tưởng niệm một người bạn, người đồng chí đã khuất núi 4 năm nay và hôm nay anh đã phiêu diêu miền cực lạc… Tôi đã có rất nhiều kỷ niệm với anh vào thời kỳ còn là sinh viên… Ở ký túc xá, không ai bảo ai cùng hoạt động tham gia các hoạt động cho đất nước… trong đó có ngày giỗ Tổ để nhớ tổ tiên nâng cao tinh thần dân tộc, tranh đấu… Khi đó một tổ 3 người, nhưng không ai biết ai, sau đó chúng tôi mới nhận ra nhau cùng là Đảng Đại Việt có nguồn gốc QDĐ… Khi làm việc, anh  Hà Thú Ký luôn vui vẻ để mưu cầu cùng làm việc chung cho đất nước…”

Tiếp theo bà quả phụ Hà Thúc Ký lên chào mừng & cám ơn quan khách, có đoạn nói “ …Từ trước đến nay chưa bao giờ phát biểu trước đám đông, nếu có gì sai sót xin lượng thứ… Tôi thật xúc động vì đã 4 năm qua mà quý vị vẫn nhớ đến anh HTK… Tình sâu nghĩa nặng của các anh chị em trong ĐVCMĐ không những  dành cho người đã khuất núi mà cho cả gia đình chúng tôi. Chúng tôi xin ghi vào tâm khảm và xin cám ơn…”

Nhà Thơ Vũ Thùy Nhân, ĐVCMĐ lên đọc thơ do bà sáng tác để tưởng nhớ CT Hà Thúc Ký .

Mở đầu những lời phát biểu của quan khách, Phó T T Tạ Đức Trí lên phát biểu “…Nhân dịp dự lễ tưởng niệm cố CT Hà Thúc Ký, tôi càng hiểu rõ chủ nghĩa Dân tộc Sinh tồn, nhân bản… là kim chỉ nam của ĐVCMĐ đã ảnh hưởng công cuộc tranh đấu cho VN. Cuộc đời của cụ Hà Thúc Ký nối tiếp ĐT Trương Tử Anh qua chủ nghĩa Sinh Tồn và suốt 37 năm tại hải ngoại các phụ huynh đã dẫn dắt con em đi học Việt ngữ, bảo tồn văn hóa dân tộc… Chúng tôi hãnh diện là người VN…”

Tiếp đó cựu Dân Biểu Trương Văn Nguyên, em của ĐT Trương Tử Anh lên tưởng nhớ cụ Hà Thúc Ký có đoạn nói “…Tôi ngưỡng mộ phu nhân của cụ Hà Thúc Ký, thật xứng đáng cương vị Phu Nhân hiền thục, không bao giờ xuất hiện phát biểu trước đám đông…Người ta thường nói HTK là một nhà độc tài. Nhưng nói đến ĐVCMĐ là  có đảng  quy và tối mật như không được chụp ảnh chung, tiết lộ bí mật của đảng… vì thế không thể cởi mở oan oan nói ra ngoài… Nó là những tế bào riêng biệt, bộ phận này không ảnh hưởng bộ phận khác…Do đó  HTK là người lảnh đạo thì phải quyết đóan chứ không phải độc đoán…”

Nối tiếp Phó CT Tân ĐV Lê Minh Nguyên, đại diện các đảng phái chính trị lên chia xẻ sơ qua về CN Sinh Tồn… Được tóm tắt qua bài thơ do anh sáng tác Sống Còn Với Dân Tộc: Sinh Tồn nguồn gốc bản năng- Trong ba tiểu bản giảm tăng môi trường- Bản năng vị kỷ đo lường-Bản năng tình cảm nối đường cháu con- Bản năng xã hội sắc son-Dân ta tranh đấu giữ non nước nhà-Muốn thắng thì phải có ba Sức mạnh, biến cải, thiết tha hợp quần- Văn minh định chế không ngừng- Phát huy Dân tộc thắm nhuần bản năng.

Sau cùng GS Nguyễn Thanh Liêm lên phát biểu: “…Tôi không phải người trong Đảng ĐV hay đảng phái nào. Tôi không có cơ hội gặp gỡ Ô. Hà Thú Ký. Nhưng đã biết cụ Hà Thú Ký đã sống thanh đạm, đã đi xe đạp để nhận chức Tổng Trưởng Nội Vụ… Sau đó ở ngoại quốc, tôi đã có dịp biết rõ hơn về cụ HTK… Tất cả con người, giá trị ở phần tinh thần…”

Buổi lễ chấm dứt, mọi người chưa có dịp thắp hương đã lần lượt lên bàn thờ dâng nén hương tưởng niệm nhà cách mạng HTK trong không khí bùi ngùi và sau đó dự buổi cơm chay do BTC khoảng đãi trong không khí thân mật.

Quý vị muốn biết hoạt động của ĐVCMĐ xin liên lạc về  anh Nguyên Dzuy  số phone (714 ) 838-1099.

Nguyễn Ninh Thuận, (18/10/2012)

Source : Viet Bao

A lire sur Mémoires d’Indochine : “Lire les mémoires de Hà Thúc Ký” par Nguyen Van Canh

Potrait de l’article extrait du Faire-part de décès sur Tributes (Mr. Ky Thuc Ha Obituary).

F. Guillemot : Penser le nationalisme révolutionnaire au Việt Nam

La revue Moussons est désormais répertoriée sur Revues.org. C’est l’occasion de signaler notre article sur le nationalisme non communiste au Viêt Nam paru initialement en 2009. L’article a été revu et corrigé pour cette version en ligne.

 

 

Penser le nationalisme révolutionnaire au Việt Nam : Identités politiques et itinéraires singuliers à la recherche d’une hypothétique « Troisième voie ».

Résumé

Principalement à partir des sources vietnamiennes, cet article se propose de présenter succinctement les différents courants politiques non communistes qui ont marqué le xxe siècle au Viêt-Nam. Plus particulièrement, il s’attache à rendre compte de la vigueur du courant nationaliste révolutionnaire incarné principalement par les mouvements nationalistes VNQDĐ, Đại Việt ou Cần Lao, d’en identifier les fondateurs (Trương Tử Anh, Lý Đông A, Ngô Đình Diệm) ou les acteurs et de les replacer dans le processus historique de la révolution vietnamienne. L’étude de ces personnages et mouvements oubliés de l’historiographie officielle est une des clés de compréhension majeure de l’histoire politique du Viêt-Nam au xxe siècle. L’article présente un volet historiographique, un volet identification (mouvements, doctrines, fondateurs, acteurs) et se termine par une mise en perspective sur un près d’un siècle de luttes des années vingt jusqu’à nos jours. Il apparaît ainsi nettement que les nouveaux mouvements politiques clandestins d’aujourd’hui s’inscrivent dans une certaine continuité historique. La conclusion interroge l’échec de cette élite révolutionnaire dans ses tentatives d’instauration d’une « Troisième voie » de type national progressiste qui plonge ses racines dans le nationalisme révolutionnaire de Phan Bội Châu.

* * *

Conceptualizing Vietnam’s Revolutionary Nationalism: Political Identities and Singular Itineraries in Search of a Hypothetical « Third Way »

Primarily from Vietnamese sources, this article aims to briefly introduce the various non-communist political movements that marked the 20th century in Vietnam. More particularly, it focuses on the vitality of revolutionary nationalist movements mainly embodied by nationalist groups such as VNQDD, Dai Viet or Can Lao to identify the founders (Truong Tu Anh, Ly Dong A, Ngo Dinh Diem) and actors, as well as to situate them in the historical process of the Vietnamese revolution. The study of these political figures and movements, forgotten by official historiography, is crucial to the understanding of Vietnam’s twentieth political history. The paper begins with a historiographical analysis followed by a section focusing on the movements, their ideologies, founders and actors and ends with an overview of a century of political struggles from the 1920s until today. Indeed, current clandestine political movements clearly belong within a historical continuity. The conclusion examines the reasons behind this revolutionary elite’s failure to promote a “Third Way”, i.e. a progressive nationalist regime deeply rooted in Phan Bôi Châu’s revolutionary nationalism.

Plan détaillé

Introduction
  • Des sources encore largement inexploitées
  • Questions de vocabulaire, définitions
Identification du nationalisme révolutionnaire
  • Identification des partis nationalistes révolutionnaires
  1. Dans le courant monarchiste, distinguons les partis et les groupements
  2. Dans le courant républicain nationaliste révolutionnaire
  3. Les autres types de groupements
  • Identification des doctrines politiques
  1. La doctrine de la Survivance du peuple du ĐVQDĐ
  2. La doctrine de la totalité Duy Dân
  3. Le personnalisme révolutionnaire (Nhân vi cách mạng)
  4. Les doctrines des républicains démocrates
Identification et parcours des acteurs
  • Les fondateurs
  1. Trương Tử Anh (1914-1946 ?)
  2. Lý Đông A (1920-1946 ?)
  3. Jean-Baptiste Ngô Đình Diệm (1901-1963)
  • Identification des parcours
  1. Nguyễn Tôn Hoàn (1917-2001)
  2. Nguyễn Ngọc Tân (1921-2001) alias Phạm Thái
  3. Phạm Văn Liễu (1927-2010)
Permanence et évolution du nationalisme révolutionnaire : l’impossible Troisième Voie
  • Un cœur unique, le nationalisme révolutionnaire de Phan Bội Châu
  • Le nationalisme se forge une identité nouvelle :Đại Việt ou Việt Nam ? (1930-1945)
  • Une révolution nationale et patriotique confisquée (1945-1946)
  • Un nationalisme difficile à promouvoir dans la guerre franco-Việt Minh (1946-1955)
  • Quand un nationalisme chasse l’autre (1955-1963)
  • La fragmentation des forces politiques et la multiplication des Fronts (1964-1975)
  • La résistance au communisme : fronts, alliances et mouvements armés (1975-1990)
  • Le temps du changement : les mouvements pro-démocratiques, filiales des partis (depuis 1990)
Conclusion

Lire la suite : Moussons

Référence électronique

François Guillemot, « Penser le nationalisme révolutionnaire au Việt Nam : Identités politiques et itinéraires singuliers à la recherche d’une hypothétique « Troisième voie » », Moussons [En ligne], 13-14 | 2009, mis en ligne le 12 octobre 2012, consulté le 27 octobre 2012. URL : http://moussons.revues.org/1043

‘Dragon Lady’ Memoirs Incomplete

A Time cover story on Madame Nhu appeared on August 9, 1963.

The official hostess in South Vietnam’s presidential palace says little of her heydays in her book.

The memoirs of Madame Nhu [1924-2011], the « first lady » of South Vietnam who died recently in exile in Rome, are not expected to shed light on her vast wealth and power, according to a family friend.

“Some readers are eagerly waiting for her memoirs because they want to see what she says about the rumor that she had 17 billion U.S. dollars or about the people who killed her husband. She did not mention those stories,” said  Truong Phu Thu, who is  translating the memoirs—already written by her in French— into Vietnamese.

Madame Nhu  was the sister-in-law of Vietnam’s bachelor President Ngo Dinh Diem, who was in power from 1955 until 1963, and considered herself the nation’s First Lady.  She was an influential and deeply feared political figure in the early days of the Vietnam war and was known as the Dragon Lady of South Vietnam.

Her real name was Tran le Xuan but she was popularly known as  Madame Nhu.

Military coup

Her husband, Ngo Dinh Nhu, was Diem’s brother. He controlled the secret police and special forces. Both men were killed in 1963 in a military coup.

“This memoir is not a normal memoir. Normally when you write a memoir, you write about all the stories that happened in your life, both the happy and sad ones, but this book is not like that,” Thu said in an interview.

“Anybody who wants to see sensational stories or any correction of what she had done should be prepared to be disappointed,” he said.

Thu said he had only received the first and second parts of her book—and is unsure if Nhu, who died at the age of 86, finished writing the final part on politics, which many had expected to be sensational.

The book was supposed to be published this September or October, but because of her death publishing will be delayed until next spring.

Nhu  said “she forgave everyone, including people who shot her husband, let alone people who defamed her,” according to Thu.

Meditation

Le Chau Loc, the personal assistant of President Diem who had read part of her book, said she also wrote about  meditation and prayers.

“I thought I was reading a memoir of a nun. I think she was suffering a lot …,” he said. “I think this book can be helpful to a lot of Vietnamese women who have been suffering, [who] lost husbands, or children at sea.”

Many Vietnamese perished when there was a mass emigration in  old and crudely made boats during the late 1970s, fleeing from Communist-controlled Vietnam following the Vietnam War.

Nhu, although married to the president’s brother, helped Diem run his household and offered her opinion on all of his decisions. She was once featured on the cover of Time magazine and became the public face of the South Vietnamese regime in media interviews and overseas speaking tours.

She was particularly outspoken against Buddhist monks who set themselves on fire in protest at Diem’s crackdowns.

Her harsh and confrontational words and actions forced her Buddhist father to quit as ambassador to the United States.

Quiet life

After the deaths of her husband and Diem, Madame Nhu was unable to return to Vietnam. She lived with her children in exile in France and Italy, where she led a quiet life until she was hospitalized in early April.

Thu said he had been receiving phone calls and emails enquiring about Nhu’s book, which she began writing about 10 years ago.

Thu said she first wanted translate it into Italian and English by herself but then changed her mind because it took too much time to write and also after being told her the readers would be mostly Vietnamese.

Reported for RFA’s Vietnamese service and translated by Viet Ha. Written in English by Rachel Baker.

Source : RFA, 2011-05-04.

Rencontre : Rithy Panh – Duong Thu Huong, le pouvoir des mots [2007]

Le cinéaste cambodgien poursuit son travail de mémoire sur son pays d’origine. La romancière vietnamienne est enfin reconnue en France, où elle s’est exilée. Rencontre entre deux artistes qui croient au pouvoir des mots.

Libres voix

Ce jour-là, Duong Thu Huong vient de recevoir le prix des lectrices de Elle 2007 pour son merveilleux roman Terre des oublis, paru l’année dernière. C’est son sixième livre publié en français, mais le premier à connaître un tel succès: 40 000 exemplaires vendus, avant même que l’ouvrage ait été primé. Thu Huong, de son prénom (en vietnamien, on place le patronyme devant), n’a pas l’air de réaliser. « Ecrivain, c’est un métier minable! Il faut au moins être un auteur de best-sellers pour s’en sortir », s’esclaffe ce petit bout de femme au caractère bien trempé, qui paraît tellement moins que ses 60 ans. « Justement, renchérit Rithy Panh, amusé, ce prix va relancer les ventes de votre roman, mais aussi de vos livres plus anciens. » Sans oublier cet Itinéraire d’enfance, beau récit d’initiation, en librairie depuis peu, plus de vingt ans après sa parution au Vietnam. Rithy Panh, lui, vient de sortir son nouveau documentaire sur les prostituées de Phnom Penh, Le papier ne peut pas envelopper la braise, qu’il a également décliné en livre, un témoignage extrêmement poignant.

Le courant passe tout de suite entre la romancière vietnamienne et le cinéaste cambodgien de 43 ans. Notre proposition de rencontre, dans un bistrot parisien de la place de la République, non loin des bureaux de Rithy Panh, ne les a pas surpris. Outre la proximité géographique de leurs pays d’origine et leur actualité éditoriale respective, Duong Thu Huong et Rithy Panh ont en commun des parents instituteurs, sa mère à elle et son père à lui – autrement dit des intellectuels. Ils ont surtout en commun l’expérience de la guerre: contre les Américains puis le Parti communiste vietnamien pour Duong Thu Huong; contre les Khmers rouges pour Rithy Panh. Son célèbre documentaire sorti en 2004, S-21, la machine de mort khmère rouge, rappelait l’ampleur de cette folie meurtrière qui, de 1975 à 1979, a provoqué l’extermination du quart de la population cambodgienne, environ 1,8 million de personnes.

« Notre génération a été victime d’une immense tromperie »

« La guerre laisse des traces sur des générations entières », souligne le cinéaste, qui a franchi la frontière thaïlandaise à l’âge de 14 ans avant de se réfugier en France et de s’installer à Paris. Il y a déjà rencontré Duong Thu Huong en 1994. Cette année-là, elle avait pu se rendre dans la capitale après l’intervention de Danielle Mitterrand, pour recevoir la médaille des Arts et des Lettres. C’est que l’enfant chérie du Parti communiste vietnamien était devenue la bête noire du régime depuis qu’elle avait osé réclamer publiquement la démocratie et la liberté pour son pays, en 1985. « Notre génération a été victime d’une immense tromperie. Toute une jeunesse a été inutilement brisée », regrette-t-elle.

Licenciée de son poste de scénariste au Studio Films Fiction, une entreprise d’Etat, elle fut mise d’office à la retraite en 1990 et, l’année suivante, passa onze mois en prison, avec pour seule compagnie le vieux dictionnaire français-vietnamien de son père. « Mes livres sont toujours interdits au Vietnam », raconte Thu Huong, que sa nouvelle éditrice, Sabine Wespieser, a fini par faire venir définitivement à Paris en 2005, avec le concours des ambassades de France et d’Italie à Hanoi. « Mais beaucoup de gens peuvent lire vos livres sous le manteau, lance Rithy Panh, c’est une forme de résistance. » Ses films à lui sont diffusés au Cambodge. « Non pas dans des salles commerciales, mais auprès d’associations, avec toujours une démarche d’accompagnement, d’explication. Pour faire un travail de mémoire, il faut y aller étape par étape. Le Cambodge est en train de reconstruire son histoire. Le procès des Khmers rouges va avoir lieu, il n’est même pas question de les mettre en prison, mais il faut qu’ils reconnaissent leurs fautes et que la justice puisse fonctionner. C’est important pour bâtir l’avenir. » Duong Thu Huong enchaîne: « De même que le Vietnam doit cesser d’emprisonner tous ceux qui s’expriment à contre-courant, comme ce fut le cas récemment pour deux avocats et un prêtre. »

En quoi un écrivain et un cinéaste peuvent-ils participer de cette ouverture nécessaire? « Les artistes n’ont pas vocation à faire la guerre, mais à améliorer notre vision des choses, comme un éclairage, répond Rithy Panh. L’artiste n’est pas un magicien qui transforme le monde, ce n’est qu’un regard. Si je donne la parole à quelqu’un, j’assume cette parole, ce regard. En cela, il est plus facile d’être écrivain, car le cinéaste, lui, risque davantage de verser dans le voyeurisme. » Duong Thu Huong ne veut plus entendre parler du 7e art depuis que les autorités ont versé de l’acide sulfurique sur les pellicules du film qu’elle a fini par réaliser, Le Temple des espoirs, pour lequel elle avait investi toute sa fortune. « C’était mon rêve, maintenant je hais le cinéma. » Rithy la coupe: « Mais non! Vous êtes trop têtue pour renoncer. Et puis vous pouvez écrire votre film et le faire réaliser par quelqu’un d’autre. » Il reconnaît toutefois: « Faire un film prend beaucoup de temps. Si on a envie de se rebeller, avec un crayon et une feuille de papier c’est plus facile! » Mais, pour lui, l’exercice reste ardu. Et, s’il s’est décidé à publier Le papier ne peut pas envelopper la braise, « c’est parce que ces prostituées s’exprimaient avec beaucoup d’éloquence. C’est d’ailleurs l’une d’elles qui a trouvé le titre du livre ». Finalement, qu’importent les moyens, pourvu que la culture ait le dernier mot, résume le cinéaste: « La culture est là pour empêcher le mal de gagner du terrain. On devient un assassin quand la barbarie prend la place de la culture. C’est un véritable enjeu. »

Par Peras Delphine et L’Express, publié le 14/06/2007.

Duong Thu Huong: Le vol noir des corbeaux [1999]

Crow par Smabs Sputzer (Flickr)

[Note d’Églises d’Asie, Bulletin EDA n° 293, 16-09-1999] – Ce texte traduit du vietnamien par Nguyên Huu Tân Duc est paru dans la revue « Tin Nhà », numéro de septembre 1999. Il a pour auteur une des jeunes écrivains les plus célèbres du Vietnam d’aujourd’hui, Mme Duong Thu Huong. Sa réputation dépasse largement les frontières de son pays puisque de nombreuses de ses ouvres sont traduites en français, dont les deux plus célèbres sont « Les paradis aveugles » et « Histoire d’amour racontée avant l’aube. Elle a reçu du ministre de la Culture français l’insigne de chevalier des arts et des lettres en 1994, lors d’un voyage en France. Récemment un de ses romans traduits en français, « Au-delà des illusions » a fait partie de la sélection du Prix Femina étranger. Montée au front à l’âge de vingt ans, membre du Parti communiste, elle a participé du côté des troupes communistes à la guerre opposant le Nord et le Sud. C’est au début des années 1990 qu’elle a manifesté ouvertement sa dissidence aussi bien dans son ouvre romanesque que par de violents pamphlets relevant le caractère despotique du pouvoir exercé par le Parti communiste et prenant position pour la démocratie et les droits de l’homme. Elle fut rapidement exclue du Parti. Arrêtée le 14 avril 1991, elle fut libérée au bout de neuf mois grâce à la pression internationale. Le texte traduit ci-dessous, diffusé cette année dans la diaspora vietnamienne, dresse le portrait pessimiste d’une société qui, selon l’analyse de la romancière, n’est pas encore sortie de la guerre.

 

Duong Thu Huong : Le vol noir des corbeaux

De la guerre, le poète chinois avait écrit jadis : « Là où les chevaux de guerre ont passé, dix ans après l’herbe n’a pas repoussé et le vent porte encore l’odeur du sang. » L’inspiration des anciens était poignante mais comme retenue, terrifiante mais encore indistincte. En ce temps-là, il n’y avait ni bombes atomiques ou thermonucléaires, ni armes chimiques ou biologiques, ni toutes ces arrière-pensées et ces intentions inavouées derrière chaque conflit. Les hommes de ce temps aimaient la discrétion et la sobriété, aussi la souffrance, même décrite de façon pathétique, restait-elle voilée derrière un halo de beautés conventionnelles et intemporelles : la solitude, les cadavres enveloppés dans la peau des chevaux, les ossements se desséchant dans le sable et la poussière, le vent glacé, la neige qui tombe, et une lancinante nostalgie.

Les siècles ont passé, l’habit a changé, et avec lui, les mentalités. L’homme a osé se débarrasser de vêtures de toutes sortes pour contempler ses propres souffrances et, en même temps, regarder hardiment son propre corps. Aussi la littérature est-elle aujourd’hui moins pathétique et moins romantique que jadis, mais elle a gagné en sincérité et en cruauté. Parlant de la guerre, on ne se contente plus de pleurer sur le sort des orphelins errant sur les routes, des lavandières attendant au bord de la rivière le retour de leurs maris ; on s’est aventuré jusqu’au fin fond de la jungle pour y trouver, parquées en victimes propitiatoires, des régiments entiers de femelles soldates, le cheveu hirsute, le teint verdâtre, en proie aux désordres physiologiques chroniques et aux crises de folie collectives, aspirant après un horizon de douceur introuvable. Après la guerre, la littérature avait suivi ces dizaines de milliers de vieilles filles massées dans des camps de travail forestiers ou agraires désolés, où misère et tristesse ont fait perdre la raison à ces malheureuses qui n’avaient d’autre désir que de voir surgir, à l’improviste, un mâle, peu importe qu’il soit bandit de grand chemin, marchand ambulant ou criminel chassé de la ville et de la campagne, dans le seul espoir d’être violées par lui, et à l’issue de cet accouplement-éclair, de tomber enceintes…

Mais en dépit de tous ses efforts, la littérature est incapable de soutenir le poids de la souffrance humaine, une souffrance qui s’étale nue au soleil comme dans l’obscurité de la nuit. Nul écrivain n’est capable d’entrer dans la peau de ces dizaines de milliers d’enfants vagabonds qui mendient leur humble ration de riz quotidienne dans les orphelinats. Aucune personnalité engagée dans quelque ouvre humanitaire n’a assez de courage et de patience pour aller à la rencontre de ces milliers d’enfants malformés, ces petits monstres condamnés dès leur naissance à ne jamais connaître la condition humaine et qui ne survivent que comme des morceaux de chair impotents, confinés dans des chambres sans lumière pour échapper à la curiosité des voisins, entourés de la seule honte de leurs parents. Selon l’enquête la plus récente, la province de Thai Binh tient le triste record national du nombre d’enfants malformés issus de parents anciens combattants, victimes d’émanations toxiques de l’ « agent Orange ». Pourtant, ces enfants difformes peuvent toujours être vus par le monde extérieur et, en cas de besoin, exhibés dans les salles d’exposition des crimes de guerre…

Toutefois la guerre n’a pas fait que semer des souffrances visibles à l’œil nu, des crimes susceptibles d’être recensés et exposés. Elle recèle aussi d’autres dimensions de la souffrance. Et ce sont précisément ces dimensions-là qui représentent les pertes les plus terribles, celles qui sapent les fondements moraux de l’humanité en général et de chaque peuple en particulier. Si le bonheur est ressenti différemment d’un peuple à l’autre, il en va de même de la souffrance. Ainsi les traces laissées par la guerre diffèrent-elles d’un pays à l’autre. Lors de la Seconde Guerre mondiale, Ilya Ehrenbourg avait écrit : « Lorsque tombe le soir, on n’entend plus le son du piano sous les fenêtres. L’Europe s’est appauvrie. » Je ne sais pourquoi cette phrase ne cesse de me hanter depuis mon enfance. Ces dernières années, ayant l’occasion de traverser quelques villes d’Europe, en regardant les fenêtres des immeubles le long des rues, j’ai soudain compris pourquoi cette phrase banale m’avait poursuivie pendant presque un demi-siècle : c’est qu’elle décrivait la guerre survenue dans d’autres contrées, engendrant d’autres dévastations et affectant le sort d’autres hommes. Elle ne concerne nullement ce qui se passe ici, dans mon pays, le Vietnam, terre de paysans à la peine, où la civilisation urbaine est tout juste naissante, où la nostalgie des rizières continue de hanter et de submerger l’âme des citadins, où résonne encore sous la lune bucolique la plainte langoureuse du monocorde ou le lamento morose de la vielle.

En terre d’Europe, les institutions démocratiques ont été mises en place et consolidées au cours des siècles pour former un soubassement solide. Quels que soient les ravages causés par la guerre, les atrocités perpétrées par les SS par exemple dans les camps de concentration et les usines de transformation de la chair humaine qui poussaient comme des champignons, une fois les fours crématoires éteints, les criminels de guerre condamnés ou en fuite, les bombes réduites au silence, la société a retrouvé la paix et l’homme la possibilité de reconstruire la vie. Les institutions d’une société civilisée ressemblent aux marches d’un escalier qui permettent aux hommes de monter à la recherche de la maison du bonheur, même si le bonheur n’est pas également partagé entre tous les hommes de par le monde. Le souvenir de leurs souffrances, que les citoyens d’Europe gardent au fond de leur âme, les a rendus plus mûrs, plus vigilants devant la résurgence de manifestations pathologiques venant de politiciens des extrêmes (gauche aussi bien que droite), d’organisations néo-fascistes ou de groupuscules néo-terroristes. Ainsi, la conscience civique progresse, les droits civiques sont mis à profit au maximum et de façon positive. Ainsi, dès que les canons se taisent, arrive la colombe avec sa branche d’olivier – symbole tout à fait représentatif de la tradition occidentale, image qui ne brille pas par son romantisme mais dont la valeur réside dans sa vérité et sa permanence dans le temps. Dix ans après la guerre, vers les années 1955-56, on organisait déjà des concours de violon et de piano. L’Europe revit. Et le soir, on entend de nouveau le son du piano résonner derrière les fenêtres.

Dans notre pays, vingt-cinq années après le conflit, le son du piano ne sort toujours pas des fenêtres, alors que le peuple balbutie timidement les leçons de démocratie élémentaire au milieu de mille tracasseries et détresses. Ici, la guerre a fait résonner d’autres échos. Elle n’a pas rendu les citoyens plus mûrs ni plus sages, ne les a pas incités à exercer hardiment leurs droits civiques. Au contraire, elle a rendu la masse plus veule et plus accommodante pour accepter les humiliations et baisser la tête devant les forfaits.

Dans la tragique histoire du peuple vietnamien, les guerres désastreuses sont légion. Elles ont épuisé la quasi-totalité du capital courage de ce peuple. Le courage, comme toute autre qualité morale, n’est pas un potentiel illimité. Il n’est pas comme le riz dans la marmite de Thach Sanh, ne se reproduit pas indéfiniment comme les algues ou les protoplasmes. Comme le portefeuille gonflé de billets, il n’est pas sans fond. Ce courage a été mobilisé jusqu’à ses dernières ressources lors des cataclysmes qui ont frappé le pays, et une fois sorti de ces épreuves, l’homme baisse la tête et accepte facilement n’importe quelle condition pour survivre. Dans la plus extrême misère, il se consolera toujours : ça vaut mieux que de vivre sous les bombes, et dans la plus flagrante humiliation : c’est encore pire de mourir. L’habitude contractée dans la guerre qui consiste à mépriser la vie humaine a exacerbé l’instinct criminel chez une minorité, alors qu’elle a renforcé la patience et la résignation de la masse. Ce qui explique la perplexité de maints vietnamologues devant ce paradoxe : comment un peuple si brave dans la guerre peut-il être si veule en temps de paix ? A mon avis, il n’y a pas de quoi s’étonner. Là où les institutions démocratiques ne sont pas encore bien assises, où les hommes ne sont pas conscients de leur droit de vivre en tant qu’hommes, n’importe quel brave soldat peut faire un citoyen abruti et lâche.

Ne vous attendez pas encore à entendre le son du piano, il n’y a que la plainte du monocorde ou le lamento de la vielle – une musique faite pour consoler des âmes niaises, qui ressassent les souvenirs de splendeurs et d’horizons depuis longtemps disparus, de ces horizons chimériques dont les pâles reflets les aident à oublier l’amertume de leur vie réelle.

Nul besoin d’être grand clerc pour deviner que ceux qui détiennent le pouvoir à la fois baignent dans cette mentalité et en profitent systématiquement. Autrement dit, ce pouvoir subsiste en s’abritant derrière le fantôme de la guerre, et en même temps les tenants de ce même pouvoir profitent de l’existence de ce fantôme tout en le fuyant. Encore un de ces paradoxes difficiles à comprendre ? Non, la vie en fait n’en recèle pas tant. Car autant le souvenir de la guerre sème de germes de faiblesse et de résignation dans l’esprit de la masse exclue du pouvoir, autant il aiguise la soif de jouissance chez ceux qui le détiennent : toujours plus, encore et encore. Une soif d’argent, digne de l’époque du pré-capitalisme occidental, est en train de se répandre dans cette pauvre terre d’Indochine, après une longue guerre dévastatrice menée par des dirigeants dont la majorité gardent, vissés dans leur cervelle, les dogmes du communisme totalitaire alors que, dans leurs veines, coule le sang de petits tyrans ruraux. Les dieux ne sont plus. La boîte de Pandore s’est ouverte, d’où s’échappent une bande de démons rapaces. Ne reste que le reflet falot d’un horizon lointain derrière lequel luit le canon du fusil.

Car c’est sur le canon du fusil qu’est assis le pouvoir. Là est le principe immuable de cet État : il ne faut jamais l’oublier. Les anciens combattants qui ont mené la révolte paysanne de Thai Binh sont morts les uns après les autres dans l’obscurité et le silence. Ils sont morts sans laisser de traces, oubliés par les médias, abandonnés par les reporters étrangers dont les caméras se tournaient déjà vers d’autres objectifs. Qui pouvait entendre leurs cris d’agonie dans les camps isolés et dispersés, où on les parquait au milieu de criminels de droit commun, de bandits de grand chemin et de tueurs à gages ! Il y a cent différentes façons de mourir, et toutes ont été englouties sous les vivats qui s’élevaient des chantiers le jour d’inauguration, sous les bruyants flonflons qui accueillaient des délégations d’hommes d’affaires accourant de Corée du Sud, du Japon, de Hong-kong, d’Australie et de France.

Les anciens combattants de Thai Binh – province qui compte le plus grand nombre de ‘héros morts pour la Patrie’ et en même temps le plus grand nombre d’enfants malformés de tout le pays – ont été des boucs émissaires de choix de la dernière guerre. Ils pensaient sûrement que ce gouvernement était leur gouvernement. Ce qui leur restait encore de courage après les combats les a poussé à agir. Ils s’imaginaient que le sang qu’ils avaient versé avec leurs frères d’armes pendant plus de trois mille jours sous les bombes, leur garantissait le droit de parler pour réclamer la justice. Dans leur mémoire de gens simples, flottait la vague et douce illusion que ceux qui détiennent le pouvoir furent leurs compagnons, leurs chefs de groupe avec qui ils avaient partagé la vie dans la jungle de Truong Sôn pendant toute la durée de l’héroïque guerre anti-américaine. Pauvres anciens combattants de Thai Binh, qui semblaient avoir ignoré ce mot fameux : « La révolution finit toujours par manger ses propres enfants. » ! Le mirage de Truong Sôn les a finalement conduits vers une mort sans gloire dans des camps implacables et sans nom.

Le Vietnam ne connaît pas de Tian An Men. Le grand art de nos dirigeants consiste à laisser macérer des ‘tian an men’ dans le formol du silence et de l’oubli, de les déchirer en mille lambeaux que le vent disperse dans le néant. Sur ce point, les dirigeants chinois feraient mieux de venir prendre des leçons chez leurs homologues du Sud. Les fantômes des anciens combattants de Thai Binh continuent de me hanter : sont-ils encore à rôder dans la plaine, ou déjà retournés dans la jungle obscure de Truong Son pour y retrouver les doux souvenirs des jours anciens ?

Nos ancêtres aimaient à dire : « Lingot d’or se perd, motte de terre perdure. » Si l’ancien dicton s’avère exact, alors la guerre a emporté les meilleurs, les plus braves et les plus loyaux d’entre nous, épargnant ceux dont la sagesse consiste à louvoyer, les opportunistes, ceux qui se tapissent dans l’ombre des allées du pouvoir, les forts en gueule prodigues en gesticulations et pantalonnades, toujours prompts à s’esquiver devant les dangers et les sacrifices. Reste-t-il encore quelque conscience en ces âmes? Et quelle conscience peut-on encore trouver dans ces gangs de contrebandiers d’Etat, ces repaires de voleurs du Parti unique, ces bandes de fils d’apparatchik qui prennent régulièrement l’avion de Hongkong pour aller s’amuser dans les bordels et brûler des dollars par centaines de milliers dans des salles de jeu ?

Là où la lumière n’est plus, l’obscurité se répand. Là où la noblesse a disparu, le cynisme et la bassesse triomphent. Le moteur de toute action politique ou de tout comportement n’est plus l’amour de la patrie mais la cupidité et l’intérêt égoïstes. La logique du profit prime celle de la raison et de la vertu. Pour servir les intérêts personnels, on érige le passé comme un temple qui, pour avoir été quelque peu désacralisé, n’en reste pas moins fascinant et enchanteur pour les âmes naïves et timorées. Et le pouvoir qui a été installé sur le canon du fusil reste toujours un bourreau avec la hache à la main, prêt à trancher net le cou à tous ceux qui, soit par révolte soit par curiosité, veulent soulever le voile du sérail pour voir comment les ‘voleurs de jour’ [1] que sont les nouveaux mandarins s’y partagent le gâteau.

Parmi les rumeurs et chuchotements circulant au sein de la population, on entend souvent cette devinette : combien de milliards de dollars la mafia vietnamienne a-t-elle subtilisés au peuple et mis à l’ombre dans les banques en Suisse, à Bangkok ou à Singapour ? Et cette phrase que chacun a sur le bout de la langue : si un gouvernement Aquino s’installe ici et procède à un inventaire, on peut se demander si la fortune des roitelets et barons d’Annam de tout poil dépasse ou non celle du couple Marcos. Mais ces propos chuchotés dans l’ombre ne sont qu’une façon pour le peuple de se défouler ; ce qui domine la surface du fleuve de la vie est toujours le tonitruant monologue, inlassable et sans vergogne, du Parti au pouvoir.

Tout récemment, des articles de presse ont été publiés en protestation contre la politique de l’OTAN, dont le chef de file est évidemment l’Amérique. Des meetings ont été organisés en grande pompe pour susciter la haine et appeler la population à la lutte. J’ai appris qu’en ces occasions, des écrivains vietnamiens ont fait preuve d’une belle ardeur et d’un enthousiasme tapageur, certains s’étant même fait inscrire sur la liste des volontaires pour aller sur le terrain afin d’écrire des articles anti-OTAN. Quelle intrépidité, qui mérite hommage et citation ! Mais je ne comprends pas pourquoi ces écrivains ne se sont pas portés volontaires pour aller voir plutôt ce qui se passe chez nous, là-haut, en amont de la rivière Mong Cai, avant de partir se battre contre l’OTAN en Yougoslavie !

Car c’est là que nos frères aînés chinois sont en train de construire des barrages qui ont pour effet de modifier gravement l’écologie de la région du Viêt Bac, faisant perdre à des millions de nos compatriotes leurs moyens de subsistance et les réduisant à brève échéance à la misère. Nos écrivains ne savent-ils pas la vérité ou, la sachant, font-ils la sourde oreille ? La solidarité de l’internationalisme prolétarien d’antan pèse-t-elle si lourd dans leur conscience qu’ils doivent fermer les yeux et se boucher les oreilles, ou bien les reflets des bougies slaves et les chants polyphoniques orthodoxes les fascinent-ils davantage que les souffrances déchirantes de leurs congénères ? Admettons que l’OTAN ne soit qu’une clique de gendarmes internationaux violant la souveraineté d’un Etat, du moins le fait-elle avec un motif valable en soutenant la minorité affaiblie que sont les Albanais. Quant aux frères aînés chinois qui envahissent nos régions frontalières, notre sol et nos eaux territoriales, qui construisent des barrages qui détournent le cours de nos fleuves, sur quel motif se fondent-ils ? Qu’on nous présente un argument au moins aussi valable que la défense du peuple kosovar avancée par l’OTAN pour justifier sa politique d’invasion ! Mais trêve de discours sur les écrivains de ce pays : de tout temps, les chevaux ont porté des oillères et n’ont fait que suivre le chemin de leurs maîtres !

Ce dont je veux parler, c’est du contraste entre, d’une part, le tintamarre fait autour de cette mobilisation générale anti-OTAN – présentée comme le symbole d’un Vietnam porte-étendard de la conscience humaine et héroïque vainqueur de l’Amérique – et, d’autre part, la timidité dans la résistance contre l’invasion et les exactions flagrantes perpétrées par nos voisins du Nord : on dirait le cri étouffé d’un enfant qui bégaye. Ainsi lit-on dans le journal Nhân Dân Dimanche du 28 mars 1999 (page 8) la déclaration suivante du porte-parole du ministère des Affaires étrangères : « Comme nous l’avons déjà affirmé à maintes reprises, le Vietnam a suffisamment de preuves historiques et d’arguments juridiques pour démontrer sa souveraineté sur sa région d’économie spéciale et son plateau continental. Toute action de la part de quelque autre Etat que ce soit touchant aux deux archipels Paracel et Spratly est assimilable à une action touchant à la région d’économie spéciale. » Tout Vietnamien quelque peu attentif aux destinées du pays sait parfaitement que le gouvernement chinois a effrontément lancé ses forces armées contre les îles Paracel et Spratly, et qu’il a, dès la fin de la visite en Chine de notre premier ministre Lê Kha Phiêu, signifié l’interdiction de pêche à nos pêcheurs en juillet et août de cette année. Alors, à quoi rime cette vague allusion du porte-parole des Affaires étrangères : « Toute action de la part de quelque autre Etat. » ? Un tel bafouillage dans un communiqué officiel ne fait pas honneur à ses auteurs.

Il m’arrive souvent de m’interroger : le comportement d’un groupe ou d’une collectivité humaine n’est-il pas régi par les mêmes règles, le plus souvent inconscientes, que celles qui régissent le comportement d’un individu ? Le soutien frénétique apporté par les autorités vietnamiennes au gouvernement yougoslave s’explique par le principe ‘qui se ressemble s’assemble’. Ici, c’est le règne du parti unique ; là, la domination d’une famille. D’un côté, on massacre des gens parce qu’ils sont d’une autre race ; de l’autre, on réprime ceux qui s’opposent à l’oppression et réclament la justice. Le caractère maffieux est le dénominateur commun des gouvernements barbares qui ne connaissent que l’intérêt égoïste comme principe d’action. Dans quelle mesure cette hypothèse est-elle fondée ? Je n’ai encore ni le temps ni les conditions nécessaires pour le vérifier, mais de telles idées sont sûrement assez répandues parmi ceux qui prennent la peine de réfléchir.

Les journalistes étrangers s’interrogent souvent sur la ligne politique du gouvernement vietnamien ; ils s’expliquent mal le retournement récent qui, après tant d’efforts péniblement déployés pour courtiser l’Amérique et l’Europe, frise le paradoxe. Alors, messieurs les observateurs occidentaux, vous devez assurément vous creuser les méninges encore longtemps pour toucher la vérité de ce pays. Car vous n’avez pas encore compris la psychologie de ces parasites. Pour ceux-là, il n’y a pas de logique ni de principe d’action. Leur psychologie est celle du thang bôm – le nigaud qui ne voit pas plus loin que le bout de son nez. Leur objectif, c’est le gâteau qu’ils ont à portée de la main. Se sachant incapables, n’ayant aucune qualité qui puisse leur permettre d’exister par eux-mêmes, ils en sont réduits à déterrer le passé pour s’abriter derrière les fantômes de la guerre anti-américaine, à l’ombre du temple qui exhale encore les relents d’encens de jadis, et profiter de la naïveté de la masse pour prolonger leur règne.

Tout ce qui peut rappeler ce remède salvateur : ‘le Parti glorieux conduisant la nation vers la victoire sur l’impérialisme US’, sera systématiquement exploité, l’affaire de l’OTAN offrant l’occasion la plus propice. D’un autre côté, ne pouvant se tenir sur leurs deux jambes, n’ayant ni la force ni la volonté de tourner la page de l’histoire, ils doivent se pendre aux basques du grand voisin, tout en se cramponnant à la planche vermoulue du bateau du socialisme déjà mis en pièces par les tempêtes. Car ce n’est qu’en exhibant l’enseigne du socialisme qu’ils peuvent encore spolier sans vergogne le peuple et transformer les biens de la nation en comptes individuels dans les banques étrangères. C’est précisément pour conserver cette source de profits qu’ils sont obligés de se mettre à plat ventre pour encaisser, sans mot dire, les gifles aux trente-six chandelles que leur flanque le voisin du Nord.

De tout temps, les âmes cupides sont sans pudeur. Autrement dit, la noblesse de cœur et le respect de soi sont des notions illusoires, étrangères à ceux qui n’ont pas les qualités pour comprendre ces choses. Hélas, où sont maintenant les glorieux ancêtres des Viets : les Nguyen Trai, Phi Khanh, Trân Binh Trong, les Nguyên Bieu, Mac Dinh Chi, Giang Van Minh, etc. [2] ? Si leurs mânes pouvaient s’exprimer aujourd’hui, elles hurleraient d’indignation et s’arracheraient les entrailles avant de disparaître comme poussière si elles devaient être témoins des comportements et agissements des hommes qui conduisent aujourd’hui le peuple Viet.

Vingt-quatre années ont passé depuis le 30 avril 1975 : presque un quart de siècle, mais les paysans habillés en soldats ont toujours les pieds dans la boue de la rizière. L’ombre de la guerre a recouvert le temple où se nichent les bandits, tandis que la foule des naïfs timorés continue de se nourrir des reflets d’horizons perdus, en se consolant de ‘plutôt vivre dans la honte que de mourir’ ! C’est ainsi que l’avènement de la démocratie est toujours renvoyé aux calendes grecques, les occasions de bâtir une société de progrès toujours incertaines. Voilà le fruit tropical d’arrière-saison – conséquence invisible mais la plus terrible et la plus durable causée par la guerre dans notre pays. Voilà le vrai handicap moral, le monstre engendré par la guerre dans l’âme d’un peuple.

Où est donc passée la fameuse colombe de Picasso ? Elle doit voler sous d’autres cieux, dans quelque patrie appartenant à d’autres hommes, à des gens qui savent se respecter, qui chérissent le sang qu’ils ont versé, qui connaissent la valeur de leur propre vie et de celle de leurs semblables. Chez eux, dix ans après la guerre, le son du piano a résonné sous les fenêtres, remplissant l’air des crépuscules.

Cet oiseau de rêve n’est pas encore arrivé dans ce pays, où nous pataugeons toujours dans la boue, le cour tranquille, indifférents à notre propre sang versé, dociles et résignés devant l’oppression et heureux avec le bol de riz arrosé de nuoc mam d’étrilles [3]. Nous qui n’avons encore jamais osé ouvrir grand nos yeux pour contempler et aimer la vie comme une valeur digne d’exister, habitués que nous sommes à ne regarder la vie présente qu’avec des yeux mi-clos, en nous laissant hypnotiser par le souvenir des reflets d’horizons disparus.

Un quart de siècle après la guerre, sur cette terre qui est nôtre, on n’entend toujours que le battement d’aile des corbeaux sur les cimetières qui se succèdent à perte de vue du nord au sud, du sud au nord.

L’oiseau qui tient la branche d’olivier dans son bec se cache encore quelque part dans la brume de l’horizon. En quelque rivage lointain. En attendant l’aurore.

Titre original : ‘Tiêng vô canh cua bây qua den’, littéralement ‘le bruit du battement d’aile d’un vol de corbeaux noirs’. La traduction proposée est empruntée à la première phrase du fameux Chant des Partisans : «Ami / entends-tu / le vol noir / des corbeaux / sur la plaine.», paroles de Joseph Kessel et Maurice Druon, musique d’Anne Marly (1943), qui fut adopté comme chant de marche par la Résistance française pendant les dernières années de la Seconde Guerre mondiale et deviendra l’hymne de la Libération de la France. L’auteur, qui a voyagé en France et en Europe ces dernières années, a pu sans doute prendre connaissance de ce chant.

Duong Thu Huong, 16/09/1999 – texte par Traduit par Nguyen Huu Tân Duc.

 

Notes

[1] Dicton populaire : Cuop dem là giac, cuop ngay là quan : ‘les bandits volent la nuit, les mandarins volent le jour’.

[2] Nguyên Trai, (Nguyên) Phi Khanh, Trân Binh Trong, Nguyên Biêu, Mac Dinh Chi, Giang Van Minh, … : personnages historiques ayant vécu aux 14e et 15e siècles, sauf le dernier (16e17e). Tous furent de grands serviteurs de l’Etat sous les dynasties Lê et Trân. Distingués par leur sens du bien public et leur amour du peuple autant que par leur vaste savoir et leur courage, ils ont à jamais marqué la mémoire collective des Viets qui aiment à les citer en exemples, parmi tant d’autres, lorsque la Patrie est en danger et l’identité nationale en cause. Il n’est pas indifférent que l’auteur ait sélectionné dans le lot des ‘grands hommes’ ceux qui ont particulièrement brillé par leur droiture et leur noblesse d’âme. Il n’est pas non plus indifférent que tous aient péri par le glaive, et cela, mis à part le premier, pour avoir tenu tête au grand voisin du Nord.

[3] D’ordinaire, le nuoc mam est une saumure obtenue par macération de poissons de mer et de crevettes ; il forme l’ingrédient de base de l’alimentation des Vietnamiens. Dans la hiérarchie des nuoc mam, caractérisés par leur origine régionale dont le Phan Thiêt et le Phu Quôc constituent les ‘grands crus’, le nuoc mam cua dông (saumure d’étrilles de rizière) n’a pas sa place : situé tout en bas de l’échelle, c’est le nuoc mam du paysan miséreux, du ‘lumpenprolétariat’.

Remerciements : le Père Jean Maïs, MEP, a bien voulu relire la traduction, à laquelle il a apporté des améliorations appréciées.

Source : Eglises d’Asie

Mémoires d’Indochine remercie M. Nguyên Huu Tân Duc et la revue Eglises d’Asie pour leur aimable autorisation pour la reproduction de cette traduction.

Trực diện với cái chết và nỗi đau: vấn đề thanh niên xung phong trong chiến tranh Việt Nam (1950–1975)

Thanh niên xung phong Thủ đô Hà Nội trong tuyến lửa Nghệ An (1965). © photo Mai Nam

[ndlr] Nous signalons la traduction vietnamienne de notre article sur les Jeunesses de choc du Viêt-Nam (TNXP) publié initialement dans le Journal of Vietnamese Studies en 2009. Le blog de Talawas avait fait traduire et mis en ligne cet article permettant à un large public vietnamien d’y accéder.

François Guillemot, « Trực diện với cái chết và nỗi đau: vấn đề thanh niên xung phong trong chiến tranh Việt Nam », Talawas, 22 & 23-04-2010. Nguồn : Journal of Vietnamese Studies, Volume 4, Number 3, Fall 2009, pp. 17-60.

 

Phương Hòa dịch

“Máu V2 có thể chảy nhưng đường V2 không thể tắc”

(Biển tuyên truyền trên đường mòn Hồ Chí Minh trong thời kỳ chiến tranh)

“Lúc ấy họ là những người lính chỉ đáng giá ba xu”

(Những cô gái bị lãng quên của Đường mòn Hồ Chí Minh, 2003)

Dẫn nhập

Dù “chiến tranh Việt Nam” đã chính thức kết thúc vào ngày 30 tháng 4 năm 1975 với sự sụp đổ của chính quyền Sài Gòn cách đây 35 năm, nhưng sự xung đột tại Việt Nam vẫn còn là đề tài cho rất nhiều câu hỏi đang được nghiên cứu. Như mọi người đều biết, từ năm 1954 đến 1975, ngoài việc bị lôi cuốn trong khuôn khổ Chiến tranh lạnh với một tầm vóc quốc tế quan trọng, sự xung đột này được thể hiện dưới hình thức một cuộc chiến huynh đệ tương tàn giữa hai Nhà nước đối lập nhau về mặt ý thức hệ và ngăn cách nhau bằng một đường biên giới. Ai cũng biết rõ những khía cạnh chính trị và quân sự của cuộc chiến, nhưng còn những vùng tối khác cần phải được nghiên cứu thêm, đặc biệt là ảnh hưởng của nó với các lực lượng dân công, bản chất của những đoàn quân được tuyển mộ, vai trò của phụ nữ, hàng loạt vấn đề xoay quanh “văn hóa chiến tranh” và những đoàn thể bị mắc trong gọng kềm của cuộc chiến đó.

Khi nêu lên vấn đề về bản chất của cuộc chiến, công trình nghiên cứu này nhằm mục đích nghiên cứu lịch sử của một lực lượng xã hội và quân sự có tên là “Thanh niên xung phong” trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam giữa hai nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (miền Bắc) và Việt Nam Cộng hòa (miền Nam) chủ yếu diễn ra từ năm 1965 đến 1975. Nụ cười rạng rỡ của các cô gái anh hùng trên nhật báo và phim ảnh tuyên truyền của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong chiến tranh đã chu du khắp thế giới, nhưng số phận bi thảm của chính những người nữ anh hùng vô danh này vẫn chưa được mọi người biết đến đầy đủ. Vấn đề này vẫn còn mang tính nhạy cảm ở Việt Nam dù người ta đã giới thiệu một bộ sử mang tính thực chứng về cuộc đấu tranh giải phóng đất nước; bộ sử này mới đây đã góp phần trong việc xác định một vị trí quan trọng hơn của các nhân vật lịch sử bị lãng quên, đặc biệt là của thành viên các đoàn Thanh niên xung phong.

Được chia làm bốn phần, đề tài tôi sẽ đề cập đến là cuộc phiêu lưu đầy giông bão của những “Thanh niên xung phong” đắm chìm trong ngọn lửa chiến tranh. Trong phần đầu, điều quan trọng là đặt ra những cột mốc lịch sử cần thiết để người đọc hiểu được việc hình thành lực lượng tập thể phục vụ chiến tranh này và, trong phần thứ hai, nhận ra được cơ cấu của nó, cùng những nam nữ thanh niên đã tham gia trong cuộc. Trong phần thứ ba, tôi xem xét hiện thực khốc liệt đổ lên cơ thể thanh niên xung phong, những người trải qua bao gian khó chiến tranh; đây cũng là vấn đề trọng tâm của công trình nghiên cứu này. Tôi sẽ phác thảo bức tranh những cơ thể trong chiến tranh này, theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng; tôi sẽ xem xét quá trình sáng tạo, kết cấu, tan rã và cuối cùng là tái tạo những cơ thể đó. Trong phần cuối, tôi sẽ đề cập một cách ngắn gọn hậu quả của kinh nghiệm bi thảm này, và xem xét vai trò của các yếu tố tâm lý và hồi ức cá nhân, cũng như các nhân tố xã hội và lịch sử có liên quan. Những người chịu trách nhiệm và việc quản lý khó khăn thời hậu chiến sẽ được đề cập ngầm ẩn trong phần kết luận của công trình nghiên cứu bước đầu này.

Lire la suite sur le site de Talawas : partie 1, partie 2, partie 3.

Télécharger l’article en pdf sur Hal-SHS, les archives ouvertes ou sur le site de Talawas.

* * *

Death and Suffering at First Hand: Youth Shock Brigades during the Vietnam War (1950–1975)

Abstract:

This article aims to comprehend the physical suffering that occurs when bodies face the experiences of war and death, or the « decay of bodies, » as we call it, in particular on the Hồ Chí Minh Trail. The study focuses on a specific group of so-called wartime volunteers, the Youth Shock Brigades [Thanh Niên Xung Phong], established in July 1950 and mainly composed of young girls and women between 13 and 22 years old, who were often sent to the front line. The objective is to investigate these young people’s tragic fate, caught between barbarism and heroism, by stressing how their sacrifices were, and have been, entrenched in individual bodies and collective memory. Confronted with an official historiography that is positivist and « male, » the singular history of those young women is crucial to our understanding of the mechanisms of the thirty-year-old war led by the Lao Động Party.


Il y a 44 ans le sacrifice des filles des Jeunesses de choc de Truong Bon

Il y a 44 ans, le 30 octobre 1968, 14 jeunes gens appartenant à la deuxième brigade de la compagnie C317 (C317 Thanh niên xung phong) du régiment 65 des Jeunesses de choc de la province de Nghe An furent pris sous les bombardements américains. Parmi ces 14 jeunes (1 homme, 13 jeunes filles), 13 trouvèrent la mort, seule Tran Thi Thong (1946-), la chef de la brigade échappa à cette tragédie. Rescapée mais oubliée pendant des décennies, elle ne fut retrouvée que 29 ans plus tard grâce à l’enquête d’un journaliste du Lao Dong.

En 1997, le sacrifice de la brigade fut redécouvert et le courage des jeunes filles pris sérieusement en compte par l’Etat-Parti. Un reportage fut alors réalisé avec les témoignages de membres d’une autre compagnie. En outre, le rôle de Tran Thi Thong le personnage principal était « joué » par une autre personne présentée comme étant la rescapée du groupe ! Il fallut attendre le 23 septembre 2008, soit onze ans plus tard, à l’occasion du 40ème anniversaire de cet événement tragique, pour que leur statut d’héroïnes de guerre soit officiellement reconnu. Le président de la RSVN de l’époque, Nguyen Minh Triet, décerna ce jour-là, le titre d’Héros des forces armées populaires aux 14 jeunes gens des TNXP sacrifiés de Truong Bon.

FG

En complément :

  • Lire l’article dans Tien Phong : « Hương khói Truông Bồn: 29 năm mất tích của Tiểu đội trưởng Trần Thị Thông », Tien Phong, 22-10-2012.
  • « Huyền thoại những thanh niên xung phong Truông Bồn », VTC News, 23-10-2012.

* * *

  • Voir le reportage Truông BồnKhúc tráng ca (réalisé par Nguyen Thanh Tung, VTC 1 mis en ligne sur You Tube le 26-07-2011).